Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Partner van Aanbestedingscafé:

Kort geding Damen Shipyards Group betekenisvol voor bouwindustrie

Wanneer leveringsproblemen ontstaan door de situatie in Oekraïne hoeven inschrijvers op aanbestedingen niet eenzijdig de risico’s te dragen. Tot dat oordeel komt de rechtbank Haarlem in een zaak die scheepsbouwer Damen aanspande.

Damen spande een zaak aan tegen onderzoeksinstituut NIOZ/NMF over een onderzoeksschip met een waarde van 62 miljoen euro. De aanbesteding hiervoor startte in 2020, Damen is één van de drie laatst overgebleven inschrijvers. Het bedrijf maakte al een miljoen euro aanbestedingskosten, maar kan nu geen definitieve inschrijving doen.

De kans dat materialen niet op tijd geleverd worden, is door de oorlog aanzienlijk gestegen. De voorzieningenrechter is het ermee eens dat een boete van 25.000 euro per dag bij overschrijding van de levertijd van 31 maanden onredelijk is. Dat risico hoeft Damen niet eenzijdig te dragen.

Ook bouwers in andere sectoren kunnen deze uitspraak in hun voordeel gebruiken. Het gesprek met opdrachtgevers over leveringstermijnen en contractbepalingen is hiermee opengebroken. Ook aansprakelijkheid is nu onderwerp van gesprek, omdat de rechter in hetzelfde vonnis oordeelde dat Damen niet als enige volledige aansprakelijkheid draagt.

Bron: https://www.cobouw.nl/304718/rechter-leveringsproblemen-door-oorlog-zijn-niet-alleen-risico-van-aannemer

Partner van Aanbestedingscafé:

Inkoopplanning Rijksvastgoedbedrijf 2022-2023 naar 1,5 miljard euro

Uit de gepubliceerde ‘Inkoopplanning maart 2022’ van het Rijksvastgoedbedrijf, blijkt dat er in de periode 2022-2023 zo’n 1,5 miljard euro wordt geïnvesteerd in nieuwbouw, renovatie en verduurzaming. Het gaat in de inkoopplanning om aan te besteden projecten groter dan 5 miljoen euro.

Inkoopplanning
Alle aanbestedingen in de inkoopplanning gaan over panden, locaties en werkzaamheden van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) in de volle breedte. Het gaat om zowel duurzame nieuwbouw als bijvoorbeeld onderhoudsprojecten. Ook een aantal grote opdrachten van de Raad voor de Rechtsspraak staan op de planning. Jaarlijks zet het RVB zo’n 1,5 miljard euro aan opdrachten in de markt, de grootste hiervan zijn opgenomen in de Inkoopplanning maart 2022.

Opvallende projecten
Een van de opvallende projecten is het duurzame, houten Rijkskantoor in Den Haag met de naam Monarch IV. Ook de rechtbank in Almelo springt eruit, doordat de opdrachtnemer hier ontwerp, bouw én onderhoud (DBM) op zich neemt. Via TenderNed worden beide projecten nog voor de zomer aangeboden.

Duurzame projecten
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en Dienst ICT-Uitvoering (DICTU) kunnen in Assen een duurzame renovatie tegemoet zien van zo’n 50 miljoen euro. Het Nationaal Archief in Den Haag krijgt een groen dak in een project van zo’n 15 tot 20 miljoen euro. Deze projecten komen ook voor de zomer op de markt.

Derde kwartaal
In het derde kwartaal moet de grootschalige renovatie van het Rechtbankgebouw aan de Prins Clauslaan in Den Haag op de planning staan. In dit project gaan gebouwgebruik en werkzaamheden samen.

Ambities
Twee keer per jaar wordt de inkoopplanning van de RVB gepubliceerd. De ambities op gebied van verduurzaming en maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) zijn hierin overzichtelijk opgenomen. Vanaf 1 januari 2022 stelt het RVB bijvoorbeeld eisen aan cultuur en gedrag op het gebied van veiligheid in aanbestedingen. Ook worden er sinds dit jaar contracteisen ingevoerd op gebied van schoon bouwen. Deze eisen gaan niet alleen over de bouwwerkzaamheden, maar ook over zaken als vervoer van machines en materialen.

Klik hier voor de hele inkoopplanning.

Bron: BouwendNederland

Partner van Aanbestedingscafé:

Twee kanten van een medaille, indexeren bouwkosten is één

Een prijsvaste aanbieding geeft duidelijkheid voor beide contractpartijen, ook in de bouwsector. Menig aannemingsovereenkomst kent daarom bepalingen die goed geformuleerd omschrijven dat (echt) alle kosten, ook de toekomstige prijsstijgingen, zijn opgenomen in de aanneemsom. In feite wordt met de prijsvaste aanbieding het risico op prijsstijgingen afgekocht. Als de werkelijke prijsstijgingen lager zijn dan ingeschat door de aannemer, heeft de aannemer een grotere marge en de opdrachtgever te veel betaald. En vice versa.

Voor de toekomstige prijsstijgingen wordt door beide contractpartijen in een glazen bol gekeken. Een glazen bol die helder is bij een evenwichtig economisch klimaat, maar troebel wordt als op het Europese continent oorlog uitbreekt. Als de prijsvaste aanbieding onderdeel is van een aanbestedingsprocedure, worden prijsstijgingen ingeschat in concurrentie waardoor sommige aannemers geneigd zijn hun glazen bol wat extra op te poetsen zodat deze nog helderder wordt: een scherpere prijs, voordeel voor de opdrachtgever!  

Omdat een evenwichtig economisch klimaat snel onevenwichtig kan worden, denk aan complexe financiële producten (2008-‘11), dwarsliggende boten (2018), nieuwe virussen (2019-heden), en nu een oorlog (2022-heden), zijn er juridische uitwegen voor als prijsstijgingen te extreem zijn.

De veel gebruikte UAV 2012 kent paragraaf 47 (Kostenverhogende omstandigheden) en in de UAV-GC komt een gelijkstrekkende bepaling voor in paragraaf 44. Boven dat alles (er zijn immers meer soorten aannemingsovereenkomsten) is er het Burgerlijk Wetboek met artikel 7:753 BW. Als de prijsstijgingen te extreem zijn (als vuistregel wordt hierbij 5% aangehouden), dan kan de aannemer in voorkomende gevallen bij een prijsvaste aannemingssom toch recht hebben op bijbetaling.

Contractpartijen kunnen echter voornoemde bepalingen contractueel uitsluiten: dus (toch) geen recht op bijbetaling. En de rechter kan vervolgens besluiten dat het uitsluiten van deze bepalingen niet proportioneel is: dus (toch weer) wel recht op bijbetaling. Een prijsvaste aanneemsom lijkt duidelijkheid te bieden, maar niet in alle situaties.

Tot zover de contractbepalingen.
Als aanbestedende organisatie wordt het pas echt lastig als aannemers geen noodzaak hebben om hun glazen bol op te poetsen (er is immers genoeg werk) of als aannemers zelfs weigeren in hun glazen bol te kijken omdat deze zo troebel is geworden als een kubel beton. Het inschatten van prijsstijgingen wordt dan simpelweg onmogelijk. Bouwend Nederland adviseert zijn achterban in een recente Aanwijzing dat de risicoregeling bij een troebele glazen bol uitkomst kan bieden. De risicoregeling houdt kort door de bocht in dat bouwkosten geïndexeerd worden tijdens de contractperiode.

Indexeren als het ei van Columbus tegen prijsstijgingen en prijsvaste aanbiedingen.
Bouwend Nederland vergeet echter de andere kant van de medaille: het bieden van transparantie over de opbouw van de bouwkosten. Als de staalprijzen stijgen, wil dat niet zeggen dat de arbeidskosten navenant meestijgen. Een totaalprijs voor een staalconstructie levert bij indexering een onredelijke prijsverhoging op omdat dan ook de arbeidskosten worden geïndexeerd. Klinkt logisch, de praktijk wijst vaak uit anders uit. Ook kan worden afgevraagd of onderaannemers en leveranciers evenredig meeprofiteren van het recht op indexeren. Anekdotes over creatief onderbouwde prijsstijgingen bij scopewijzigingen zijn er te over. Het gebrek aan transparantie als startpunt van een hogere winstmarge voor de hoofdaannemer.

Gezien het lijstje van crises in de derde alinea, lijkt het indexeren van de bouwkosten een betere default optie dan de prijsvaste aanbieding. De aannemingssom zou hierdoor in beginsel zelfs lager moeten zijn omdat hierin de risico-opslag voor prijsstijgingen niet meer is opgenomen. Om dit risico voor opdrachtgevers overzichtelijk te houden, moeten aannemers volledig transparant zijn over de opbouw van de kosten en hun inkoopproces. Een vaardigheid die in veel gevallen nog verder ontwikkeld moet worden.

De Aanwijzing van Bouwend Nederland over prijsstijgingen kan dus worden uitgebreid met een extra paragraaf over transparantie en samenwerken in de keten. Dan komt het allemaal wel goed.

Partner van Aanbestedingscafé:

Invulling social return in bouwaanbestedingen steeds ingewikkelder

Bouwbedrijven worstelen steeds meer met het vinden van de juiste mensen voor hun werk. De verplichting tot social return is hierbij een steeds groter probleem. Het is de bedoeling dat via deze eis mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk worden geholpen. In de praktijk blijkt dat de kaartenbakken veelal leeg zijn.

Gemeenten en andere publieke opdrachtgevers kunnen social return als eis in aanbestedingen opnemen. Een percentage van de aanneemsom moet dan worden ingevuld door mensen in te zetten die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Wordt niet aan deze eis voldaan, dan volgt een boete voor de opdrachtnemer.

De groep inzetbare mensen is op de huidige krappe arbeidsmarkt bijzonder klein. Tijdens de economische crisis was dit juist andersom. Daarnaast speelt ook het probleem van geschiktheid van beschikbare mensen. De bouwprojecten zijn relatief kort ten opzichte van sectoren als schoonmaak of groenvoorziening. Bovendien vereisen ze meer kennis over bijvoorbeeld veiligheid en vakspecifieke werkzaamheden.

Bron: Cobouw

Partner van Aanbestedingscafé:

Verplicht duurzaam beton vanaf 2023

Vanaf 2023 is het gebruik van duurzaam beton verplicht in aanbestedingen. Dat is vastgelegd door de partijen van het betonakkoord. In dit akkoord werken 35 betonbedrijven, grote bouwers, gemeenten, rijksopdrachtgevers en ministeries samen. Doel is om internationale klimaatafspraken te halen.

De deelnemers aan het Betonakkoord spraken vier jaar geleden af om middels dit akkoord te verduurzamen. Hoe de verplichting vanaf 2023 precies vorm moet krijgen, wordt besproken met de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. De juridische uitwerking komt daarbij ook aan bod, dan wordt ook duidelijk of 2023 daadwerkelijk haalbaar is.

CO2-reductie

De ondertekenaars hebben geconcludeerd dat de verduurzaming nog niet snel genoeg gaat. Daarom nu deze verplichting. Men is bang dat het verduurzamen anders niet van de grond komt. De wettelijke verplichting vanaf 2023 moet goed zijn voor een reductie van CO2-uitstoot met 15 tot 20%. De eisen worden in 2025 en 2027 aangevuld met hogere recyclingpercentages.

Toekomstplannen

Op dit moment is 7% van de wereldwijde CO2-uitstoot afkomstig van beton. Vanaf 20230 moet betonpuin onder wegen voor 100% een hoogwaardiger tweede leven krijgen in nieuw beton. De CO2-footprint van beton moet met alternatieven voor cement met 30% verlagen ten opzichte van 1990.

Prijzen

De effecten van aanbestedingseisen op de betonprijs zijn nog niet berekend. De verwachting is een hogere prijs, maar een steeds hogere CO2-belasting heeft nu ook al dat effect.

Bron: Cobouw

Partner van Aanbestedingscafé:

Rijk vergoedt bouwers voor extra kosten Zeesluis IJmuiden

Bouwbedrijven BAM en VolkerWessels krijgen samen bijna 60 miljoen euro van het Rijk. De bouwers van ’s werelds grootste zeesluis gaven tientallen miljoenen euro’s meer uit dan begroot.

Deze opgelopen kosten zijn naar hun mening ook deels voor rekening van het Rijk als opdrachtgever. Een onafhankelijke geschillencommissie geeft hen gelijk in hun eis voor een vergoeding. Dat schrijft minister Mark Harbers van Infrastrucuur en Waterstaat aan de Tweede Kamer.

Extra kosten

Rijkswaterstaat wijzigde contracten met de bouwbedrijven en moet daar nu 10,4 miljoen euro voor betalen. Ook is er 49,5 miljoen euro toegekend vanwege kosten die de bouwers moesten maken door allerlei vertragingen in het project. De totale kosten van Zeesluis IJmuiden vielen 112 miljoen hoger uit dan begroot. In een eerder stadium tekende het Rijk al voor tientallen miljoenen euro’s extra.

Tegenvallers

De bouw van de enorme zeesluis maakt het mogelijk dat grotere schepen de haven van Amsterdam kunnen bereiken. Vanaf het begin waren er tegenvallers in de bouw. Er lagen bijvoorbeeld meer kabels, leidingen en oude sluisdelen dan voorzien. Ook ondervonden de bouwers problemen met de constructie waarin de sluisdeuren moesten komen.

Bron: nu.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

S2E9: Oekraïne, Beter Aanbesteden en het tweefasencontract


Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onderwerp 1: Oorlog in Oekraïne

Ook in deze podcast kunnen we niet heen om de oorlog in Oekraïne heen. In Nederland ontstonden vragen bij decentrale overheden hoe om te gaan met deze oorlog. Zo hebben diverse gemeenten en waterschappen contracten met het Russische Gazprom. Kun je daar onderuit? En welke invloed heeft de oorlog op het aanbesteden?

https://www.aanbestedingscafe.nl/juridische-notitie-aanbestedingsvragen-russische-leveranciers-voor-decentrale-overheden/

https://www.aanbestedingscafe.nl/waterschappen-heroverwegen-contracten-gazprom/

Onderwerp 2: Tenderman

Ook Tenderman gaat niet voorbij aan de oorlog in Oekraïne. Want de echt inkoper is inmiddels wel voorbereid op een crisis, of toch niet?

Onderwerp 3:Tweefasencontract in de bouw wordt populairder

Bouwers als BAM en Heijmans schrijven zich niet langer in op grote Rijksaanbestedingen omdat die te risicovol zijn. Dat kan problemen opleveren voor de overheid. Tegelijkertijd wint het tweefasencontract, dat risico’s moet verminderen, aan populariteit. Is dat de oplossing?

https://www.aanbestedingscafe.nl/populariteit-twee-fasen-contract-groeit/

https://www.aanbestedingscafe.nl/bouwers-zien-af-van-grote-infraprojecten-rijk/

Onderwerp 4: Programma Beter Aanbesteden

Aanbestedingscafe.nl sprak met programmadirecteur Niels van Ommen over het programma Beter Aanbesteden. Is het volgens de gasten in de podcast zinvol om een nieuw programma op te starten?

https://www.aanbestedingscafe.nl/beter-aanbesteden-ken-de-kaders-zodat-je-elkaar-kunt-opzoeken-voor-echte-dialoog/

Met gasten Theo van der Linden, eigenaar van VDLC publishers, Richard Lennartz, directeur van UBR|HIS en Steven Oosterling, senior adviseur aanbesteden en contracteren bij 4Building.

Partner van Aanbestedingscafé:

Populariteit twee-fasen contract groeit

Bij infrawerken en gemeentelijke opdrachtgevers wordt het twee-fasen-contract steeds populairder. De meest aanbestede contractvorm van het Rijk is met 63% vooralsnog het traditionele contract. Het aantal aanbestedingen bleef nagenoeg gelijk bij infrawerken, infradiensten en burgerlijke en utiliteitsbouw. Bij bouwprojecten verschuift één en ander, zo blijkt uit onderzoek van Cobouw.

Het twee-fasen-contract damt risico’s bij grote complexe werken in, want pas na de eerste ontwerpfase in samenspraak met de opdrachtgever, komt de prijs voor de uitvoeringsfase op tafel. In bijna drie jaar tijd verzevenvoudigde de keus voor de twee-fasen contractvorm, zo blijkt uit cijfers van het Aanbestedingsinstituut Bouw en Infra. Het gaat om cijfers uit alle openbare Europese en Nederlandse aanbestedingen in de sectoren infrawerken, infradiensten en burgerlijke en utiliteitsbouw (B&U).

Verdeling

De meeste twee-fasen-contracten zitten de afgelopen jaren niet bij gemeenten, Rijk of provincies. Voornamelijk speciale sectorbedrijven, scholen en universiteiten hebben deze contracten in portefeuille. Daarna volgen waterschappen en dan gemeenten.

Moderne contractvormen

Het twee-fasen-contract mag dan vaker voorkomen, het aantal ‘moderne’ contractvormen zakte tussen 2017 en 2020 juist, met name in de sectoren B&U en infradiensten. In de infrawerken is de daling van moderne contractvormen minder sterk. Binnen het Rijk geven Rijkswaterstaat en ProRail de meeste moderne contracten uit, met name Defensie houdt vast aan de traditionele vorm.

Meest aanbestede contractvorm

Wanneer de totale verdeling van contracten wordt bekeken, valt op dat het aandeel ‘traditionele’ contractvormen in de bouwsector gelijk blijft, ondanks de verschuivingen tussen twee-fasen-contracten en moderne contracten. Bij het Rijk blijft in 2021 de traditionele vorm met 63% de meest aanbestede contractvorm. In deze contractvorm beschrijft de opdrachtgever tot in detail wat de opdrachtnemer moet doen. Dit contract wordt wel in verschillende varianten gebruikt.

Krachtenbundeling

De markt bundelt kennis en krachten steeds meer, dat kan goed met twee-fasen-contracten. McKinsey noemde dit al in 2019 als één van de oplossingen voor risico’s die bij grote Rijkswaterstaat-projecten aan het licht kwamen.

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

S2E7: Rank reversal, slechte contracten en vergeten aan te besteden


Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onderwerp 1: Rank reversal bij relatieve methodes

In de vorige podcast bespraken we een onderzoek naar relatieve scoremethodes. Onderzoekers bekeken een groot aantal Nederlandse aanbestedingen en ontdekten dat er bij 1 op de 5 aanbestedingen rank reversal ontstaat. Zodra de onderzoekers een fictieve, niet-winnende inschrijving toevoegden, veranderde de volgorde in de uitslag.

Fredo Schotanus, één van de onderzoekers, is te gast in deze podcast. Hij vertelt uitgebreid over het onderzoek, waarna we met onze gasten ook in gaan op de praktijk.

https://www.aanbestedingscafe.nl/pas-methoden-die-rank-reversal-toestaan-niet-toe-bij-publieke-inkoop/

Onderwerp 2: Contracten in de bouw

Onlangs opende Koning Willem-Alexander de nieuwe zeesluis in IJmuiden. Een combinatie van BAM en VolkerWessels haalde dankzij een veel lagere prijs dan de concurrenten de opdracht binnen. Deze lagere prijs zou gerechtvaardigd zijn, dankzij ‘inventieve methodes’. Maar bij de realisatie viel dat toch tegen en trok Rijkswaterstaat de portemonnee. Is Rijkswaterstaat naïef geweest? En zijn aannemers de dupe van slechte contractering, of zit het probleem ergens anders?

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/01/25/ook-na-opening-blijft-de-nieuwe-zeesluis-ijmuiden-een-splijtzwam-a4083206
https://www.aanbestedingscafe.nl/contracten-een-kind-kan-de-was-doen/

Onderwerp 3: Tenderman

Het oog van Tenderman viel op een essay van Arno Visser, President van de Algemene Rekenkamer. Die schreef in weekblad Elsevier over het versnipperde IT-landschap van de GGD’en. Een goed gedigitaliseerde overheid begint bij het creëren van standaarden en het naleven daarvan. En laat aanbesteden daar nou net hét middel voor zijn!

Onderwerp 4: Nieuw inkoopbeleid en vergeten aan te besteden

In Limburg heeft gedeputeerde Ad Roest een voorstel ingediend die zou moeten leiden tot meer marktwerking. Als het aan de provincie ligt, stapt de provincie over op meervoudig onderhandse aanbestedingen bij opdrachten met een waarde van 20.000 tot 50.000 euro. De Provinciale Staten zien echter niets in het voorstel, omdat er dan voor de ca. 200 aanbestedingen per jaar extra personeel nodig is. Wie heeft gelijk?

En deze week werd bekend dat het ministerie van Binnenlandse Zaken 9 ton uitgaf aan een videoplatform dat nooit in gebruik genomen is. Door tijdsdruk was het project niet aanbesteed. In Amsterdam ontstond ophef over het inhuren van een directeur voor een lustrumcommissie, die een goede bekende van de burgemeester bleek. Burgemeester Halsema noemde het een bedrijfsongelukje. Met de twee ton die de gemeente al heeft uitgegeven, zit Amsterdam net aan de goede kant van de streep.

https://www.aanbestedingscafe.nl/limburgse-politiek-ziet-aangepast-inkoopbeleid-niet-zitten/
https://www.aanbestedingscafe.nl/videobelplatform-overheid-van-886-000-euro-niet-aanbesteed-nooit-gebruikt/

Gasten: Richard Lennartz (UBR|HIS), Steven Oosterling (4Building) en Fredo Schotanus (UU, Significant Synergy).

Reageren op de podcast? Mail naar [email protected].

Partner van Aanbestedingscafé:

Contracten, een kind kan de was doen

Als “adviseur aanbesteden en contracteren” is het altijd lastig om aan je kinderen uit te leggen wat voor werk je hebt. In die zin had ik beter brandweerman of politieagent kunnen zijn (los van de vraag of ik daarvoor geschikt ben). Maar eerlijk is eerlijk, één van de voordelen van de coronamaatregelen van het afgelopen jaar, is dat kinderen meer inzicht krijgen in het werk van hun ouders: de hele dag achter een beeldscherm zitten en bellen. Voorheen was het altijd ver weg in een kantoor waar je dan een keer langs reed en zei: “Kijk, hier werk ik”.

Papa, wat is contracteren?

Uit het archief haalde ik twee overeenkomsten. Toevallig een klassieke UAV-2012 aannemingsovereenkomst en een ontwerpopdracht voor een architect op basis van de DNR-2014.

Ik moest mijzelf inhouden om niet vol enthousiasme te gaan oreren over de verschillen tussen de UAV-2012 en de UAV-gc en voor en nadelen van de DNR. Dit sluit niet echt aan bij de belevingswereld van een prepuber. Na tien seconden stilte kwam de vraag waarom het ene document zoveel dikker was dan het andere.

Toen was ik stil…

Waarom bestaat een gemiddelde ontwerpopdracht die aan een architect wordt gegeven (aan het begin van een ontwerpproces) uit enkele pagina’s en wordt, in veel gevallen, de DNR (bijna) volledig van toepassing verklaard? Dikwijls is dit zelfs de offerte die door de architect is opgesteld en ondertekend wordt door de opdrachtgever. De aannemingsovereenkomst is daarentegen in veel gevallen een lijvig stuk proza met de nodige uitsluitingen van UAV en als het een beetje mee zit ook nog eens wat extra ontwerprisico voor de aannemer.  

Het verschil in de mate waarin de UAV en de DNR ongewijzigd worden toegepast is extra bevreemdend als je bedenkt dat de UAV door de markt (paritair door opdrachtgevers en opdrachtnemers) is opgesteld en de DNR is opgesteld door de adviseurs zelf. De DNR is in de basis dus redelijk voordelig voor adviseurs.

Is het de omvang van de opdracht (de totale advieskosten zijn circa tien tot vijftien procent van de totale bouwkosten) of is het vertrouwen in de adviseur zo veel groter dan het vertrouwen in de aannemer? Hoe groter het wantrouwen, hoe dikker het contract? Wellicht een combinatie. Mogelijk wordt in de fase waarin de architect wordt gecontacteerd, nog niet nagedacht over de aanbestedings- en contracteringsstrategie. Een onderwerp dat eigenlijk integraal uitgewerkt moet zijn voordat enig contract of opdracht wordt aanbesteed.

Wat zou het effect zijn op het ontwerpproces als dezelfde effort die in een aannemingsovereenkomst wordt gestopt, ook wordt besteed aan de adviseursovereenkomst? Mogelijk wordt de kwaliteit van het ontwerp beter en zou daardoor de aannemingsovereenkomst wat dunner kunnen worden. Het laatste is sowieso een mooi streven voor 2022.

Partner van Aanbestedingscafé:

Bouwtenders vragen vanaf 2022 om veiligheidscertificaat

Vanaf 1 januari ziet een deel van de bouwtenders er anders uit. In aanbestedingen van de ondertekenaars van de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) moeten inschrijvers voortaan beschikken over trede twee van de Safety Culture Ladder.

De NEN Safety Culture Ladder, voorheen de Veiligheidsladder, moet het veiligheidsbewustzijn in de bouw verhogen. Daardoor moet het aantal ongevallen in de bouw verminderen. Elke partij die zich inschrijft op de aanbesteding moet beschikken over een bewijsmiddel van trede twee op de SCL, ook opdrachtgevers, architecten en ingenieursbureaus.

Veiligheid in aanbestedingen

Bouwbedrijven zijn sinds 2017 bezig met de Veiligheidsladder. Het complete initiatief draagt de naam ViA: Veiligheid in Aanbestedingen. Wat een bedrijf moet doen om trede twee op de SCL te halen ligt aan de bedrijfsgrootte, risico’s van het werk en de contractgrootte. Partijen die hoger scoren dan trede twee behalen daar geen voordeel mee. De SCL wordt niet gebruikt als gunningscriterium.

In 2023 wordt de huidige werkwijze geëvalueerd. Vanaf 1 januari 2024 moeten bouwbedrijven kunnen aantonen dat ze zich op trede drie van de SCL bevinden.

Bron: GC-veiligheid.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Telgen, Open House, Gids P en opschudding in vastgoed


Nieuws in deze aflevering:

Herziening Gids Proportionaliteit (per 1 januari 2022)
‘Tijd dringt voor Zuidasdok’
Overheden moeten gelijke kansen bieden bij grondverkoop vastgoedprojecten
Onjuist toepassen aanbestedingsregels blijft hoofdoorzaak van afgekeurde jaarrekeningen


De gasten in deze aflevering:

Wil je reageren op een van de onderwerpen of op de podcast in het algemeen, zoek dan even de aflevering op Aanbestedingscafe.nl en reageer daar. Via de mail kan ook, mail dan naar [email protected]. Over twee weken volgt de laatste aflevering van dit jaar, waarin we terugblikken op dit aanbestedingsjaar.

Partner van Aanbestedingscafé:

Overheden moeten gelijke kansen bieden bij grondverkoop vastgoedprojecten

De Hoge Raad heeft geoordeeld dat gemeenten niet onderhands grond mogen toewijzen aan een projectontwikkelaar of bouwer. Andere partijen moeten mee kunnen dingen naar een grondpositie als daar serieuze belangstelling voor is. Dat heeft grote gevolgen voor de Nederlandse woningbouw, denken experts.

De Nederlandse overheid wil de komende tien jaar minstens één miljoen woningen bouwen. Met de uitspraak van de Hoge Raad, die volgt uit een zaak tussen drie Didamse supermarkten, komt die ambitie in het geding. Volgens Paul Heijnsbroek van Straatman Koster Advocaten is de uitspraak van de Hoge Raad ingeslagen ‘als een bom’.

Het nieuwe arrest gaat in tegen alle voorgaande uitspraken. Bij tientallen vastgoedprojecten moet nu beoordeeld worden of de toewijzing van grond op de juiste manier is verlopen. Mogelijk volgen er schadeclaims van partijen die niet mee konden dingen bij lopende projecten. In de toekomst moet een gemeente bovendien steeds beoordelen of er mogelijk meerdere partijen zijn die grond willen kopen. Dat brengt vertraging met zich mee, denken verschillende advocaten.

Supermarktoorlog

De Hoge Raad oordeelde naar aanleiding van een onderhandse transactie tussen de gemeente Montferland en een vastgoedontwikkelaar. Supermarktketen Coop wilde een nieuwe vestiging openen in het centrum van het Gelderse Didam, en kon daarvoor aanspraak maken op een aanbouw van het Didamse gemeentehuis. De lokale Albert-Heijn-franchisenemer had ook interesse, maar kon niet meedingen naar de locatie. De rechter stelt dat die onderhandse transactie in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. De rechtbank van Den Bosch moet zich, met de uitspraak van de Hoge Raad, opnieuw buigen over de zaak.

Bron: FD.nl  

Partner van Aanbestedingscafé:

Nature of Nurture? - II

In het eerste deel van het tweeluik over nature (aanleg) en nurture (opvoeding) in de bouwsector beschreef ik de soms stroeve relatie tussen (publieke) opdrachtgevers en aannemers vanuit de nurture-benadering. Maar ook de nature-benadering kan interessant zijn. Als wordt gekeken naar de organisatorische DNA van (publieke) opdrachtgevers en aannemers, zijn de nodige verschillen zichtbaar.

Alleen al in de risicobeleving is het verschil groot. Een aannemer kan als private onderneming failliet gaan. Een vertraging op een bouwproject heeft direct invloed op de inkomsten van een aannemer en kan dus tot financiële problemen leiden. De salarissen en andere bedrijfskosten moeten immers wel gewoon betaald worden. Voor een (publieke) opdrachtgever levert een vertraging gemiddeld genomen minder problemen op. Met de opmerking van een publieke aanbesteder “dan doet die aannemer toch niet mee met deze aanbestedingsprocedure” wordt dan ook weinig begrip getoond voor de situatie van een gemiddelde aannemer. De noodzaak om werk te hebben kan groter zijn dan de luxe om niet mee te doen aan een slecht georganiseerde (of oneerlijke) aanbestedingsprocedure.

Publieke opdrachtgevers hebben naast een bouwproject veel meer stakeholders en belangen waarmee rekening gehouden moet worden. Een verkeerssituatie veranderen (als civiel bouwproject) hangt samen met routes van het openbaar vervoer (lopende concessies!) en kan voor verplaatsing van overlast zorgen (weerstand omgeving). Verkeersstromen hangen weer samen met toekomstige woningbouw en ontwikkeling van bedrijventerreinen. Publieke traagheid valt derhalve goed te verklaren en dan komt de politieke besluitvorming (coalitievorming, verkiezingen et cetera) hier nog bovenop. Gedoe waar een aannemer vanuit zijn project veelal geen notie van heeft, maar wel last van kan hebben.

“De” publieke opdrachtgever bestaat ook eigenlijk niet. Veel werkzaamheden worden door externe organisaties uitgevoerd en al die organisaties hebben ook weer belangen. Voordat een werk op de markt komt, heeft er eigenlijk al een complete veldslag plaatsgevonden tussen commerciële en (organisatie) politieke belangen. Een aannemer moet binnen de tijd die nog over is, het werk maken.

Als bij een aanbestedingsprocedure ook nog wordt gewerkt met (regionale) inkooporganisaties, worden inhoud (intern) en proces (extern) van elkaar gescheiden. Inkoop wordt zo professioneler ingericht maar wel op afstand van de organisatie die moet werken met hetgeen dat wordt ingekocht. Gevoel krijgen bij een opdracht en opdrachtgever is voor een gegadigde daardoor niet altijd eenvoudig. Terwijl dit wel zinvol kan zijn voor de toekomstige samenwerking.

Mogelijk speelt ook het gemiddelde opleidingsniveau bij de verschillende organisaties een rol. Zeker bij de kleinere aannemers zijn de mensen op kantoor vaak praktische mensen (opleidingsniveau MBO-HBO) waarbij een (publieke) opdrachtgever het opleidingsniveau veelal HBO-WO is.

Wel of geen risico lopen, geen zicht op (of begrip voor) elkaars belangen en een praktisch of formele werkwijze. Ook in de basis zijn aannemers en (publieke) opdrachtgevers verschillend. Hoewel je ze niet over een kam moet scheren – projectmatig werken blijft mensenwerk – biedt ook de nature-benadering een mooi kader om te kijken naar de bouwsector. Een kijkje in elkaars keuken kan daarom best leerzaam zijn!

Partner van Aanbestedingscafé:

‘Tijd dringt voor Zuidasdok’

Als er niet snel besluiten worden genomen over het Zuidasdok, loopt het project vast. Daarvoor waarschuwt projectbureau Zuidasdok. Bovendien moet het kabinet niet 700 miljoen euro, maar 1,2 miljard euro extra beschikbaar stellen voor het project.

Het projectbureau Zuidasdok trekt aan de bel in een nieuwe voortgangsrapportage over het Zuidasdok. Het project moet een ondertunnelde A10 en een uitgebreid station Amsterdam Zuid opleveren. Vorig jaar werd het infraproject, na advies van de commissie Dekker, opgedeeld in zeven percelen. Diezelfde commissie schatte in dat er 700 miljoen euro extra nodig was om het project te voltooien. Nu gaat het om 1,2 miljard euro.

Nieuw kabinet

De lange formatie zit het Zuidasdok in de weg. Voormalig minister van Infrastructuur, Cora van Nieuwenhuizen, liet het aan het nieuwe kabinet om een besluit te nemen over het Zuidasdok. Nu dat nieuwe kabinet nog niet gevormd is, komt het project volgens het projectbureau Zuidasdok in gevaar. “Er heeft in de afgelopen periode geen voortgang in de besluitvorming over de toekenning van het gevraagde aanvullende budget plaatsgevonden. Er is ook nog geen zicht op wanneer besluitvorming zal plaatsvinden”, valt te lezen in de voortgangsrapportage. Als er voor maart 2022 geen besluit is genomen over de planning en het budget, loopt het project helemaal vast, waarschuwt het projectbureau.  

Thuiswerken

Ook de coronapandemie gooit roet in het eten. Het is nog maar de vraag of het Zuidasdok in 2036, volgens de laatste planning, af is. Dat komt door het vele thuiswerken sinds het begin van de coronacrisis. Door hogere onvoorziene kosten en stijgende materiaalprijzen moet het totale budget van 3,245 miljard euro bovendien met 145 miljoen verhoogd worden.

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Nature of nurture? - I

Al heel lang wordt in de psychologie onderscheid gemaakt tussen nature (aanleg) en nurture (opvoeding) en al net zolang is hier discussie over. Zoals bij veel psychologische discussies zal de waarheid ergens in het midden liggen. Als adviseur aanbesteden en contracteren moet je eigenlijk ver weg van deze discussie blijven. Alhoewel, dit denkkader kan ook gebruikt worden in de bouwsector, aanbesteden vraagt namelijk de nodige psychologische kennis.

Jarenlang werden aannemers grotendeels (middels bestek) opgedragen wat ze moesten bouwen. Tot op het spreekwoordelijke schroefje was uitgewerkt wat zij moesten doen waarbij de ontwerpverantwoordelijkheid bij de betreffende opdrachtgever en zijn adviseurs lag. De aannemer werd zodoende nauwelijks gestimuleerd om mee en na te denken, alleen “dom” uitvoeren wat is opgedragen. Ondertussen werd uiteraard wel nagedacht over de mogelijkheid om meerwerk te claimen als gevolg van fouten in het bestek. De juiste creativiteit werd verkeerd ingezet.

De gunning van een werk geschiedde daarbij vaak op laagste prijs. Voorts werd een aannemer niet beloond als hij zijn werk goed had uitgevoerd. Door stringente aanbestedingsregels kon hij de enveloppe met zijn aanbieding voor een volgend project in de bus doen naast aanbiedingen van andere aannemers. Allemaal evenveel kans. Goed je best doen op een project loonde dus niet echt.

Dom uitvoeren wat gezegd wordt, alleen beoordeeld worden op (laagste) prijs en geen beloning als het werk goed wordt uitgevoerd. Bij de opvoeding van kinderen zou dit een goede basis zijn voor ontsporing op latere leeftijd. De breed uitgemeten verstoorde relatie tussen (publieke) organisaties en aannemers zou deels hierdoor verklaard kunnen worden.

Dat bouwcontracten nu geïntegreerd zijn en zijn opgebouwd uit twee of meer fasen en dat een gunning op basis van prijs en kwaliteit wordt gebaseerd, wil niet zeggen dat de oude gedragspatronen direct verdwijnen. Gelukkig is het geheugen van een organisatie of sector niet heel goed. Dit in tegenstelling tot de mens waar een problematische jeugd vaak de oorzaak is van een problematische ouderschap.

De generatie die de afgelopen tien jaar begonnen is met werken, weet niet beter dan dat er meer is dan vechtcontracten en perverse prikkels. Waar gebrekkige communicatie al zo lang ik werk, wordt genoemd als een van de oorzaken van de verstoorde relatie tussen aannemers en opdrachtgevers, kan de nieuwe generatie ook daadwerkelijk beter communiceren.

Kortom, nurture verklaart een hoop, maar biedt ook hoop dat het allemaal wel weer goed komt. In deel 2 wordt ingegaan op nature, wellicht biedt dit onderwerp ook meer duidelijkheid.

Partner van Aanbestedingscafé:

Nieuwe aanbestedingsvormen voor versterkingsoperatie Groningen

Het ministerie van BZK gaat experimenteren met nieuwe aanbestedingsvormen om de versterkingsopgave in Groningen een boost te geven. De komende jaren worden complete dorpen, wijken en buurten ‘als opdracht verstrekt’. Ook kleine bouwers kunnen aanhaken door gebruik te maken van het Groninger Model.

Het ministerie hoopt voldoende bouwcapaciteit vrij te maken door in te zetten op de nieuwe aanbestedingsvormen. Die capaciteit is essentieel om de beoogde planning voor het versterken van woningen in de provincie Groningen te halen. De woningen hebben versterking nodig omdat er regelmatig aardbevingen plaatsvinden. In 2023 moeten alle huiseigenaren in de regio weten of hun woning versterking nodig heeft. In 2028 moet de complete versterkingsoperatie zijn afgerond. Naar schatting zullen 13.700 van de 27.000 woningen versterkt moeten worden.

Groninger Model

Het ‘Groninger Model’ is ontwikkeld door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Het model voorziet in kortere opdrachten waardoor ook kleine bouwers kunnen aanhaken, schrijft demissionair minister Kajsa Ollongren aan de Tweede Kamer. Het is de bedoeling dat aannemers steeds het complete versterkingsproces voor hun rekening nemen, van opname tot de versterking zelf.

Meerjarenversterkingsplan

Bouwbedrijven geven aan behoefte te hebben aan eenvoudiger procedures rondom contracten en lagere administratieve lasten, inzake de versterkingsoperatie in Groningen. Ook geven ze aan graag in bouwteams te werken. Daarover blijft de NCG met hen in gesprek. Het idee te experimenteren met nieuwe aanbestedingsvormen maakt deel uit van het Meerjarenversterkingsplan (MJVP), dat afgelopen maand werd vastgelegd.  

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Aantal duurzame aanbestedingen B&U-bouw blijft afnemen

Uit de analyse van openbare aanbestedingen door Bouwend Nederland en het Aanbestedingsinstituut, blijkt dat het aantal duurzame aanbestedingen binnen de woning- en utiliteitsbouw afneemt. In 2018 kwamen er 300 duurzame aanbestedingen in de zogeheten B&U-sector naar voren bij het onderzoek. In 2020 was dat aantal afgenomen tot 267.

Over het geheel nam het aantal duurzame aanbestedingen in de bouw juist toe. Dat is geheel te wijten aan het stijgend aantal duurzame aanbestedingen in de infrasector. Volgens Bouwend Nederland wordt de markt nog onvoldoende beloond voor duurzame innovaties.

Voor de analyse legde Bouwend Nederland circa duizend aanbestedingen onder de loep. Aanbestedende diensten die in 2019 en 2020 minstens zeven aanbestedingen uitschreven, werden meegenomen in de analyse.

De duurzaamste

Bouwend Nederland en het Aanbestedingsinstituut onderzoeken sinds 2018 elk jaar openbare aanbestedingen op duurzaamheid. Daaruit bleek eerder al dat de provincie Noord-Brabant dit jaar de meest duurzame publieke opdrachtgever is, gevolgd door Rijkswaterstaat en de gemeente Assen.

Partner van Aanbestedingscafé:

Bouw waarschuwt voor risico’s nieuwe UAC-GV

Volgens bouwbedrijven en juristen verslechtert de positie van aannemers in de nieuwe UAC-GV, een veelgebruikte contractvorm in de bouw. Het was de bedoeling dat de nieuwe vorm van de UAC-GV, waaraan betrokken partijen al vijf jaar werken, die positie juist zou verbeteren. De nieuwe versie moet begin volgend jaar definitief worden gemaakt, maar critici vinden dat de herziening beter afgeblazen kan worden.

De herziening van de UAV-CG (Uniforme Administratieve Voorwaarden voor Geïntegreerde Contractvormen) moet leiden tot minder bouwconflicten. De huidige vorm van de UAV-GC stamt uit 2005. Vijf jaar geleden startte de herziening en dit jaar lag er voor het eerst een conceptversie.

Kritiek uit de bouwsector

Critici vinden dat het concept bij lange na niet voldoende is. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk wie – onder welke omstandigheden – verantwoordelijkheid draagt voor het aanleveren van onvoldoende informatie, en hoe het zit met aansprakelijkheid. Bouwbedrijf BAM verwijst ook naar de veel uitgebreidere toelichting van de nieuwe variant, terwijl de UAV-GC juist versimpeld moest worden.

CROW bevestigt dat opdrachtnemers kritiek hadden op de conceptversie. Zij ontvingen vijftig schriftelijke reacties van juristen en bouwbedrijven. Die stelden onduidelijkheden rondom verantwoordelijkheid, risico’s en aansprakelijkheid aan de kaak.

Herziene contractvorm

Opdrachtgevers en bouwbedrijven gebruiken de UAC-GV bij aanbestedingen waarbij bouwbedrijven niet alleen de werkzaamheden uitvoeren, maar ook verantwoordelijk zijn voor het ontwerp. De herziening startte in 2015, onder begeleiding van kennisplatform CROW. Opdrachtgevers als Rijkswaterstaat werkten eraan mee, evenals brancheorganisatie Bouwend Nederland. CROW stelde onlangs een onafhankelijk adviseur aan om het proces rondom de herziening te begeleiden.

Grote klus

CROW heeft nog steeds goede hoop dat er begin volgend jaar een nieuwe UAC-GV ligt. Pieter Litjes, directeur van CROW, erkent dat het herzien van de UAC-GV een veel grotere klus was dan men vooraf dacht. “Het concept omvat veel uiteenlopende onderwerpen waarbij het in zo’n onderhandelingsproces met zeer grote financiële belangen geven en nemen is. Op het ene onderwerp bindt de ene partij in, en de andere partij bij een ander onderdeel.”

Bron: FD.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Nieuwe stikstofberekeningen leiden tot definitieve gunning N65

De werkzaamheden aan de N65 zijn na nieuwe stikstofberekeningen definitief aan opdrachtnemer BAM Infra gegund. Begin dit jaar kwam het project tot stilstand omdat de stikstofberekeningen opnieuw moesten worden uitgevoerd na de ViA15-uitspraak van de Raad van State.

De stikstofneerslag voor de werkzaamheden aan de N65 is nu niet berekend over 5, maar over 25 kilometer vanaf de weg. Aanleiding daarvoor was de uitspraak van de Raad van State in januari van dit jaar. De Raad van State oordeelde toen dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een betere motivering moest geven voor de stikstofberekeningen voor het aanleggen van de ViA15 bij Arnhem. Daarbij werd slechts tot op 5 kilometer vanaf de aan te leggen weg gekeken naar stikstofdepositie. De rechter vond dat de gebruikte rekenmethode onvoldoende inzicht bood in stikstofneerslag. Die uitspraak werkte door in andere infraprojecten, zoals de werkzaamheden aan de N65.

Extern salderen

De nieuwe berekeningen zijn niet de enige factor die voor een gunstiger uitkomst zorgen. Het totale plan is doorgelicht, waarbij meer bomen gespaard konden worden. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over het opkopen van stikstofrechten van nabijgelegen bedrijven, waardoor extern salderen van stikstof mogelijk wordt gemaakt.

BAM Infra gaat de weg tussen Den Bosch en Tilburg vernieuwen zodat doorgaand en lokaal gescheiden wordt. Dat moet de doorstroming verbeteren en de verkeerssituatie veiliger maken. De Raad van State moet zich nog over bezwaren over het bestemmingsplan buigen. Naar verwachting gaat het project pas na 2021 van start.

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Een slechte aanbesteding, de huizenkoper in opstand!

Vorige week was luchtvaartmaatschappij Transavia in het nieuws met vertragingen en de zogenoemde “kofferchaos” aldaar. Twitter en Facebook waren een mooie uitlaatklep voor gefrustreerde klanten die dachten onbezorgd op reis te kunnen gaan. Hetgeen, zeker in tijden van corona, geen overbodige luxe is. In een van de nieuwsberichten hierover werd de frase “goedkoop is duurkoop” genoemd. Een goedkoop ingekochte dienstverlener zonder ervaring op Schiphol (bonus voor de betreffende inkoper?) leverde problemen op voor de operatie en in dit geval ook voor de klanten. Een fenomeen dat helaas vaker voorkomt.

Hoewel de bouwsector ten aanzien van de woningbouw, ook voor een deel business-to-consumer is, verschillen de karakteristieken van deze sectoren aanzienlijk. Een consumentenprotest als bij Transavia zou in de bouwsector niet snel plaatsvinden. Waar – de klimaatcrisis ten spijt – de gemiddelde vliegreiziger waarschijnlijk volgend jaar weer in het vliegtuig stapt (alleen niet meer bij Transavia), zal de gemiddelde huizenkoper niet na een jaar weer een nieuw huis kopen. Sterker nog, de vraag is of een gemiddelde koper van een nieuwbouwhuis weet wie de aannemer en onderaannemers van hun toekomstige huis zijn en wat hun trackrecord is ten aanzien van bouwfouten en slechte prestaties. En als het bekend is, wat kun je er als consument aan doen? Op de krappe huizenmarkt zullen geen huizen worden afgewezen omdat deze zijn gebouwd door BAM, VolkerWessels of Dura Vermeer.

Nieuwe EMVI-criteria

De faalkosten in de bouw zijn aanzienlijk en lopen in de miljarden. Ondanks dat deze kosten direct (een negatieve) invloed hebben op de winstmarges in de bouwsector, lukt het nauwelijks hier wat aan te doen. Wellicht is het exemplarisch voor de klantgerichtheid van de bouwsector dat faalkosten voornamelijk als kostenpost worden gezien, maar dat de overlast voor de betreffende gebruiker als gevolg hiervan minder vaak wordt genoemd. Een ontwikkelaar zou faalkosten eigenlijk niet als “risico aannemer” moeten zien, maar als een probleem voor zijn klanten: de koper of huurder. Bij het aanbesteden van een werk zouden bouwfouten en klachten van de eindgebruiker onderdeel moeten zijn van de gunningscriteria. In dit geval EMVI-criteria waar beide contractpartijen echt wat aan hebben!


Bij het aanbesteden van een werk zouden bouwfouten en klachten van de eindgebruiker onderdeel moeten zijn van de gunningscriteria.


Een consumentenprotest in de bouwsector zou dus wel interessant zijn. Al is het alleen maar om de overlast voor de eindgebruiker onder de aandacht te brengen. Feit blijft echter dat er bij een vertraging op een vliegveld echter genoeg tijd is om te twitteren. Aanzienlijk meer tijd dan wanneer je net de sleutels van je nieuwe huis hebt gekregen en je deze verder moet gaan inrichten. Dan toch maar beter inkopen zodat het aantal bouwfouten tot het minimum wordt beperkt.

Partner van Aanbestedingscafé:

Hoge bouwkosten brengen aanbestedingen in gevaar

Stijgende bouwkosten zullen grote gevolgen hebben voor bouwaanbestedingen, waarschuwen experts. Aannemers laten aanbestedingen vaker links liggen als zij door hogere kosten te veel risico lopen. Meer aanbestedingen zullen mislukken, vooral als prijzen na gunning niet kunnen worden aangepast.

De stijgende kosten maken aannemers voorzichtiger. Bouwers zullen daardoor vaker ‘nee’ zeggen tegen een opdracht. Omdat er voldoende werk voorhanden is kunnen aannemers zich die houding permitteren. Of ze schrijven toch in boven de prijs, omdat ze geen risico willen nemen. De opdrachtgever dient dan met extra geld over de brug te komen. Die zitten nu juist met kleinere budgetten door de coronacrisis, zegt bouwkostenexpert Maarten in ’t Veld. Dat kan zorgen voor mislukte of uitgestelde aanbestedingen.

Verantwoordelijkheid van aanbesteder

Sophie Prent, promovenda aan de VU, stelt dat opdrachtgevers verantwoordelijk zijn voor het laten slagen van een aanbesteding. Een mislukte aanbesteding kost veel geld, zowel voor de aanbesteder als de inschrijver. Ze vindt dat aanbestedende diensten hun aanbestedingen goed moeten voorbereiden, zodat de kans op mislukken tot een minimum beperkt wordt. Judith Vermeeren, bouwrecht- en aanbestedingsadvocaat, is het daarmee eens. Volgens haar gebruiken aanbesteders vaak dezelfde contracten opnieuw, waarin de aannemer nog steeds veel risico loopt. “Een vaste prijs werkt niet meer. Het is hard nodig dat opdrachtgevers flexibeler worden.”

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Meer wegenbouwprojecten on hold door stikstofcrisis

De aanhoudende stikstofcrisis zorgt ervoor dat Rijkswaterstaat steeds meer wegenbouwprojecten voorlopig niet in de markt kan zetten. Tot de Raad van State uitspraak doet over de ViA15 en andere stikstofprojecten waarbij stikstof een grote rol speelt, blijft onzekerheid rondom nog in te plannen projecten bestaan.

Twaalf projecten worden voorlopig niet aanbesteed, terwijl dat wel de bedoeling was. Het gaat om opdrachten ter waarde van 780 miljoen tot 3,5 miljard euro. Vier van de projecten zijn verbonden aan de werkzaamheden rondom de A27/A12 Ring Utrecht. Pas als er meer duidelijkheid is rondom de stikstofregels kunnen de projecten worden ingepland. Toch is er geen sprake van een groot gat, zegt voorzitter van MKB Infra, Philip van Nieuwenhuizen. Een serie vertraagde projecten met een waarde van 1,4 miljard euro is inmiddels wel aanbesteed.

ViA15

Het project ViA15, de uitbreiding van de A12/A15 bij Arnhem, is een van de belangrijkste projecten waar de Raad van State uitspraak over moet doen. Als de Raad van State de motivering voor de A12/A15 afkeurt, heeft dat mogelijk gevolgen voor andere wegenbouwprojecten. Omdat het onduidelijk was hoeveel stikstof er zou neerslaan bij het realiseren van de wegverbreding tikte de rechter het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dit jaar op de vingers. Het ministerie moet de nieuwe methode voor stikstofberekening voor medio september motiveren, om te voorkomen dat het tracébesluit vernietigd wordt.

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Duurdere techneuten, betere aanbestedingen

Een van de basisgedachten in de klassieke economie is dat vraag en aanbod de prijs bepalen. Als er minder aanbod is, gaat de prijs omhoog en vice versa. Een van de eigenaardigheden in de bouw- en vastgoedsector is dat dat een zeer ervaren specialistische ingenieur (met inhoudelijke eindverantwoordelijkheid) vaak een lager uurtarief heeft dan een beginnende bouwrecht- of aanbestedingsadvocaat (zonder eindverantwoordelijkheid). Hoewel de vraag naar goede ingenieurs al jaren hoog is, stijgt het betreffende uurtarief maar langzaam en heeft dit tarief de uurtarieven van een beginnende advocaat nog lang niet ingehaald.

Er is al veel geschreven over het niet goed verlopen van (bouw- en vastgoedgerelateerde) aanbestedingsprocedures. De realisatiefase van een bouwproject komt echter even vaak, zo niet vaker negatief in het nieuws. Denk aan ongelukken (bijvoorbeeld de omgevallen hijskraan in Alphen aan de Rijn en het instorten van een parkeergarage in Eindhoven), onvoorziene kostenoverschrijdingen en vertragingen (voorbeelden zijn oneindig). Zowel de aanbesteding als de contractfase blijken dus lastige hordes bij het realiseren van een gebouw of kunstwerk.

Genoeg kennis en kunde?

Ligt de oorzaak van voornoemde ongelukken bij te weinig of te lage kwaliteit juridische kennis of bij een slecht uitgewerkt ontwerp? Ik vermoed het laatste. Simpel gesteld, de techneut kan meer dan een constructie doorrekenen of een bouwtekening maken. Risicobeheersing van een project, begint met het bepalen van adequate maatregelen, zoals een goede planning of bouwkostenbegroting. Hiervoor is een solide kennis van de techniek nodig.

Daarbij geldt dat een goede aanbesteding begint bij het formuleren van een goede vraag waarvoor verstand van zaken en in de bouw een goed ontwerp nodig zijn.

Beter salaris, meer opleidingsuren

In de juridische wereld zijn opleidingsverplichtingen geïnstitutionaliseerd. Daarnaast worden de in eerste drie jaar als advocaat werk en opleiding gecombineerd onder de verantwoordelijkheid van een patroon. Hoeveel ingenieurs krijgen zo’n solide start van hun carrière? Misschien moeten ingenieurs daarom een gelijksoortig systeem opzetten? Beginnen bij een dertig procent hoger uurtarief waarbij de helft van deze meeropbrengst wordt gestopt in hogere salarissen en de andere helft in verplichte opleidingsuren. Een gewaagde stelling: na een paar jaar zijn dan de problemen bij bouw en vastgoedgerelateerde projecten en aanbestedingsprocedures met dertig procent afgenomen.

Partner van Aanbestedingscafé:

RWS en KWS voor rechter om vertrek sleutelfunctionaris

Rijkswaterstaat en infrabouwer KWS stonden afgelopen week voor de rechter. Het vertrek van een belangrijke sleutelfunctionaris stond centraal. Zij diende een dag nadat Rijkswaterstaat de opdracht voor het in stand houden en monitoren van areaal in beheersgebied West-Nederland-Zuid aan KWS gunde, haar ontslag in. Rijkswaterstaat wilde het project echter niet zonder haar starten en gunde de opdracht daarop aan concurrent Heijmans/Istimewa, waarop KWS een rechtszaak startte.

Na het vertrek van de projectmanager en sleutelfunctionaris, Marleen van Wichen, zegde KWS toe met een gelijkwaardige vervanger te komen. Volgens KWS veranderde de offerte daarmee niet, ondanks het vertrek van Van Wichen. Concurrent Heijmans was het daar niet mee eens en stelde dat de inschrijving van KWS ongeldig was. De interviews met de sleutelfunctionarissen, waarvan Van Wichen er een was, waren volgens de advocaten van Heijmans het belangrijkste gunningscriterium bij de aanbesteding. “Juist deze mevrouw gaf ons het gevoel dat het goed zou komen”, stelde de advocaat van Rijkswaterstaat. Er was nooit aan KWS gegund als men vooraf had geweten dat KWS iemand anders naar voren zou schuiven.

Op 1 juli doet de rechter uitspraak in de zaak.

Bron: Cobouw.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

Te weinig geld voor Nederlandse infrastructuur

Diverse infrapartijen waarschuwen voor stagnerend onderhoud aan Nederlandse infrastructuur. Er is zowel bij de Rijksoverheid als decentrale overheden te weinig geld beschikbaar voor onderhoud aan wegen, bruggen, viaducten en sluizen.

Rijkswaterstaat heeft dit jaar geen geld meer voor nieuwe beheer- en onderhoudscontracten. Onderhoudscontracten, ter waarde van 450 miljoen euro, komen daardoor voorlopig niet op de markt. Ook gemeenten komen geld tekort en bezuinigen op infrastructuur. Volgens TNO zou de totale begroting voor infraprojecten met 2 tot 3 miljard euro moeten toenemen om de Nederlandse infrastructuur op orde te houden. Ook de stikstofproblematiek houdt infraprojecten, met een totale waarde van 1,4 miljard euro, tegen.

Budget vinden
De infrapartijen, Techniek Nederland, Bouwend Nederland, de Vereniging van Waterbouwers, MKB Infra, Cumela en NLingenieurs, maken zich zorgen over de toekomstbestendigheid en veiligheid van de infrastructurele werken. Zij willen dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat geld vrij moet maken voor onderhoudswerkzaamheden. Geld dat vrijkomt doordat grote infraprojecten worden uitgesteld, zou bovendien naar onderhoud moeten gaan.

Bron: transport-online.nl

Partner van Aanbestedingscafé:

De Gordiaanse GOKIT knoop

Tijdens het vaststellen van een aanbestedings- en contracteringsstrategie in de bouwsector komt regelmatig de Gordiaanse GOKIT knoop op tafel. GOKIT is een acroniem voor de belangrijkste aspecten van een project. Het wordt een Gordiaanse knoop als alles belangrijk wordt bevonden:

[G – Geld] De aanbieding moet – uiteraard – zo  goedkoop mogelijk zijn.
[O – Organisatie] Er wordt ontzorging en flexibiliteit verwacht, een opdrachtnemer die zich met zijn organisatie volledig schikt naar de wensen en belangen van de opdrachtgever.
[K – Kwaliteit] De aanbieding moet voldoen aan de kwaliteitseisen die zijn uitgevraagd, liefst meer en als deze eisen voor onderdelen nog niet volledig zijn uitgewerkt, dan gelden de hoogste die er zijn.
[I – Informatie] Volledige transparantie gevraagd en
[T – Tijd] Opleveren binnen de gestelde planning, ook als de voorgaande werkzaamheden langer duren.

Vaak wordt bij dit acroniem de “R” toegevoegd voor risico’s die gemakshalve ook zo veel mogelijk worden overgedragen aan de opdrachtnemer. Papier is immers geduldig en risico’s zijn eenvoudig weg te schrijven in een overeenkomst.

De reclame van Royal Club Ginger Ale dringt zich op: CHOOSE!!

De Gordiaanse GOKIT knoop losmaken is één van de interessante aspecten van aanbestedingen. Enerzijds omdat het opdrachtgevers dwingt om daadwerkelijk te bepalen wat de belangrijkste aspecten van een project zijn en dat dus niet alles mogelijk is. Anderzijds omdat veel aanbieders – als in het sprookje van Hans Christian Andersen “De nieuwe kleren van de keizer” – lang meegaan in het bevestigen van de Knoop. Zeker als de markt voor de aanbieders slechter is, kan er veel voor de laagste prijs.  

Als een aanbestedingsprocedure een startpunt is van een onderhandeling (bij private procedures mag dat!) kan het ook juist een bewuste tactiek zijn. Alles vragen en al naar gelang de antwoorden en kosten, in een later stadium bepalen welk aspect van G(R)OKIT komt te vervallen. De ratio hierachter zou kunnen zijn dat de belangrijkste aspecten pas worden vastgesteld op het moment dat de consequenties bekend zijn. Ik vraag me echter af of dit altijd zo bewust gebeurt.

Voor een cursus Tendermanagement die ik aan opzetten ben met een oud-collega, ben ik er nog niet uit wat de beste strategie is bij overvragende aanbestedende organisaties. In een ideale wereld worden hierover tijdens de aanbestedingsprocedure vragen gesteld zodat duidelijk wordt wat de opdrachtgever echt wil. Maar ook voor de gegadigde kan het toneelstukje van Hans Christian Andersen een bewuste strategie zijn. Als de opdrachtgever niet weet wat hij wil hebben, dan is alles wat je aanbiedt, in beginsel goed. Zaak is de aspecten die weg worden gegeven tijdens de onderhandelingen, zorgvuldig af te prijzen.

Misschien is een fase waarin de opdrachtgever en opdrachtnemer gezamenlijk het project doornemen voordat de definitieve overeenkomst wordt getekend (zoals een bouwteam) toch een betere manier om de beste prijs-kwaliteitverhouding te realiseren. Gezamenlijk bekijken welke aspecten van een project het meeste waarde opleveren voor de opdrachtgever. Als daarover duidelijkheid is, kom je er meestal ook wel uit met de kosten. Sprookjes kunnen we dan thuis laten, om ze voor te lezen aan de kinderen.   

Partner van Aanbestedingscafé:

Zorgen bij provincies over vertraagde wegenbouwprojecten

In een aantal provincies lopen wegenbouwprojecten flinke vertraging op. Minstens 21 wegenbouwprojecten zijn vertraagd of worden in 2021 helemaal niet gegund, blijkt uit onderzoek van Cobouw. Er dreigt een domino-effect op te treden als het tracébesluit van de ViA15 komende maanden opnieuw wordt afgekeurd door de Raad van State.

In januari oordeelde de Raad van State dat het gebruik van de AERIUS rekenmethode voor stikstofneerslag bij het project ViA15 onvoldoende gemotiveerd was. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat moet de rekenmethode voor de zomer beter motiveren, anders gaat er een streep door het tracébesluit. Dat heeft mogelijk grote gevolgen voor meer wegenbouwprojecten. Het risico bestaat dat deze ook geen doorgang kunnen vinden omdat dezelfde rekenmethode is gebruikt, of omdat vertraging bij het ene project leidt tot vertraging bij het volgende.

Opnieuw rekenen
De meeste provincies proberen geplande wegwerkzaamheden door te laten gaan, hoewel de provincie Utrecht de verbreding van de Rijnbrug uit voorzorg on hold zette. Er zijn zorgen bij de provincies. Dat geldt bijvoorbeeld voor de provincie Noord-Holland, die alle AERIUS-berekeningen in december opnieuw deed. Dat moest vervolgens nog een keer na de uitspraak van de Raad van State. “Op wegenbouwprojecten zitten zulke lange planningen, die kunnen door dit soort onduidelijkheden makkelijk in de soep lopen”, zegt een woordvoerder.

Bron: Cobouw.nl

Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres