Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
10
12
Tim Robbe
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Door Tim Robbe
Dossier: Column
Soort:

Aanbesteden zit het nieuwe Sovjet inkoopmodel sociaal domein in de weg

Aanbesteden zit het nieuwe Sovjet inkoopmodel sociaal domein in de weg

Een tijd terug schreef ik voor deze website een column over de film ‘Groundhog day’. In die column laat ik zien dat eigenlijk alles wat er nu gebeurt op het terrein van inkoop in het sociaal domein, ook al gebeurde bij de introductie van de Wmo 2007 tien jaar geleden. In dat rijtje past ook het wetsvoorstel van GroenLinks en SGP om de ‘aanbestedingsplicht’ voor de Wmo 2015 en de Jeugdwet uit de Aanbestedingswet 2012 te halen. Ook in 2007 en daarna is veelvuldig gepleit, toen vooral door de SP, om de aanbestedingsplicht in de Wmo 2007 af te schaffen.

Ik ben nooit een voorstander geweest van aanbesteden in het sociaal domein, zie mijn publicaties vanaf 2009. Maar zit de Aanbestedingswet 2012 dan nu, na Europese jurisprudentie als Falk DAK en Tirkkonnen, echt in de weg om goed in te kopen in het sociaal domein? Alleen als je als gemeente kiest voor het nieuwe Sovjet inkoopmodel sociaal domein.

Veel (met name) nieuwe bestuurders bij gemeenten laten hun oren hangen naar dit nieuwe Sovjet model voor het sociaal domein. Zij willen in het kader van ‘transformatie’, ‘efficientie’ en ‘samenwerking’ nog maar een of een zeer beperkt aantal aanbieders contracteren door middel van consortia of hoofdaannemers. Daarbij hebben zij transformatie nog niet gedefineerd, betekent efficiëntie ‘doorschuiven kostenprobleem’ en is samenwerking vooral gericht op goed contact tussen gemeente en aanbieder (en minder gericht op goed contact tussen gemeente en client en aanbieder en client).

Ook in de Sovjet Unie bestonden dit soort staatsbedrijven waarbij er altijd voldoende kwaliteit en brood was voor iedereen… *kuch*. Als je echter ergens anders boodschappen wilde halen kon dat niet. En als je bakker was kon je ook alleen daar je beroep uitoefenen. Uiteindelijk faalde het Sovjet systeem en mochten kleine ondernemers naast de staatsbedrijven hun diensten aanbieden. De gemeentelijke bestuurders maken dus een omgekeerde beweging. Zij willen lokale gemeentebedrijven, gerund door grote zorgaanbieders of een consortium. En dan zit de Aanbestedingswet in de weg, want die stelt: selecteer je als gemeente een of een beperkte set aanbieders, dan moet je aanbesteden. Maar eigenlijk zijn deze bestuurders dus niet tegen aanbesteden, ze zijn voor een model waarbij keuzevrijheid en autonomie minder belangrijk is dan kosten en zakelijke/bestuurlijke relaties met aanbieders (die ook belangrijk zijn, maar niet belangrijker: dat is mijn punt).

Een redelijk alternatief is gewoon de open house procedure zo goed mogelijk inrichten. Dus ook hier niet te extreem aan de slag gaan, in die zin dat de gemeente lage kwaliteitseisen stelt en geen diversificatie aanbrengt in het aanbod en daarmee iedereen die zich zorgaanbieder noemt maar toelaat. Dan ga je als gemeente weer richting een al te neo-liberaal marktmodel. En dat werkt natuurlijk ook niet.

Een goed ingericht open house model heeft stevige kwaliteitseisen waar aanbieders aan moeten voldoen, een divers aanbod aan diensten en een goed onderbouwde tariefstelling daarvoor. En ja, ook binnen dat model kun je transformeren, kosten in de hand houden en samenwerken met aanbieders (en clienten!). Als je niet weet hoe, spreek dan de juiste mensen aan.

Ik moet wel erkennen dat bij diensten waar keuzevrijheid geen rol speelt, zoals bij jeugdhulp met een rechterlijke machtiging, de aanbestedingsplicht in de weg kan zitten. Maar dat is dan alleen als de gemeente geen gebruik zou willen maken van subsidie. Via de subsidieroute bestaat nog altijd een laatste mogelijkheid zonder concurrentie een partij naar keuze geld te geven voor het uitvoeren van diensten: de begrotingssubsidie. Je kunt de partij dan verplichten tot niets, maar het is niet in het belang van die instelling om niet te leveren. En daarmee dus een alternatief.

Het afschaffen van de aanbestedingsplicht is dus helemaal niet nodig en, gezien EU recht, niet eens haalbaar. Sterker nog, het is een extreem voorstel dat in het sociaal domein de weg vrijmaakt voor extreme keuzes op lokaal niveau die niet in het belang zijn van clienten en professionals en die historisch gezien ook niet werken.

Tim Robbe
Door Tim Robbe
mr. drs. Tim H.G. Robbe, partner bij Victor Advocaten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.