Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
11
12
Jon Jonoski
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
2
Door Jon Jonoski
Dossier: Aanbesteden
Soort: ,

Kennisgebrek drempel bij innovatief aanbesteden

Kennisgebrek drempel bij innovatief aanbesteden

“De Europese aanbestedingswetgeving biedt steden veel mogelijkheden om innovatief en duurzaam aan te besteden. Die mogelijkheden worden nog niet voldoende gebruikt. Daarom zetten we vooral in op kennisdeling: hoe benut je de kansen die de wet biedt?” Aan het woord is Valentina Schippers-Opejko, coordinator van de EU Urban Agenda Partnership on Innovative and Responsible procurement. Dit partnerschap, waar onder meer het Franse Nantes en het Finse Vantaa onderdeel van uitmaken, wordt geleid door Haarlem met als doel Europese steden te stimuleren om innovatief, duurzaam en strategisch aan te besteden.

Het partnerschap is een jaar geleden gestart. Door gebruik te maken van publieke consultatie heeft het een scherp actieplan geformuleerd dat op 14 november is goedgekeurd door de Europese Commissie, Het partnerschap is inmiddels gestart met de implementatie van de acties, stelt Schippers-Opejko. “Risicomijding en kennisgebrek zijn de grootste uitdagingen op het gebied van innovatief aanbesteden. Overheden zijn bang dat de aanbesteding niet goed gaat, niet oplevert wat er gevraagd wordt, dat het meer tijd kost, dat zaken juridisch niet kloppen, of dat er teveel risico’s aan kleven. Ze durven hierdoor te weinig nieuwe dingen uit te proberen.”

Beeldvorming
Schippers-Opejko benadrukt dat risicomijdend gedrag grotendeels voortkomt uit kennisgebrek. Kennisdeling kan daarom een belangrijke eerste stap zijn om een ommekeer te verwezenlijken. “Deze problemen komen gedeeltelijk voort uit onvoldoende kennis en ervaring. Veel overheden hebben een beeld bij innovatief aanbesteden dat niet altijd klopt. Innovatief aanbesteden hoeft niet duurder te zijn, het hoeft niet meer risico’s met zich mee te brengen en het hoeft niet ingewikkelder te zijn of langer te duren. Het partnerschap richt zich daarom onder meer op de ontwikkeling van een concept voor het opzetten van lokale en regionale kenniscentra, het opstellen van een richtlijn voor inkoop- en aanbestedingsbeleid, en het ontwerpen van een tool die gemeenten kunnen gebruiken voor het monitoren van aanbestedingsuitgaven. Ook moet er een juridisch handboek komen dat uitleg zal geven over de juridische aspecten van intellectueel eigendom bij innovatie en innovatiepartnerschappen.”

Administratief klusje
Een andere uitdaging is volgens Valentina Schippers-Opejko dat veel overheden het strategisch potentieel van aanbesteden onvoldoende beseffen. “Veel Europese steden zien aanbesteden nog als een administratief klusje van de inkoopafdeling. Dat is natuurlijk niet zo. De gemeenten geven jaarlijks heel veel geld uit aan inkoop en aanbesteding Als je dat geld op een strategische manier inzet om sociale, economische of duurzame doelen te behalen, dan kun je heel veel bereiken. Nederlandse steden werken bijvoorbeeld met Social Return on Investment (SROI). Dat houdt in dat de winnende partij een percentage van het totale aanbestedingsbedrag moet inzetten om nieuwe banen of stageplekken te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. SROI is een ‘best practice’ waarmee Nederland een voorloper is in Europa.”

Oost-Europa
Volgens Schippers-Opejko zou het goed zijn als meer Europese steden op een soortgelijke manier naar aanbesteden zouden kijken. Dit jaar kwamen echter verschillende berichten in het nieuws over gesjoemel rond aanbestedingen in een aantal Oost-Europese landen. Toch benadrukt Valentina Schippers-Opejko dat de verschillen meevallen. “We hebben inderdaad te maken met verschillen in nationale wetgeving en Europese landen en steden die voorlopen. We hebben echter ook veel zaken gemeen. Het niveau is misschien een beetje verschillend, maar we worstelen met dezelfde dingen.”

Scandinavië
Schippers-Opejko stelt daarnaast dat ook Nederland veel kan leren van andere landen. ”In Scandinavië experimenteren zij op het gebeid van duurzaamheid en innovatie veel met pilots. Zij beginnen met kleine, simpele aanbestedingen zodat ze goed kunnen zien wat wel en wat niet werkt om te leren en om in het vervolg ook grotere en complexere aanbestedingen innovatief en duurzaam aan te besteden. In Scandinavië worden ook geregeld problemen aanbesteed. Een voorbeeld: oudere mensen werden vaak met uitdrogingsverschijnselen in het ziekenhuis opgenomen. Er werd daarom een aanbesteding opgestart om dit probleem op te lossen. Bedrijven konden inschrijven met een mogelijke oplossing, waarna de publieke organisatie zelf kon kiezen met welke oplossing ze verder willen.”

Kenniscentra en circulair aanbesteden
Hoewel Scandinavië mooie voorbeelden biedt, moeten steden innovatief aanbesteden uiteindelijk naar hun eigen praktijk vertalen. Een van de acties is daarom het geven van een eerste opzet voor de ontwikkeling van “local and regional competence centers.” Dit moeten lokale of regionale kenniscentra worden die een aanvulling zijn op nationale kenniscentra zoals PIANOo (waar het partnerschap mee samenwerkt).

Daarnaast zal in januari begonnen worden met het geven van trainingen op het gebied van circulair aanbesteden. Die trainingen zullen gegeven worden door Rijkswaterstaat en worden uitgerold in alle steden die bij het partnerschap zijn aangesloten. “We hopen dat er daarna misschien ‘train the trainer’ opleidingen kunnen worden gegeven, waardoor een olievlek ontstaat en meer Europese steden circulair gaan aanbesteden.”

Innovatiemakelaar
Ook een zogeheten innovatiemakelaar staat op de agenda van het partnerschap. Valentina Schippers-Opejko legt uit dat dit een “persoon of entiteit is met veel expertise van de markt binnen een bepaald domein. Wanneer een publieke organisatie een bepaalde markt niet goed kent, zou de hulp van deze innovatiemakelaar ingezet kunnen worden. De innovatiemakelaar kan echter ook gebruikt worden om innovatie aan te jagen. Wanneer een aanbestedende dienst bijvoorbeeld weet dat er over twee jaar iets innovatiefs ingekocht moet worden, moet het soms de markt de mogelijkheid gegeven worden om die innovatieve producten eerst door te ontwikkelen. De innovatiemakelaar zou ingezet kunnen worden om deze innovatie op gang te brengen.”

Change agents
Uiteindelijk blijft de belangrijkste vraag, volgens Valentina Schippers-Opejko: hoe krijg je topmanagement, politici en de organisatie mee? “We zien dat wanneer puntje bij paaltje komt budgethouders de prijs toch heel erg belangrijk vinden. Deze kwestie speelt in het ene Europese land meer dan in het andere, maar het speelt overal. Politici en managers moeten daarom aanbesteden als een strategisch instrument gaan zien. We merken dat het inzetten van ‘change agents’ helpt. Je moet binnen de organisatie een aantal mensen vinden die heel enthousiast zijn over het innovatief en duurzaam aanbesteden, zodat zij de boodschap voortbrengen en anderen met hun enthousiasme aansteken.”

Jon Jonoski
Door Jon Jonoski
Jon Jonoski is een enthousiaste journalist die zich graag verdiept in de wereld van inkoop en aanbestedingen.

Reacties:

  • Roy Voorend | 11-12-2018 om 14:11

    Met de handreiking Innovatiegericht Inkopen voor de gww sector geeft CROW een overzicht van de diverse mogelijkheden die er zijn om innovatiegericht in te kopen, en levert een bijdrage aan het faciliteren van de ontwikkeling en toepassing van (infra-)innovaties. Per fase van het inkoopproces worden diverse innovatiegerichte inkoopmethodieken beschreven die helpen bij vraagstukken op het gebied van (de voorbereiding van) inkoopprocedures, -tactieken en contractmanagement. Er wordt per inkoopmethodiek een toelichting gegeven met vaak een hierop volgend praktijkvoorbeeld in de vorm van een case (met name uit de GWW-sector).

  • Harry Vedder | 11-12-2018 om 15:28

    Ik denk dat ‘kennis’ hier verder gaat dan het opnieuw verspreiden van de mogelijkheden die er zijn e.d. Er zijn daarover vele publicaties zoals de onlangs mede door ondergetekende van M3V geschreven publicatie Sportief Aanbesteden van de Vereniging Sport en Gemeenten. De angst en daarmee gepaard gaande risicomijding kan denk ik het beste worden overwonnen door de good practices te ontsluiten. Zoals de succesvol verlopen DBME-aanbestedingen voor het Technova College te Ede, IKC De Oersprong te Ulft, Sportcomplex Helsdingen te Vianen en het Erfgooiers College te Huizen. Alle projecten die door M3V zijn begeleid, maar onze concullega’s kunnen ook goede voorbeelden laten zien. Wij merken dat door opdrachtgevers mee te nemen naar dit soort projecten en hen met de betrokken bestuurders te laten praten, veel weerstand wegneemt en partijen juist enthousiasmeert. Daar kunnen ze ook ervaren hoeveel eenvoudiger het voor henzelf wordt (waar ze denken dat het complexer wordt) en hoeveel meer je kunt sturen op het voor hen benodigde resultaat in de gebruiksfase van het project. Ons eerste project was nog wel lastig om de opdrachtgever te overtuigen van de waarde daarvan, na doorlopen en oplevering daarvan gaat het overtuigen van nieuwe opdrachtgevers steeds eenvoudiger. Deel dus niet zozeer de ‘technische’ kennis rondom innovatieve aanbestedingen, maar de ‘ervaringskennis’ aan de hand van gerealiseerde good practices.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.