Magnifying glass Close

Actieagenda Beter Aanbesteden afgerond: een goed begin is slechts het halve werk

Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat Mona Keijzer heeft de Tweede Kamer geïnformeerd dat de Actieagenda Beter Aanbesteden is afgerond. Volgens Keijzer zijn alle 23 acties uit de agenda “afgerond of worden zij op korte termijn afgerond.” Tegelijkertijd stelt de staatssecretaris dat de “verbetering van de aanbestedingspraktijk een continue proces is dat aandacht nodig heeft.” Daarom werkt ze nu aan een vervolg op Beter Aanbesteden, samen met de betrokken ondernemersorganisaties en overheden.

Aanleiding van de actieagenda Beter Aanbesteden was, zoals Keijzer in haar Kamerbrief stelt, de evaluatie van de Aanbestedingswet 2012 in 2015 waaruit bleek dat de uitvoering van die wet in de praktijk voor verbetering vatbaar was. Volgens de staatssecretaris kwam dit onder meer doordat er “een duidelijk verschil in beleving van de aanbestedingspraktijk zichtbaar was tussen ondernemers en aanbestedende diensten.” Het belang van de actieagenda staat daarmee buiten kijf. Toch kun je de vraag stellen in hoeverre de actieagenda tot nu toe effectief is geweest.

Afspraken in praktijk

Keijzer maakt in haar brief duidelijk dat recent onderzoek laat zien dat de “aanbestedingspraktijk nog altijd kampt met wij/zij denken. Overheid en bedrijfsleven staan nog te vaak niet naast, maar tegenover elkaar. Ik vind dat dit nog steeds kan verbeteren. Wij staan als maatschappij voor grote uitdagingen, zoals de energietransitie. Op slimme wijze aanbesteden kan bijdragen aan het bereiken van maatschappelijke doelen. Markt en overheid hebben elkaar daarbij nodig.” Dat zijn mooie, ambitieuze woorden die er wel op wijzen dat de Actieagenda Beter Aanbesteden, hoewel het een goed begin is, nog maar weinig concrete vooruitgang heeft opgeleverd sinds 2015. Dat geeft Keijzer zelf ook aan. “Inkopers en ondernemers moeten de gemaakte afspraken nog in de praktijk brengen. Alleen zo levert dit extra groeimogelijkheden op voor ondernemers, maakt het MKB meer kans, ontstaat een efficiënte inkooppraktijk en dus ook een efficiënte besteding van belastinggeld.”   

Wetten en sancties

Keijzer maakt echter niet heel goed duidelijk hoe zij wil afdwingen dat de afspraken uit de actieagenda daadwerkelijk in de praktijk zullen worden gebracht.  In haar brief stelt zij dat het wij/zij denken in de aanbestedingspraktijk alleen te doorbreken is met het verwezenlijken van een gedragsverandering bij inkopers, ondernemers, bestuurders, beleidsmedewerkers en adviseurs. Al deze spelers binnen de aanbestedingspraktijk zouden elkaar daarom als partners moeten zien en aanbesteding moeten benaderen als een “strategisch proces.” Daar is gedragsverandering voor nodig, wat volgens de staatssecretaris “niet of nauwelijks af te dwingen is met wetten en sancties. Voor structurele gedragsverandering is nodig dat mensen zich bewust zijn van het effect van hun gedrag en zelf gemotiveerd zijn om te veranderen.” Wat daarbij helpt is volgens Keijzer “het blijven aanbieden van kennis en informatie en het actief in gesprek brengen van partijen. Ik vind het daarom belangrijk dat de lessen die we hebben geleerd uit Beter Aanbesteden en de producten die uit die acties voorkomen ook daadwerkelijk gebruikt worden.” Daar zouden wetten en sancties (en of andere, lichtere, dwingende, maatregelen) toch zeker een rol in kunnen spelen?

Stimuleren van dialoog

Wat uit de brief van Keijzer wel duidelijk wordt is dat op het gebied van kennis- en informatiedeling en het stimuleren van de dialoog de actieagenda inderdaad goede voortgang heeft geboekt. Zoals zij aangeeft is de aanjager van de actieagenda Karsten Klein de “afgelopen maanden veelvuldig in het land getrokken om op marktdagen en andere bijeenkomsten in gesprek te gaan met aanbestedende diensten, ondernemers en bestuurders.” De staatssecretaris noemt bijvoorbeeld de marktdag in Midden Limburg, georganiseerd door MKB Limburg en andere lokale partijen, en de “ondernemersvriendelijk aanbesteden” sessie in Zwolle. Volgens de staatssecretaris worden deze “ontmoetingsmomenten waar aanbestedende diensten en ondernemers bij elkaar komen gewaardeerd door het hele veld.”

Gesprek op gang

Deze dialoog heeft er inderdaad voor gezorgd dat, zoals Keijzer terecht aangeeft, “Beter Aanbesteden het gesprek tussen overheid en bedrijfsleven over verbetering van de aanbestedingspraktijk op gang heeft gebracht.” Dat ging echter al goed in de eerste fase van de actieagenda, zoals de staatssecretaris in haar brief aangeeft. “Onder leiding van de eerste aanjager Matthijs Huzing hebben vijf regioteams bestaande uit vertegenwoordigers van aanbestedende diensten en ondernemers met elkaar gesprekken gevoerd om de belangrijkste knelpunten te identificeren, deze onderling te bespreken en concrete en werkbare oplossingen te vinden.” Deze inventarisatie heeft uiteindelijk, volgens Keijzer, geleid tot de actieagenda, waarna Huizing en Klein hebben gewerkt aan de uitvoering van de acties.

Toekomst Beter Aanbesteden

In de brief van Keijzer wordt echter maar heel weinig aandacht besteed aan de uitgevoerde acties of aan de daadwerkelijke resultaten die de concrete oplossingen hebben opgeleverd. Op dit gebied stelt zij slechts dat “veel aanbestedende diensten tegenwoordig een aanbestedingskalender publiceren” en dat inkoopsamenwerkingen zoals Bibob “succesvolle dialoogsessies met de markt organiseren.” Wel identificeert zij in de brief andere onderwerpen (inbesteden, opdrachtgeverschap) waarover het dialoog kan worden aangegaan waar Beter Aanbesteden in de toekomst haar aandacht op zou kunnen richten.

Binnen het randje

Tot slot wijst Keijzer naar de publicatie “Contact boven Contract’, naar aanleiding van Klein’s ontmoetingsmomenten in het veld. “Hierin zijn allerlei inspirerende voorbeelden opgenomen op het gebied van aanbesteden door overheden. Onderwerpen die hierbij aan de orde komen zijn onder meer mkb-vriendelijk aanbesteden en bestuurlijke aandacht voor aanbesteden.” De voorbeelden in Contact boven Contract zijn inderdaad heel relevant en interessant, alleen wordt ook hier te weinig duidelijk hoe zij het resultaat zijn van Beter Aanbesteden. Ze worden vooral aangevoerd om het belang van de actieagenda te verduidelijken. De meest waardevolle bijdrage in de publicatie komt misschien wel van inkoopconsulent Menno Karres: “Het actieprogramma Beter Aanbesteden is verdienstelijk, maar ook erg binnen het randje.”

Partner van Aanbestedingscafé
Partner van Aanbestedingscafé

Reacties

Partner van Aanbestedingscafé
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres