Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbesteding ingetrokken wegens geopolitiek

De nationale politie blijkt vorig jaar een aanbesteding te hebben ingetrokken om geopolitieke redenen. De opdracht ging om levering van werkplekapparatuur en aanverwanten, met daarbij ook het verrichten van diensten. Het ging om een opdracht met een looptijd van 4 jaar voor een bedrag van zo’n 165 miljoen euro. Er zou voor zo’n 65.000 tot 70.000 politiemedewerkers nieuwe apparatuur moeten komen.

Het is niet duidelijk waarom de aanbesteding precies is ingetrokken. Mogelijk komt dit doordat het Chinese Lenovo kans maakte leverancier te worden van de apparatuur. De politie wil niet ingaan op de ingetrokken aanbesteding. Zij vermeldt alleen dat de politie nu kijkt naar een nieuwe invulling van de aanbesteding, waarbij de veranderende omstandigheden mee worden genomen. Daarbij wordt zeer zeker gelet op de veranderende geopolitieke situatie, om mogelijke risico’s zo veel mogelijk te beperken.

Politiek

De politie verwijst naar een brief aan de Tweede Kamer van het ministerie van Justitie en Veiligheid eind vorig jaar. Die kondigde een versterkte aanpak van statelijke dreigingen aan. Momenteel loopt er een onderzoek naar de mogelijkheid apparatuur en programmatuur te weren uit overheidsaanbestedingen als deze komt van organisaties uit landen die een anti-Nederlandse cyberagenda hebben. Al eerder werd een spionagerisico geconstateerd bij aanbestedingen van onder meer Defensie, politie en andere Nederlandse overheidsinstanties.

Bron: Computable

Partner van Aanbestedingscafé:

Wapenindustrie kan niet opschalen

De defensie-industrie heeft last van de aanbestedingsregels bij de gewenste opschaling door het kabinet. De productie van militair materieel moet worden opgeschroefd, maar de industrie kan dit niet altijd waarmaken. Grote belemmering volgens de industrie is de besluitvorming.

De ministeries van Economische Zaken en Defensie gingen vorige week om tafel met verschillende defensiebedrijven om belemmeringen bij vervanging en aanvulling van militair materieel in kaart te brengen.

Opschaling

Alle partijen zijn zich bewust van de noodzaak voor opschaling van de productie. Nederland biedt Oekraïne ondersteuning in de strijd tegen Rusland, maar heeft tegelijkertijd de eigen voorraden niet op orde. Defensieminister Ollongren wil ‘het beste product voor de beste prijs, met een zo groot mogelijke betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven’, zo liet zij in november vorig jaar weten aan de Tweede Kamer. Deze wens komt in het gedrang door jarenlange bezuinigingen op defensie.

Pijnpunten

De industrie geeft nu aan dat met name aankoop- en aanbestedingsregels een pijnpunt zijn bij opschaling. Ook strenge exportregels zijn een belemmering. Een van de oplossingen is dat er bij verstrekking van een opdracht direct een optie op extra producten wordt genomen, dat scheelt de noodzaak van het doorlopen van een nieuwe procedure in de toekomst. Ook zou er vaker gebruik kunnen worden gemaakt van de niet-openbare aanbesteding. Dat deed Defensie recent voor de vervanging van de M-fregatten.

Bron: FD

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E7: Zo besteed je innovaties aan

Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onze gast in deze podcast is hoogleraar Entrepreneurial Engineering by Design aan de TU Delft. Zelf omschrijft hij dat werk als het bouwen van praktisch relevante modellen dat ons meer inzicht moet geven in de fenomenen innovatie en ondernemerschap. In 2015 kreeg hij uit handen van minister-president Rutte de prestigieuze Delft Entrepreneurial Scientist Award uitgereikt. Kortom, Prof. dr. ir. F.E.H.M. Smulders oftewel Frido, welkom in podcast de Gunningsfactor.

Daarnaast is tafelheer Theo van der Linden aanwezig. Bevlogen eigenaar van VdlC, dat al ruim 20 jaar trainingen en cursussen verzorgt over aanbestedingen.

Links uit de aflevering:

Algemeen:
Vragen of in contact treden met de redactie? Mail naar [email protected]

Partner van Aanbestedingscafé:

Uitspraken in aanbestedingsgeschillen: 1-0 achter?

“Belastingdienst houdt informatie achter voor rechter: ‘Je staat met 1-0 achter'”, zo kopte een landelijke nieuwswebsite vorige week. Het artikel leidde tot de nodige beroering. Maar hoe is het gesteld met het dossier van de rechter die uitspraak doet in een aanbestedingsgeschil? Bevat dit dossier altijd alle relevante informatie of staan ondernemingen die een gunningsbeslissing willen aanvechten ook met 1-0 achter?

Helaas is dit regelmatig het geval. En dat heeft vooral te maken met de regels. Bij een bestuursrechtelijke procedure (die ook van toepassing is op belastingzaken) moet het bestuursorgaan alle ‘op de zaak betrekking hebbende stukken’ in het geding brengen. Zou het bestuursrecht op een aanbestedingszaak van toepassing zijn, dan zou de aanbesteder naast de aanbestedingsstukken de inschrijvingen moeten overleggen. Bij vertrouwelijke stukken kan de rechter bepalen dat alleen de rechter daarvan kennis mag nemen. In het uiterste geval hoeven stukken niet te worden overgelegd.

Burgerlijk procesrecht

Maar op veruit de meeste aanbestedingsgeschillen is het burgerlijk procesrecht van toepassing en daar gelden andere regels. Partijen bepalen in principe zelf welke stukken zij in het geding brengen. Het gebeurt maar zelden dat een aanbesteder op eigen initiatief de inschrijving van de voorlopige winnaar in het geding brengt, terwijl de afgewezen inschrijver in de regel niet over dit document beschikt. De rechter kan een aanbesteder bevelen bepaalde informatie in het geding te brengen, maar in de praktijk komt dit weinig voor. Daardoor kan het gebeuren dat de rechter uitspraak doet zonder over alle relevante informatie te beschikken.

In de praktijk

Dat een dergelijke situatie tot brokken kan leiden, blijkt uit een zaak over een aanbesteding van een concessieopdracht voor haltevoorzieningen. Een afgewezen inschrijver die in een kort geding de gunningsbeslissing aanvocht, betoogde onder meer dat de door de voorlopige winnaar aangeboden abri niet voldeed aan de volgende eis: “het zitelement steunt niet op de vloer van de abri, maar is ‘zwevend’ bevestigd aan de constructie.” Hij baseerde zich op de motivering van de gunningsbeslissing waarin was aangegeven dat het zitelement niet zwevend oogde. De afgewezen inschrijver was natuurlijk niet in het bezit van de inschrijving van de voorlopige winnaar en kon dus niet hard maken dat de winnende inschrijving niet aan de genoemde eis voldeed.

De aanbesteder gaf in zijn verweer aan dat de tekeningen wat onduidelijk waren, vandaar de opmerking in de motivering dat het zitelement niet zwevend oogde. Maar de winnende inschrijver zou schriftelijk hebben verklaard dat hij had ingeschreven met een zwevend zitelement. De aangeboden abri voldeed volgens de aanbesteder dus aan de eisen. De voorzieningenrechter nam daar genoegen mee en wees het bezwaar tegen de gunningsbeslissing af.

De aanbesteder ging over tot definitieve gunning. Tijdens de uitvoering van de concessieopdracht kwam de aap uit de mouw. Het zitelement van de abri bleek wel degelijk poten te hebben die op de vloer rustten en was dus niet zwevend. De afgewezen inschrijver stapte daarom opnieuw naar de rechter. Omdat de concessieopdracht inmiddels definitief was gegund, kon hij alleen nog maar een schadevergoeding vorderen. De aanbesteder probeerde zich eruit te redden door de uitleg van de eis aan het zitelement ter discussie te stellen, maar hij vond geen gehoor bij de rechter. De rechter oordeelde dat de eis duidelijk was, de door de winnaar aangeboden abri daar niet aan voldeed en de inschrijving van de winnaar daarom ongeldig had moeten worden verklaard.

Wijziging procesrecht

De aanbesteder zal in de buidel moeten tasten om de afgewezen inschrijver schadeloos te stellen. Dit had mogelijk voorkomen kunnen worden als de voorzieningenrechter in het kort geding bij de beoordeling van de rechtmatigheid van de gunningsbeslissing over alle relevante informatie had beschikt, waaronder de inschrijving van de voorlopige winnaar. Een wijziging van het procesrecht kan dit soort situaties in de toekomst voorkomen.

Bronnen:

Partner van Aanbestedingscafé:

Onderhoudscontracten Rijkswaterstaat steeds onbereikbaarder voor mkb’ers

Aanbestedingen van Rijkswaterstaat voor het onderhoud van de infrastructuur zijn voor het midden- en kleinbedrijf vaak te hoog gegrepen. Onder andere de complexiteit en grote projectomvang maken het voor het mkb praktisch onmogelijk om in te schrijven op deze aanbestedingen.

Toegankelijker
Dit alles blijkt uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). Volgens MKB Nederland moeten opdrachten daarom toegankelijker worden voor kleine aannemers. De organisatie waarschuwt daarbij voor de clustering van werkzaamheden die nu vaak plaatsvindt in projecten, omdat kleinere bedrijven daarbij benadeeld zouden worden.

Gemeenten als inspiratie
Minister Mark Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) beloofde dat Rijkswaterstaat zijn best blijft doen projecten voor het mkb toegankelijk te houden. Hij wil projecten van het mkb voor gemeenten en provincies gebruiken als inspiratie voor Rijkswaterstaat. Bij gemeenten is zo’n 80% van de onderhoudscontracten voor kleinere aannemers. Bij Rijkswaterstaat is dat aantal gedaald van bijna 40% naar ruim 30% tussen 2015 en 2021. In totaal is het mkb goed voor zo’n 65% van de openbare aanbestedingen op de onderhoudsmarkt voor infrastructuur.

Groei
Komende jaren zet Rijkswaterstaat meer projecten voor onderhoud, vervanging en renovatie aan wegen, viaducten en waterwegen weg in de markt. Het gaat dan met name om projecten van meer dan 35 miljoen euro, te groot voor het mkb. De groei in de onderhoudsmarkt zal tot 2026 vermoedelijk zo’n 2 à 3 procent per jaar zijn.

Bron: https://fd.nl/bedrijfsleven/1465194/mkb-grijpt-vaker-mis-bij-infraprojecten-nwa3caYfidaR

Partner van Aanbestedingscafé:

Regionale aanpak belangrijk bij Wlz-inkoop vanaf 2024

Het inkoopbeleid voor de langdurige zorg moet vanaf 2024 in het teken staan van een regionale aanpak. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) heeft het nieuwe inkoopbeleid op hoofdlijnen gepresenteerd. Er moet meer aandacht komen voor innovatie, kwaliteit, verduurzaming, bedrijfsvoering en het aanjagen van verduurzaming.

Verduurzaming
Voor verduurzaming zijn energie en circulariteit belangrijke pijlers. Als zorgaanbieders meerjarige contracten aangaan, kunnen zij op dat punt grote winst behalen. De exacte details van het nieuwe inkoopbeleid zijn voorlopig nog niet bekend. ZN spreekt later in januari nog met de verschillende betrokken partijen.

Regionale aanpak
Het is de bedoeling dat het inkoopbeleid per regio gaat verschillen en daarmee de tarieven ook. Omdat elke regio eigen uitdagingen en opgaven heeft, is een regionaal inkoopbeleid volgens ZN beter. De onderbouwing van de tarieven zal volgens een doorontwikkelde versie van het huidige systeem verlopen. Op 1 juni wordt het regionale inkoopbeleid gepubliceerd.

Bron: https://www.skipr.nl/nieuws/zorgkantoren-hebben-eerste-schets-van-wlz-inkoop-2024/

Partner van Aanbestedingscafé:

Rijkswaterstaat start aanbesteding groot onderhoud A2 en A12 in Midden-Nederland

Rijkswaterstaat start met de aanbestedingsprocedure voor groot onderhoud van delen van de A2 en A12 in Midden-Nederland. Het gaat om het deel van de A2 tussen de knooppunten Oudenrijn en Everdingen en de A12 tussen de aansluiting Nieuwerbrug en knooppunt Oudenrijn. Dit is het eerste project binnen de zogeheten ‘koploperaanpak duurzame wegverharding’, waarbij bedrijven worden uitgedaagd om het onderhoud aan de wegen zo duurzaam mogelijk te doen.

De A2 richting ‘s-Hertogenbosch, tussen knooppunt Oudenrijn en knooppunt Everdingen, en de A12 richting Utrecht, tussen aansluiting Nieuwerbrug (13) en knooppunt Oudenrijn, gaan in 2024 flink op de schop. De opdracht bestaat onder meer uit het vervangen van het asfalt door asfalt met een geluidsreducerende laag, het vervangen van voegovergangen en het onderhouden van de Jan Blankenbrug (A2) en viaduct Strijkviertel (A12), in beide rijrichtingen. De werkzaamheden moeten volgens planning eind 2024 zijn afgerond.

Koploperaanpak duurzame wegverharding
Als grootste wegbeheerder van Nederland neemt Rijkswaterstaat haar verantwoordelijkheid bij het behalen van de klimaatdoelen. Rijkswaterstaat stapt daarom over op duurzame wegverharding, met de hoge kwaliteitsstandaard die we in Nederland gewend zijn. Onderweg naar klimaatneutraal en circulair werken legt Rijkswaterstaat bij aanbestedingen de duurzaamheidslat voor asfalt steeds hoger. De Koploperaanpak moet investeringen in duurzame wegverhardingen voor bedrijven lonend maken. Daarom zorgt Rijkswaterstaat dat tot 2030 ieder jaar, in meerdere projecten, de duurzaamste alternatieven de ruimte krijgen. Zo verdienen duurzame koplopers hun innovatie terug en leveren zij samen met ons een bijdrage aan de transitie naar een duurzame infrasector. De aanbesteding van groot onderhoud A2HRR-A12HRR is het eerste project dat met deze insteek wordt aanbesteed.

TenderNed
De aanbesteding is gepubliceerd op de aanbestedingswebsite TenderNed en verloopt via een Europese Niet-Openbare procedure. De toegepaste contractvorm is een Engineering & Construct-contract (E&C). Belangstellenden kunnen zich uiterlijk 24 februari 2023 aanmelden via TenderNed (https://www.tenderned.nl/aankondigingen/overzicht/286183/details). De eerste inlichtingenbijeenkomst vindt plaats op 31 januari 2023. Uiterlijk 2 juni 2023 dienen alle inschrijvingen binnen te zijn, waarna eind augustus 2023 de gunning is gepland.

Partner van Aanbestedingscafé:

The oscars: and the nominees are ...

Over zes weken worden de Oscars voor de 95e keer uitgereikt. Uiteraard is Hollywood de plek waar het plaatsvindt. In aanbestedingsland zijn we meestal niet van de positieve recensies. Als aanbesteden al in het nieuws komt, dan is er vaak herrie in de tent. In 2022 heb ik honderden aanbestedingsstukken doorgelezen. In zes categorieën wil ik enkele personen of organisaties nomineren. En inderdaad, het is zo subjectief als het maar kan!

  1. Beste inkoopbeleid: Amsterdam

In deze categorie nomineer ik de gemeente Amsterdam. Het inkoopbeleid is in juni 2022 herzien en is toegankelijk geschreven, zowel voor de interne organisatie als voor de markt. Er staan geen onnodige juridische begrippen in en daarmee is het document toegankelijk voor een breed publiek.

  1. IJverigste beoordelingscommissie: Edu-V

Er is altijd veel kritiek op aanbestedingen die net voor de (grotere) vakantie worden gepubliceerd. Voor inschrijvende bedrijven betekent dit doorwerken tijdens de vakantie.

Edu-V, een aanbestedende dienst die actief is in de onderwijssector draaide de situatie afgelopen december om. De indiening was op 19 december en de voorlopige gunning op 6 januari 2023. En, niet onbelangrijk: de planning werd gehaald.

  1. Beste (zelfstandige) inkoper: Jan van der Ploeg

Jan is zelfstandig inkoper en verzamelt alle inkoopagenda’s van de noordelijke provincies. Deze publiceert hij periodiek op LinkedIn, zodat alle bedrijven alles snel en gemakkelijk kunnen raadplegen. Sterk werk!

  1. Meest duurzame aanbestedingen: de gemeente Texel

Texel kocht in 2022 een tweedehands afvalinzamelingsvoertuig in. Voor € 243.710 werd de gemeente bezitter van het voertuig. Een praktijkbeoordeling maakte onderdeel uit van de kwalitatieve gunningscriteria. Er werd beoordeeld of het voertuig voldoende functioneerde en nog minimaal 6-8 jaar mee kon. Een onderneming uit Dronten kreeg de opdracht gegund.

  1. Meest transparante inkooporganisatie

De HIS, een inkoopuitvoeringscentrum van het Rijk, valt in positieve zin op. Zo hebben ze een goede en transparante klachtenafhandeling ingeregeld. Daarnaast zijn ze niet geheimzinnig over de gegunde opdrachtwaarde. Veelal vind ik in de aankondiging van de gegunde opdracht de winnende inschrijfprijs. Netjes, zoals het hoort.

  1. Meest zichtbaarste gemeente voor kleine(re) opdrachten

De gemeente Steenwijkerland post regelmatig meervoudige onderhandse aanbestedingen op LinkedIn. Zo ook een aanbesteding voor groot onderhoud asfaltverharding. Door deze wijze komen deze onderdrempelige opdrachten beter in beeld bij lokale ondernemers. Via de bijgevoegde link bij de post kunnen bedrijven zich aanmelden voor de procedure.

Wil jij ook iemand of een organisatie nomineren? Voel je vrij om onder aan dit bericht te reageren!

Partner van Aanbestedingscafé:

Liggers viaducten A9 krijgen tweede leven in N201

De draagbalken van viaducten die worden verwijderd voor de verbreding van de snelweg A9 krijgen een nieuwe bestemming in de N201. De provincie Noord-Holland en Rijkswaterstaat hebben afspraken hierover vastgelegd op de InfraTech vakbeurs. Dit is een primeur binnen de overheid en een belangrijke stap op weg naar meer samenwerking bij het werken aan circulariteit in de infrasector.

Patricia Zorko (plaatsvervangend directeur-generaal Rijkswaterstaat, links) en Lindy Molenkamp (directeur Beheer en Uitvoering provincie Noord Holland, rechts) ondertekenden op 17 januari 2023 in het Rijkswaterstaatspavilioen op de InfraTech de intentieverklaring om liggers te hergebruiken.

Rijkswaterstaat en de provincie Noord-Holland willen dat overheden vaker materialen delen en hergebruiken. Patricia Zorko: “Zeggen dat je circulair wilt werken is één ding, maar het daadwerkelijk uitvoeren is een tweede. Samen met de provincie gaan wij het nu ook echt doen. Ik vind het van lef getuigen dat de provincie Noord-Holland het nu aandurft om onze gebuikte liggers te reviseren en toe te passen in de N201.” Lindy Molenkamp neemt hierin graag het initiatief: “Als provincie willen we zien dat de beweging naar meer circulariteit op gang komt en we delen daarin de ambities van Rijkswaterstaat. We doen dit door al onze bruggen volgens het IFD-principe (industrieel, flexibel en demontabel) te bouwen en nu ook door IFD te combineren met het hergebruiken van liggers.”

1300 liggers
Bij de verbreding van de A9 tussen Badhoevedorp en Holendrecht komen in totaal circa 1300 liggers vrij die in aanmerking komen voor hergebruik. De provincie heeft de intentie om 32 stuks te gebruiken voor het nieuwe brugdek van de vaste brug in de N201 bij Kortenhoef. De overige draagbalken zijn nog beschikbaar. Patricia Zorko is positief over de mogelijkheden hiervan: “Ik heb er vertrouwen in dat we de andere liggers ook kunnen hergebruiken. De eerste projecten dienen zich al aan.”

Hoog Burel
Ook in andere delen van het land wordt circulaire bouw van viaducten opgeschaald. Recent werden bij de bouw van het nieuwe viaduct Hoog Burel over de A1 hergebruikte liggers toegepast, afkomstig uit de A7 bij Groningen. Het beton bleek nog van goede kwaliteit, waardoor de liggers op hun nieuwe bestemming naar verwachting nog minstens een eeuw mee kunnen.

Partner van Aanbestedingscafé:

Subsidieregeling Beter Aanbesteden komt weer beschikbaar

De subsidieregeling Beter Aanbesteden is ook in 2023 weer beschikbaar voor wie de aanbestedingspraktijk wil verbeteren. Gemeenten, mkb’ers, brancheorganisaties en ondernemersverenigingen kunnen een beroep doen op de subsidie vanaf 13 maart 2023. Op 16 februari houdt TenderNed een voorbereidende digitale informatiesessie met praktische en theoretische toelichtingen.

Via de subsidieregeling is in 2023 in totaal 200.000 euro beschikbaar. Met dat geld moet de aanbestedingspraktijk in een regio of branche worden verbeterd. In 2022 ging de hele subsidiepot al leeg voor de geplande sluitingsdatum. In totaal gingen 18 initiatieven aan het werk met verbetering van de aanbestedingspraktijk. Het ging om zowel aanbestedende diensten als ondernemers.

Voor de subsidie komen projecten in aanmerking die knelpunten rondom aanbesteden oplossen. Denk aan meer dialoog en meer samenwerking tussen publieke opdrachtgevers en private ondernemers. Ook het vergroten van het kennisniveau en de toepassing van methodieken en instrumenten is een goed doel om de subsidie voor te gebruiken.

De subsidie kan vanaf 13 maart worden aangevraagd via een online subsidieloket bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Een aanvraag moet minimaal 10.000 euro behelzen en mag oplopen tot maximaal 25.000 euro. De verdeling verloopt op volgorde van aanvraag. De overige voorwaarden zijn gelijk aan die van vorig jaar.

De subsidie is onderdeel van het programma Beter Aanbesteden. Dat is weer een samenwerking tussen het ministerie van EZK, VNG, VNO-NCW/MKB-Nederland en PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden. Uitvoering van de subsidieregeling ligt bij de RVO.

Bron: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/ook-2023-subsidieregeling-beter-aanbesteden

Partner van Aanbestedingscafé:

Nederlandse aanbestedingsdata minst transparant van hele EU

Uit onderzoek van platform Follow the Money blijkt dat Nederland het minst transparante EU-land is in openbare aanbestedingen. De overheid deelt wat volgens de EU verplicht is, maar doorgaans niet meer dan dat. Dat resulteert erin dat zo’n 60% van het uitgegeven geld door de overheid niet herleidbaar is. Daarnaast blijkt dat de informatie die wél wordt gedeeld, niet altijd juist is.

Het onderzoek van Follow the Money wijst geen nieuw probleem aan. Al in 2019 ontving Nederland bijna 200.000 euro subsidie uit de EU om transparanter te worden. Het project Contract Register in the Netherlands moest verbetering brengen. Nu blijkt dat er geen wezenlijke verandering is gerealiseerd. Critici menen dat daar een mentaliteits- en cultuurverandering voor nodig is.

Aanbestedingsdata openbaar maken, kan grote voordelen opleveren. In Litouwen werd tijdens de coronacrisis eenvoudig ontdekt waar probleemgevallen zaten tussen de vele aanbieders van medische hulpmiddelen. Of neem de inkoop van medicijnen in Oekraïne. Dankzij meer transparantie is daarop 40% bespaard.

Bron: https://www.accountant.nl/nieuws/2023/1/ftm-nederland-minst-transparante-eu-land-bij-openbare-aanbestedingen

Partner van Aanbestedingscafé:

Binnenkort meerdere kluissluitingen mogelijk op TenderNed

TenderNed werkt aan een nieuwe functionaliteit waar gebruikers al langere tijd om vragen. Binnenkort is het mogelijk meerdere kluissluitingen in de inschrijffase te gebruiken. Meerdere kluissluitingen zijn wenselijk bij bijvoorbeeld de concurrentiegerichte dialoog, onderhandeling met bekendmaking en het innovatiepartnerschap.

De workarounds die aanbestedende diensten nu nog gebruiken, behoren binnen enkele maanden tot het verleden. Ze kunnen dan met meerdere kluissluitingen werken. Daardoor zijn duidelijke deadlines in te stellen en kunnen ondernemers tot de deadline verstrijkt ingediende oplossingen intrekken, corrigeren en opnieuw indienen.

Bron: https://www.tenderned.nl/cms/nieuws/tenderned-gaat-meerdere-kluissluitingen-ondersteunen

Partner van Aanbestedingscafé:

Het referentieprojecten-monster

Als een bedrijf wil meedoen aan een aanbesteding moet hij – los van het indienen van een aanbieding – ook zelf voldoen aan bepaalde eisen. Dit mag hij, om de administratieve lasten te beperken, bevestigen in een ‘eigen verklaring’, het zogenoemde Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA). Met het UEA, een bewerkbaar pdf-bestand, verklaart de inschrijver dat hij voldoet aan de gestelde eisen. Pas als de opdracht aan hem wordt gegund of hij wordt toegelaten tot de volgende fase, moet hij de betreffende bewijslast aanleveren.

Het UEA bestaat uit meerde onderdelen (deel I tot en met deel VI) en moet worden ondertekend door een tekenbevoegd persoon, zoals dit is omschreven in het uittreksel van de KvK.
Een inschrijver mag (in jip-en-janneke-taal) geen onoorbare dingen hebben gedaan. Ook moet de toekomstige opdrachtnemer netjes zijn belastingen en sociale premies hebben betaald (en blijven betalen!), uiteraard altijd integer hebben gehandeld en geen domme dingen hebben gedaan. Tot zover deel III van de UEA, aanvinken en door naar deel IV!

In deel IV komen de selectiecriteria aan bod: “De ondernemer verklaart met betrekking tot de selectiecriteria dat, hij voldoet aan de voorgeschreven selectiecriteria.” De keuzepallet bij dit onderdeel is beperkt tot ‘ja’ en ‘nee’. Met het bewerkbare pdf-bestand een echte check in de box en dus snel door naar deel V van de UEA!

Het is als in een griezelfilm, je denkt dat alles goed gaat, maar dan komt er een administratief monster om de hoek kijken. Een van de paarse krokodillen uit Aanbestedingsland. In het dossier met documenten zit bij Niet-Openbare procedures een Microsoft Word-bestand waarmee de inschrijver zijn referentieprojecten moet beschrijven. Op basis van dit formulier beoordeelt de Aanbestedende Dienst de ingediende referentieprojecten en geeft punten aan de hand van vooraf bekendgemaakte criteria. Hoe meer punten, des te groter de kans om door te gaan naar de ronde waarin het echt om de knikkers gaat. Tekstueel wordt daarom de werkelijkheid daarom zo veel mogelijk opgerekt, waardoor de vaardigheden voor het schrijven van een kwaliteitsplan alvast kunnen worden getraind.

Ieder bedrijf heeft om deze reden een database met referentieprojecten aangelegd. Het voornoemde Word-formulier sluit echter zelden (eigenlijk nooit) aan op de informatie die een bedrijf heeft verzameld over zijn projecten. Is een coördinerende aannemer van meerdere percelen minder capabel dan een hoofdaannemer met deze percelen – dan geen percelen meer – onder zich? Vragen een Engineer & Build-opdracht andere competenties dan een Design & Build-opdracht (Beiden UAV-gc)? Is een school van 3.500 vierkante meter in het centrum van Den Haag minder complex dan een school van 6.500 vierkante meter buiten een dorpskern in Noord-Limburg? En waren de vierkante meters nou Bruto Vloeroppervlakte (BVO) of Verhuurbare Vloeroppervlakte (VVO)?

Los van de inhoud, worden het aantal woorden in een formulier meestal gelimiteerd: maximaal 500 of 750 woorden per projectomschrijving. Het tellen van de woorden gebeurt niet automatisch in dat formulier, dus moet je de tekst eerst in een ander bestand schrijven, dan overnemen en daarna niet meer wijzigen. Ook door het toevoegen van afbeeldingen (bijvoorbeeld bij opdrachten voor architecten) raakt menig formulier van slag. Ondertussen blijft in je achterhoofd een stemmetje roepen dat je wel moet blijven voldoen aan de inschrijvingsvereisten om niet te worden uitgesloten van de aanbestedingsprocedure.

Iets wat voornamelijk een administratieve handeling hoort te zijn, wordt een academische beproeving waarvoor naast taalvaardigheid en kennis van de bedrijfsgeschiedenis, ook de vaardigheden van Microsoft-software gewenst is. De tendermanager is hierdoor ook in deze fase al een onmisbare functie geworden. Onwenselijk en niet in de geest van de aanbestedingswet om de administratieve lasten te beperken.

Om de ook deze administratieve rompslomp wat in te perken, op deze plaats een pleidooi voor een Uniform Europees Referentiedocument (UER). Met het UER bepaalt de inschrijvende partij zelf op basis van de gegeven criteria wat de score is van zijn referentieprojecten. Als hij – op basis van deze score – wordt toegelaten tot de volgende fase, volgt dan de verplichting de betreffende bewijslast aan te leveren. Bewijslast in eigen formats, aangevuld met andere informatie, die zo geüpload kan worden van een database met referentieprojecten.

En mocht de EUR afstemming behoeven van alle Europese landen en dus wat langer gaat duren, dan kan Nederland vooruitlopend hierop een UNR opzetten en zo in ieder geval de administratieve lasten voor het Nederlandse bedrijfsleven verkleinen.

Partner van Aanbestedingscafé:

ICT-systeem Amsterdam pakt 85% duurder uit dan geraamd

Door het opgeven van een juiste referentie heeft een ICT-leverancier uit Zeist bot gevangen bij de Amsterdamse rechtbank in een geschil tegen de stad. Amsterdam is op zoek naar een leverancier die een uniform systeem voor informatievoorziening naar de burger toe kan leveren. De eigen kostenraming ging uit van een kostenplaatje van zo’n 14 miljoen euro. Pegamento uit Zeist kwam met een bod dat hier dichtbij kwam. Toch besloot Amsterdam in zee te gaan met het veel duurdere Deloitte dat een offerte van zo’n 26 miljoen euro uitbracht.

Inhoud
Volgens Amsterdam voldeed Pegamento niet aan alle geschiktheidseisen. Er lijkt verwarring te zijn over het verschil tussen best-of-breed en best-of-suite systemen. Daarnaast bracht Pegamento een referentie te berde van een omnichannel informatievoorziening die ouder was dan 3 jaar. Pegamento beargumenteert dat het systeem tot op heden nog steeds wordt doorontwikkeld. Amsterdam kijkt juist naar de datum van de oorspronkelijke implementatie.

Rechtbank
De rechtbank gaat mee in de argumenten van de gemeente Amsterdam om niet voor Pegamento te kiezen, ondanks dat Deloitte zo’n 85% hogere inschrijfkosten hanteert dan de aanbesteding vroeg. De rechtbank voegt wel toe te begrijpen dat Pegamento de keuze van de gemeente ‘moeilijk te begrijpen’ vindt.

Reactie wethouder
De wethouder in Amsterdam geeft aan dat er nooit een plafondbedrag is genoemd, alleen een raming. Amsterdam koos volgens de wethouder voor kwaliteit boven prijs en verwacht door de kosten te spreiden over meerdere jaren geen overschrijding van deze kosten.

Bron: https://www.agconnect.nl/artikel/amsterdam-gunt-ict-project-aan-deloitte-85-duurder

Partner van Aanbestedingscafé:

Europese regels tegen verstorende subsidies uit landen buiten EU

De Europese Unie heeft een verordening aangenomen die buitenlandse subsidies kan onderzoeken wanneer wordt gevreesd voor verstoringen van de interne Europese markt. Het gaat om de verordening buitenlandse subsidies die subsidies van niet-EU landen aan bedrijven die actief zijn in de EU kan onderzoeken.

Extra instrument
Momenteel gelden enkel staatssteunregels op subsidies die door lidstaten zijn toegekend. Met het aannemen van de verordening, is er een EU-instrument beschikbaar dat subsidies kan controleren die niet-EU landen toekennen. Daarmee kan meer gesubsidieerde economische activiteit op de Europese markt onderwerp van onderzoek worden.

Onderzoek
Onderzoek kan op drie verschillende manieren plaatsvinden. Er zijn twee mogelijkheden waarbij gekeken wordt naar gelijke concurrentievoorwaarden, onder andere bij grote overheidsaanbestedingen. De derde optie is een algemeen instrument voor marktonderzoek, onder meer naar kleinere aanbestedingen.

Melding
De drempel voor aanbestedingen in procedures voor overheidsopdrachten is gesteld op ten minste 250 miljoen euro. Wordt dit bedrag overschreden, dan moet er een melding bij de Europese Commissie worden gedaan. Zo niet, dan kan de Commissie geldboetes opleggen en onderzoek doen. Buitenlandse subsidies kunnen met 5 jaar terugwerkende kracht worden onderzocht, maar alleen als deze de interne markt verstoren ná inwerkingtreding van de verordening.

Afwegingstoets
Wanneer de Commissie oordeelt dat een buitenlandse subsidie de markt verstoort, kan zij een afwegingstoets uitvoeren naar de positieve en negatieve effecten van de subsidie. Er zijn diverse maatregelen mogelijk wanneer de negatieve effecten groter zijn dan de positieve.

Bron: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/eu-verordening-over-verstorende-buitenlandse-subsidies-aangenomen

Partner van Aanbestedingscafé:

Uitvoeringsorganisatie UBR opgeheven en verdeeld

Op weg naar meer samenhang in bedrijfsvoering binnen het Rijk, is uitvoeringsorganisatie UBR opgeheven per 1 januari. Het orgaan gaat op in vijf nieuwe organisaties, de dienstverlening verandert niet.

Aanleiding
De wijziging is bedoeld om goed voorbereid op complexe vraagstukken bij het Rijk te zijn. Daarnaast zou de nieuwe indeling helder en eenduidig voor iedereen moeten zijn, omdat elke nieuwe organisatie bij elkaar passende vakgebieden onder zijn hoede heeft. Op die manier moeten diensten beter afgestemd zijn op elkaar, op het beleid en op de wensen van klanten.

Herkenbaar
Alle merken en programma’s gaan verder in de vorm zoals ze nu zijn en blijven herkenbaar op dezelfde manier. Ze vallen alleen nu onder één van de vijf volgende organisaties: Rijkorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie (Rijksorganisatie ODI), Rijksorganisatie Beveiliging en Logistiek (RBL), de Rijksinkoopsamenwerking (RIS) en Organisatie Bedrijfsvoering en Financiën (OBF). P-Direkt, UBR P en Binnenwerk vormen samen Organisatie en Personeel Rijk (O&P Rijk). Het Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP) is sinds 1 januari onderdeel van Logius.

Bron: https://www.ubrijk.nl/actueel/nieuws/2022/12/22/dienstverlening-ubr-per-1-januari-vanuit-nieuwe-organisaties

Partner van Aanbestedingscafé:

Het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en Aanbesteden is volstrekt zinloos

Van alle zinloze initiatieven over aanbesteden met impact is het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en Aanbesteden in mijn ogen verreweg het meest zinloze.  

Kijk, we weten al dat we in Nederland op inkoopgebied niet altijd even kritisch zijn. Nederland was niet voor niets het enige land in de wereld waar Dean Kashiwagi voet aan de grond kreeg voor zijn flinterdunne Best Value Procurement. Inmiddels is het goddank weer verdwenen, maar het blijft opmerkelijk dat BVP alleen in Nederland aansloeg. (Oh ja, het schijnt ook in Botswana, Finland en Canada af en toe toegepast te zijn) 

Waarom vind ik het Manifest Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen geen zin hebben? Ik zal dat uitleggen. De vrijwel vergeten schrijver Godfried Bomans schreef ooit het volgende: “Als wij Nederlanders geconfronteerd worden met een probleem, dan zijn wij niet geneigd dat probleem op te lossen, nee, wij formeren terstond een commissie, en deze commissie, ook niet lui, formeert terstond een subcommissie en dan gaan allen naar bed in het besef dat er heel wat gebeurd is.”  

Zo’n gevoel heb ik bij dit manifest. Al minstens tien jaar zijn we aan het praten over duurzaamheid, circulariteit, maatschappelijk waarde en verzin het maar. Als je echter naar de aanbestedingen van de afgelopen tien jaar kijkt dan is het aantal aanbestedingen waarmee echt impact gemaakt wordt minimaal.

En laat mij u nu eens uitleggen waarom dat is. Dat komt omdat het verdomd lastig is om de balans te vinden tussen gewone kwaliteitscriteria en impactcriteria. Dat is ook de reden dat in al die visiedocumenten, beleidsstukken en actieplannen over MVOI nooit een concreet voorbeeld staat. Al die mensen die om het hardst roepen hoe belangrijk MVI of MVOI is, doen altijd net of de ‘gewone’ kwaliteit en de prijs er volstrekt niet toe doen en of het heel gemakkelijk is om in te kopen met impact. 

Eigenlijk gaat de impactdiscussie over de volgende vraag: welke verpleegkundige gaat je schoonmoeder in bed helpen? Die ervaren meelevende mevrouw op die milieuvervuilende scooter, of die veganistische ongeïnteresseerde blaag op zijn groene fiets? Ik heb een voorkeur voor die ervaren meelevende mevrouw. Maar ik hoor u denken: die Van der Linden snapt er niks van. Dit is precies de reden dat je moet inzetten op MVOI: zodat we juist uiteindelijk wel die ervaren meelevende mevrouw krijgen, maar dan ook nog op een groene fiets. We moeten er door aanbestedingen voor zorgen dat die mevrouw afscheid neemt van haar scooter, een groene fiets koopt en vegan gaat eten. Wereld gered, schoonmoeder in bed. 

Het punt is echter, dat dat betekent dat we dan eerst moeten accepteren dat de ‘gewone’ kwaliteit achteruit kan gaan. Want zolang die ervaren vriendelijke mevrouw nog geen groene fiets heeft, en af en toe een hamburgertje eet, verliest ze de aanbesteding, omdat een toekomstbewuste inkoper de gunningscriteria ‘vervoer naar de werkplek’ en ‘algehele houding ten opzichte van voeding’ op 40% heeft gezet (alles voor een betere wereld!). Voorlopig wint ze dus geen aanbestedingen en als ze niet meer werkt kan ze die groene fiets misschien wel nooit kopen. 

Bij een aanbesteding voor veegmachines telde de prijs qua percentage zo hoog mee dat de een duurzame veegmachine (accu of waterstof) nooit kon winnen. Een duurzame veegmachine is namelijk nu nog ca 2,5 keer zo duur als een gewone. Een inschrijver voerde in de rechtszaak nog aan dat de gemeente in de aanbestedingsstukken nog had opgeschreven dat ze streefden naar koploperschap op het gebied van duurzaamheid, maar dat door de opzet van de aanbesteding feitelijk onmogelijk maakte. De rechter had daar helaas geen boodschap aan. Persoonlijk zou ik het wel interessant vinden om te kijken welke overheid zijn woorden echt waarmaakt. Theo Maassen zei het pas heel mooi in een interview in het AD: ‘je kunt niet alleen maar principieel zijn als het comfortabel is’.  

De ‘gewone’ kwaliteit is de kwaliteit die we ervaren en dat is ook de reden dat we al jaren niet meer op laagste prijs aanbesteden. We willen de beste medische apparaten, stoplichten die goed afgesteld staan, schone WC’s op onze scholen, een ingenieur die een goede overkapping over de snelweg ontwerpt (Zoetermeer!), een kundige, ervaren consultant, een aannemer die doet wat hij belooft en een ICT-bedrijf dat ervoor zorgt dat het project niet twee keer zo duur wordt en twee keer zo lang duurt. Okay, dat laatste is niet realistisch, maar jullie begrijpen wat ik bedoel.  

Ik wil graag dat ons belastinggeld goed besteed wordt. Het is raar om net te doen of de ‘gewone’ kwaliteit niet belangrijk is bij de zaken die de overheid inkoopt. Neem nou innovatie, je hoort steeds vaker zeggen dat de overheid de ‘launching customer’ moet zijn, dat wil zeggen de eerste klant en dus degene bij wie van alles mis gaat. Dat wil ik helemaal niet! Laat de markt lekker zelf innoveren. Wat is er mis met gewoon waar voor je geld en beproefde technologieën? Hebben we geld over of zo? 

Het allergrootste probleem bij het formuleren van manifesten, beleid, visies of actieplannen over MVOI heb ik nog niet eens genoemd. Het is namelijk ondoenlijk. We slaan elkaar om de oren met de 85 miljard die de overheid jaarlijks inkoopt, maar we vergeten daarbij dat iedere aanbesteding uniek is. Aanbesteden is maatwerk. Zelfs als het over hetzelfde onderwerp gaat, kan de aanbesteding per regio een totaal andere invulling nodig hebben. En dan hebben we ook inhoudelijk nog eens honderden verschillende zaken die we aanbesteden. Bij iedere aanbesteding kunnen er totaal verschillende impactcriteria zijn. Beleid hiervoor proberen vast te stellen is schier onmogelijk en tijdverspilling. 

Maar er is ook goed nieuws. Er is een heel eenvoudige goed werkende oplossing en die is aangedragen door Fredo Schotanus in zijn oratie over Publieke Inkoop. Ik heb het al eens eerder in een column hier gezegd, maar ik kan er niet genoeg op hameren. 

Hij zegt: begin bij het nadenken over iedere (!) nieuwe aanbesteding (onderhands, nationaal of Europees) altijd met 33,3% prijs, 33,3% ‘gewone’ kwaliteit en 33,3% impactcriteria. Ga dan nadenken over wat realistisch is en betrek de markt daarbij. Je kunt geweldige dingen bedenken over inclusie maar in sommige branches is überhaupt geen personeel te krijgen, laat het dan weg en verander de verhouding naar een die past bij die aanbesteding. (40/40/20 of 20/20/60) 

Denk ook na of de impactcriteria voldoende onderscheidend zijn, en of bedrijven hier wel verschillend op kunnen scoren, zo niet, neem ze dan op als eisen en baseer de gunning op de ‘gewone’ kwaliteitscriteria.  

Als iedereen dit nu vanaf morgen eens bij elke aanbesteding gewoon gaat doen, dan kan dat manifest de prullenbak in, en zijn we echt op weg naar inkopen met impact. Ik weet dat de aanbestedingscommunity een beetje elitair is en zich niet zo verhoudt tot de volkssport voetbal, maar in dit verband wil ik graag eens wijzen op het clublied van een van onze mooiste voetbalclubs: “Geen woorden, maar daden”.  

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbevelingen voor innovatiegerichtere inkoop

Minister Adriaansens van Economische Zaken en Klimaat heeft het rapport ‘Innovatie inkopen in de publieke sector’ aan de Tweede Kamer aangeboden. In het rapport worden aanbevelingen gedaan om specifieke knelpunten bij het innovatiegericht inkopen aan te pakken.

Aanjagen
Europa heeft een doelstelling van 17% innovatiegerichte inkoop. Nederland staat met 11,5% op de derde plaats na Finland en Noorwegen. Een mooie plek op de ranglijst, maar nog niet voldoende voor de Europese norm. De minister benadrukt dat de overheid veel inkoopt en deze inkoopkracht kan gebruiken om de ontwikkeling van innovaties in de markt te stimuleren en uit te lokken. Ze wil een aanjagende rol spelen bij innovatiegericht inkopen.

Belemmeringen
Om de Europese norm te behalen, moeten de belemmeringen die inkopende organisaties ervaren in beeld worden gebracht. Daarnaast moet onderzocht worden hoe die belemmeringen uit de weg kunnen worden geruimd. In het rapport zijn deze punten allemaal bij elkaar gebracht.

Aandachtspunten
De Werkgroep Innovatiegericht Inkopen, bestaande uit koplopers in innovatiegericht inkopen, identificeert drie aandachtspunten. Ten eerste erkennen overheden de potentie van innovatiegericht inkopen nog niet voldoende door de hele organisatie. daarnaast definiëren zij voor zichzelf vaak een te abstracte innovatieagenda en mist een strategie voor innovatiegericht inkopen. Ten slotte willen overheden kosten en risico’s van innovatiegericht inkopen vermijden.

Aanbevelingen
De aandachtspunten kunnen volgens de werkgroep met verschillende aanbevelingen worden aangepakt. Allereerst moet er een strategisch actieplan voor innovatiegericht inkopen komen die in lijn is met de innovatieagenda’s. bovendien zijn voorlichten en ondersteuning nodig en als laatste moeten overheden meer de samenwerking zoeken en initiatieven met elkaar verbinden.

Integrale aanpak
De minister wijst op innovatiegericht inkopen dat als integraal onderdeel moet worden meegenomen bij de ontwikkeling van nieuwe Kennis en Innovatie Agenda’s en Missiegedreven Innovatiebeleid. Daarnaast gaat ze in gesprek met PIANOo en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland om de huidige ondersteuning bij innovatiegericht inkopen mogelijk te kunnen verbeteren. Ook bespreekt de minister hoe de samenwerking op het gebied van innovatiegericht inkopen kan worden verbeterd.

Aan het einde van haar brief wijst de minister er nogmaals op dat de aanbevelingen die zij doet vooral ook actie van individuele inkopende overheden vraagt.

Bron: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/12/21/aanbieding-rapport-innovatie-inkopen-in-de-publieke-sector

Partner van Aanbestedingscafé:

Nieuwe sportschoenen, oude patronen

Iedere jaarwisseling trappen we er weer in. Out with the old, in with the new: we gaan het nu écht helemaal anders doen. De een gaat gezonder eten, de ander wil iedere avond tijd nemen om een boek te lezen en weer een ander gaat op structurele basis hardlopen.

Het vervolg kun je precies uittekenen.

Na een week of twee komt de sleet erin, en direct duik je in de verdediging. Het is een gebrek aan tijd. Of nee, je hebt gewoon nog niet het juiste dieet-, lees- of trainingsschema gevonden. Of misschien mis je uiteindelijk gewoon de juiste spullen. Dus koop je een paar nieuwe sportschoenen waarmee je je goede voornemens ongetwijfeld wel gaat halen.

Inmiddels staan er een stel hele knappe sportschoenen in de kast. Schokabsorberend, zweetdoorlatend en ze wegen maximaal slechts een paar gram. Oh en een stel reflectoren en een limited uitvoering om het af te maken. Maar zolang er niets aan het sport- en eetpatroon verandert staan die sportschoenen er als parels voor de zwijnen.

Schilders, schoonmakers en symboolprojecten
Aan het eind van 2022 werden de flessen weer ontkurkt voor het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen 2022-2025. Die kan weer op de stapel met alle andere convenanten, verdragen en handreikingen. Maar wat is nu het effect van die initiatieven?

Een jaar geleden onderzocht econoom Jacco van Berkel samen met professor Fredo Schotanus het effect van Inkopen met Impact, het kabinetsbeleid uit 2019 met nieuwe kaders voor duurzamere aanbestedingen. Het effect? Bij gemeentes deed het niets. Maar bij aanbestedingen van de Rijksoverheid zag je duurzaamheid vaker terugkomen in gunningscriteria. Maar dat bleef vaak beperkt tot de korte termijn. En vooral op de direct zichtbare, maar low impact groepen.

Dat zie ik in de praktijk veel terug bij schilders en de schoonmakers. De impact die te maken valt in circulaire verf en schoonmaakmiddelen en social return is sympathiek, maar toch vooral kleinschalig. En bovendien: deze branches zijn de afgelopen jaren zo doodgegooid met circulaire en sociale maatregelen dat ze inmiddels het magazijn en de werkvloer al vol hebben met de meest verantwoorde opties. De impact die hier nu nog te maken valt is marginaal.

Toch worden schilder- en schoonmaakbedrijven iedere aanbesteding weer onderworpen aan nóg striktere eisen. Zo moeten ze voldoen aan de nieuwste keurmerken, wordt het social return percentage steeds hoger opgeschroefd en dragen innovatieve maatregelen bij aan een hogere score op de gunningscriteria.

Van low impact naar high impact
Jacco van Berkel en Fredo Schotanus wijzen daarom naar de ‘high impact’-groepen waar inkoop écht het verschil kan maken. Kijk bijvoorbeeld naar bedrijfskleding, energie, ICT of catering: door efficiënt inkoopvolume of flexibiliteit in grondstoffen ga je verder dan een paar symboolprojecten, en verander je iets op grote schaal.

Want we kunnen ieder paar jaar wel dat fancy paar sportschoenen weer vervangen voor een model dat net iets betere features heeft. Maar als we echte stappen willen zetten moeten we vooral werken aan ons trainingsschema, ons eetpatroon en onze motivatie. Misschien dat we in 2023 dan eindelijk wat goede voornemens kunnen afstrepen.

Partner van Aanbestedingscafé:

Enorme aanbesteding elektriciteitsnet aangekondigd

Op weg naar een duurzamer elektriciteitsnet, heeft regionaal netbeheerder Enexis een grote aanbesteding aangekondigd. Het contract voor onderhoud van het elektriciteitsnetwerk in de provincies Groningen, Drenthe en Overijssel is goed voor maar liefst € 2.5 miljard. Het gaat om een langlopend contract van 8 jaar.

Langlopende opdracht
Mede vanwege grote personeelstekorten bij netbeheerders en aannemers, besloot Enexis tot deze langlopende opdracht. Aannemers hebben hierdoor meer zekerheid waardoor het hopelijk ook makkelijker wordt personeel aan zich te binden.

Snelheid
Daarnaast groeit het aantal zonnepanelen, laadpalen en warmtepompen enorm snel. Dat betekent dat het elektriciteitsnetwerk zo snel mogelijk verzwaard en uitgebreid moet worden. Enexis wil dit werk tegelijkertijd met werkzaamheden aan water- en telecomnetten uit laten voeren. Daarom zijn ook andere bedrijven bij de aanbesteding betrokken. De werkpakketten van Enexis maken echter het grootste deel uit van de aanbesteding. Andere deelnemers zijn onder met Vitens, Ziggo en Cogas.

Verwacht wordt dat de definitieve gunning rond de zomer wordt afgerond.

Bron: https://fd.nl/bedrijfsleven/1462135/enexis-komt-met-mega-aanbesteding-van-2-5-mrd-kvl2caYfidaR

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E6: AD's hebben te veel vertrouwen in woorden

Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

In de laatste aflevering van dit seizoen komt het aanbestedingsjaar 2022 voorbij. Waar staan nu als aanbestedingscommunity en wat gaat het jaar 2023 ons brengen.

Tafelheren:
Fredo Schotanus
Theo van der Linden

Host:
Sander van den Broek

Column:
Tenderman

Algemeen:
Vragen of in contact treden met de redactie? Mail naar [email protected]

Partner van Aanbestedingscafé:

Starten als inkoopconsultant

Mijn neefje volgt nu het vak inkoopmanagement op een HBO. Hij weet dat ik als inkoopconsultant werk en vroeg mij om tips. Ik moest natuurlijk terugdenken aan mijn start als inkoopconsultant bijna 20 jaar geleden. Ik had op de universiteit één vak Inkoop gedaan en gehoord over de strategische kanten van inkoop. Het leek me wel wat om aan de gang te gaan met centraal of decentraal inkopen, sourcing strategie, business alignment, early supplier involvement en risico management. 

En in die tijd waren de inkoopadviesbureaus maar al te graag bereid om je te verwelkomen met een lease-auto (een Seat Ibiza in mijn geval), een laptop en een mobiele telefoon (toen nog geen gemeengoed). Ik kon kiezen uit verschillende bureaus en koos uiteindelijk voor de sfeer die ik bij een van hen dacht te zien. Dat van die sfeer klopte wel: leuke jonge mensen net zoals ik, allemaal in dezelfde levensfase en met soortgelijke belangstellingen. We hadden eens in de maand een vrijdagmiddagborrel en af en toe een sportief uitje. We kregen tickets voor de canal pride om de diversiteit van het bureau te tonen en voor Sail Amsterdam om samen te vieren.

Het werk was eerst wel interessant: met een senior mee om de vragen in een NvI te beantwoorden. Mijn werk was dan de sortering van de vragen naar de verschillende delen van de aanbestedingsstukken. En later het netjes maken van de NvI, die gepubliceerd werd. Ik mocht mee en zat er vooral als dure toeschouwer, wiens werk vooral dat van een secretaresse was.

Later mocht ik zelf aanbestedingen doen, waarbij de begeleiding beperkt was tot controle van uitgaande stukken. Maar dat was gauw over: begeleiding was een ander woord voor de mogelijkheid om vragen te stellen aan een senior die nauwelijks wist waar het over ging.

Een of twee jaar verder was ik nog steeds bezig met het “draaien van aanbestedingen”, de een na de ander. En omdat ik er twee gedaan had in de IT sfeer (servers en totale uitbesteding) werd ik binnen het bureau aangemerkt als IT expert.

Nooit heb ik iets gedaan met business alignment, met centraal of decentraal inkopen of early supplier involvement. Ik draaide alleen maar aanbestedingen. Na een jaar of twee begon dat te irriteren: een leuk bureau met leuke mensen, maar zou ik de rest van mijn leven aanbestedingen willen draaien? Ik was toch “consultant” geworden en geen schrijver van aanbestedingsstukken? Ik kon op routine draaien, maar mijn hersens werden nauwelijks gebruikt.

Ik was niet de enige die er zo over dacht: één voor één verlieten ook collega’s het bureau om voor een opdrachtgever te gaan werken of om iets heel anders te gaan doen, van food-truck tot een breed adviesbureau. En allemaal zeiden ze: fijne tijd, veel geleerd, leuke mensen, etc. , maar van echte consultancy over inkoop heb ik niet veel gezien.

Het is overigens niet iets specifiek voor inkoop: mijn toenmalige vriendin ging als consultant bij een groot internationaal adviesbureau werken als SAP consultant. Parameters recht zetten in één van de onderdelen van de SAP suite, in haar geval de SRM module. Toen zij daar ervaring mee opbouwde, mocht en moest zij nog meer van die implementaties doen. Weliswaar over de hele wereld, maar wel steeds hetzelfde programma. Na 5 jaar (toen was het al uit tussen ons) was zij daar nog steeds mee bezig. Denk je consultant te worden, mag je parameters recht zetten ….

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingsalert december 2022

Wat is er gebeurd?
Een aanbestedende dienst heeft een aanbesteding gepubliceerd voor het leveren van sanitaire voorzieningen inclusief bijbehorende dienstverlening. Naar aanleiding van een gegrond verklaarde klacht, heeft de aanbestedende dienst de opdracht bij (herziene) gunningsbeslissing gegund aan de partij die de klacht heeft ingediend. De partij die in eerste instantie voor gunning in aanmerking kwam, kan zich hier niet in vinden. De klacht die gegrond is verklaard, ziet op het onterecht niet verder beoordelen van een subgunningscriterium vanwege het niet aanleveren van alle gevraagde informatie op dit onderdeel. De gevraagde informatie was wel geüpload, maar niet op de wijze zoals vermeld in het calculatieblad. In deze procedure draait het om de vraag of het niet op de juiste plek uploaden van bepaalde informatie consequenties heeft.

Het resultaat
De voorzieningenrechter beantwoordt deze vraag bevestigend. Een behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver zal het vermelde op het calculatieblad zo hebben begrepen dat het niet uploaden van de technische beschrijving op de juiste plek zou worden gesanctioneerd met het niet beoordelen van deze vraag. Er is geen ruimte voor een proportionaliteitstoets, omdat de aanbestedende dienst zelf deze sanctie heeft opgenomen die hierop ziet. Het is in strijd met het gelijkheidsbeginsel en het daaruit voortvloeiende transparantiebeginsel om de sanctie in dat geval niet toe te passen.

Relatie tot de praktijk

Significant Synergy is Premium Partner van Aanbestedingscafe.nl.

Partner van Aanbestedingscafé:

De best gelezen artikelen van 2022

Het jaar 2022 loopt op zijn eind. Vanuit aanbestedingsperspectief was het vooral het jaar van bijkomen van de Corona-pandemie. Het best gelezen artikel is het openingsartikel in een vijfluik over het boek ‘Ruis’ van Daniel Kahneman.

Best gelezen artikelen:

  1. Hoe deskundig zijn de beoordelaars?Hoe deskundig zijn de beoordelaars?
  2. De Delphi-methode
  3. Beoordelaars baseren hun oordelen vaak op irrelevante informatie
  4. Bijzondere (vervolg)procedures
  5. Beter Aanbesteden: ‘Ken de kaders zodat je elkaar kunt opzoeken voor echte dialoog’

Best gelezen columns:

  1. De overheid heeft recht op spetterende seks en een goede bassist
  2. Hoe te handelen bij een abnormaal lage inschrijving? 
  3. Stoppen bij geel
  4. Nee joh, júllie zijn lekker SMART
  5. De Nota, leuker kunnen we het niet maken…

Best gelezen nieuwsberichten:

  1. PIANOo adviseert over prijsstijgingen bij overheidsopdrachten
  2. ‘Pas methoden die rank reversal toestaan niet toe bij publieke inkoop’
  3. Videobelplatform overheid van 886.000 euro: niet aanbesteed, nooit gebruikt
  4. Handreiking klachtafhandeling bij aanbesteden gepubliceerd
  5. Experts vrezen voor overvloed ov-aanbestedingen

Partner van Aanbestedingscafé:

Rechter: onderhandse gunning NS hoofdrailnet rechtmatig

De spoorvervoerders en de Federatie van Mobiliteitsbedrijven in Nederland (FMN) hebben de rechtszaak verloren die zij tegen de Nederlandse staat aanspanden. Onderwerp was de onderhandse gunning van een meerjarige concessie aan de Nederlandse Spoorwegen. De staat wil een concessie van 2025 tot eind 2033 aan de NS gunnen voor het hoofdrailnet in Nederland. Daarmee zou volgens de vervoerders een omzetbedrag tot wel € 20 miljard gemoeid zijn.

Rechtbank
De vervoerders vinden het onaanvaardbaar dat het kabinet deze onderhandse gunning heeft doorgezet. De rechtbank in Den Haag wees alle vijf de vorderingen uit het kort geding af. Tegelijkertijd gaf de voorzieningenrechter aan dat de vervoerders mogelijk in een andere procedure gericht op Europese regels meer kans hebben om te winnen.

Marktanalyse
De vervoerders wilden dat de voorgenomen aanbesteding wordt stopgezet, een marktanalyse volgt en dat het kabinet wacht tot de Europese Commissie formeel goedkeuring heeft gegeven voor de procedure. De Commissie stelt, net als de vervoerders, dat er eerst een marktverkennning plaats zou moeten vinden.

EU
Dat alle vorderingen werden afgewezen, komt doordat de voorzieningenrechter constateert dat de staat niet handelt in strijd met EU-regels. De Europese Commissie vindt dat er een marktanalyse plaats moet vinden om te zien of er mogelijkheden zijn voor openbare aanbesteding op onderdelen van de spoormarkt.

Bodemprocedure
De FMN heeft ook een bodemprocedure lopen tegen het ministerie van Infrastructuur, omdat zij meent dat de onderhandse gunning in strijd is met Europese regelgeving. De eerste zitting hiervan staat gepland voor maart 2023.

Bron: https://fd.nl/bedrijfsleven/1461043/vervoersbedrijven-verliezen-zaak-tegen-kabinetsbesluit-ns-concessie-nsl2caYfidaR

Partner van Aanbestedingscafé:

Handelingskader infrastructurele werken voor decentrale overheden opgeleverd

Opdrachtgevers en opdrachtnemers van infrastructurele werken hebben een Handelingskader opgeleverd waarin afspraken zijn gemaakt over prijsstijgingen en leveringsproblemen voor decentrale overheden. Zij deden dit op verzoek van Minister de Jonge voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Orde.

In gesprek
Een aantal vertegenwoordigers van zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers nam deel aan een serie intensieve en constructieve gesprekken. Alle partijen zien de grote urgentie van het onderwerp. Dat komt doordat opdrachtnemers de balans op moeten maken in deze tijd van het jaar en opdrachtgevers hun jaarresultaten binnenkort publiek maken.

Conclusies
Conclusie van de gesprekstafel is dat alle partijen de minister vragen om ondersteuning. Ze willen oplossingen ontwikkelen voor twee grote punten van zorg. Enerzijds kwam ter tafel dat er aandacht nodig is voor de noodzakelijke financiële middelen die nodig zijn om decentrale overheden de crisis en bijbehorende prijssijgingen het hoofd te kunnen bieden. De onzekerheden op dit moment zijn groot en crises volgen elkaar op.

Zorgpunten
Daarnaast zijn er zorgen over het doorbelasten van risico’s rond leveranties ná inkoop. Dit is volgens alle partijen een wezenlijk probleem. Beide punten zijn gebaat bij een sector brede aanpak. Daarom is ook minister Bruins Slot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op de hoogte gesteld van deze zorgpunten. Zij is verantwoordelijk voor provincies en gemeenten die als decentrale overheden een belangrijke taak hebben aan het beheer van infrastructuur in Nederland.

Het gehele Handelingskader Infra Decentraal is te downloaden via de website van de Vereniging van Waterbouwers.

Bron: https://www.waterbouwers.nl/nieuws/2174-handelingskader-over-prijsstijgingen-en-leveringsproblemen-voor-infra-decentraal-opgeleverd

Partner van Aanbestedingscafé:

Het aanbestedingskindje (een kerstvertelling)

Het was vrijdag 23 december, vier uur ’s middags. Anneke Kosinsky keek vergenoegd naar het beeldscherm van haar laptop. Alles wat ze had willen doen voor de kerst was afgehandeld. Ook haar bureau bood een ordelijke aanblik nu ze alle nutteloze memo’s, aantekeningen en printjes had opgeruimd. Ze was hoogzwanger en zou ongeveer vier maanden wegblijven. In die vier maanden zou haar collega Renée haar werkzaamheden als bidmanager van OTQ-systems overnemen. Met hun team hadden ze recent een groot aantal aanbestedingen gewonnen. Als relatief kleine speler waren ze afgelopen twee jaar in staat geweest om de grote jongens regelmatig de loef af te steken door met scherpe inventieve teksten bovengemiddeld te scoren. Van elke twee aanbestedingen waaraan ze meededen wonnen ze er een.  

Anneke staarde nog wat voor zich uit toen ze opeens een ploinkje uit haar laptop hoorde komen. Een van hun IT-ers had dat geïnstalleerd. Hierdoor kreeg ze onmiddellijk een melding als er een interessante aanbesteding op Tenderned gepubliceerd werd. Nieuwsgierig klikte ze de link aan en haar hart sprong over. Dit was de opdracht waar ze al maanden naar uitkeken. Hij was steeds maar uitgesteld en nu, op de laatste dag voor kerstmis stond hij opeens op Tenderned. Ze las de tekst door en zag tot haar grote vreugde dat er sprake was van een versnelde openbare procedure. Anneke rekende snel uit dat de inschrijving dus uiterlijk 15 dagen later ingediend moest worden.  

Ze twijfelde geen moment. Ze appte naar haar man dat ze later thuis zou komen en begon de leden van haar team op te trommelen. Niemand reageerde verbaasd, en allemaal waren ze bereid om meteen naar kantoor te komen. Anneke bestelde vegan pizza’s en maakte printjes van de belangrijkste aanbestedingsdocumenten. 

Het verbaasde haar niets dat haar teamleden zo positief reageerden. Het hele bidteam was doordrongen van de bedrijfsfilosofie die Anneke de afgelopen twee jaar had geïmplementeerd: “Een lastige aanbesteding is een probleem voor onze concurrenten”. Daarom snapte iedereen ook gelijk welke unieke kans hen hier werd geboden.  

Alle grote concullega’s hadden de aanbesteding wellicht ook binnen zien komen, maar die hadden mopperend en klagend over de aanbestedende dienst, besloten om er in het nieuwe jaar naar te gaan kijken. Zij niet! Iedereen besefte dat als zij nu gelijk aan de slag gingen ze een geweldige inschrijving konden maken. Deze uiterst krappe planning zagen ze dus als een unieke kans, en niet als iets vervelends.

Ze waren altijd blij met aanbestedende diensten die moeilijk te beantwoorden vragen stelden: “Welke maatregelen treft u binnen uw eigen bedrijfsvoering om de IT-dienstverlening zo wendbaar mogelijk te maken en in staat te stellen om in te spelen op wijzigende omstandigheden die al dan niet buiten uw of onze invloedsfeer liggen?” Juist bij dit soort vragen wisten ze met leuke voorbeelden en interessante gedachtegangen de aandacht van de beoordelaars te vangen.  

En geen kerst vieren met de familie? Ze waren jong en eigenlijk had niemand echt zin in de vreetfestijnen die de moeders en schoonmoeders aanrichten met kerst. Samen iets presteren gaf zoveel meer voldoening dan volgevreten met de hele familie na een copieus diner gaan zitten kijken naar de zoveelste herhaling van ‘Love actually’. Om maar niet te spreken van de helse tegenzin die ze alle zes hadden tegen gourmetten… (‘ik heb voor jou van die leuke vegetarische balletjes gehaald’) 

Gedurende zeven dagen werkten ze onafgebroken door aan de inschrijving. Ze hadden ook geluk want ze konden alle impact-elementen van hun personeel gebruiken. De visueel gehandicapte Harry werd voorgedragen als sleutelfiguur voor de telefooncentrale, Wajonger Els werd projectleider administratie, de Poolse vader, die Anneke overigens nooit meer zag, zorgde toch nog mooi voor een vleugje migratie-achtergrond, en alle catering binnen hun bedrijf was vegan. Niet speciaal om aanbestedingen te winnen of vanwege het klimaat, maar omdat ze allemaal een diepe weerzin voelden over het dierenleed dat werd veroorzaakt door de vleesindustrie. 

Op woensdag 4 januari, feitelijk twee dagen te vroeg, werd de inschrijving geüpload in Mercell. Die nacht kreeg Anneke de eerste weeën en op 5 januari werd Belinda Kosinsky geboren, feitelijk ook twee dagen te vroeg. 

De aanbesteding werd glansrijk gewonnen. De aanbestedende dienst was in de bevestigingsmail vol lof over de geweldige inschrijving: ‘uw aanbod voelde als een warm bad en u scoorde maar liefst 98 van de 100 te behalen kwaliteitspunten. Het gemiddelde van de andere inschrijvers lag rond de 60 kwaliteitspunten. We zijn ervan overtuigd dat u de komende jaren onze ideale businesspartner zult zijn.’ 

Belinda Kosinsky zou later een beroemd romancier worden. Haar eerste roman ging over de onvoorspelbare spelingen van het lot en had als titel ‘Twee dagen te vroeg’. 

Gelukkig kerstfeest en een mooi en optimistisch 2023. 

Theo van der Linden 

Partner van Aanbestedingscafé:

Bouw kerncentrales zonder Rusland en China

Bij aanbesteding voor de bouw van twee kerncentrales in Borssele worden China en Rusland geweerd. Ondanks dat deze twee landen wereldwijd de meeste kerncentrales bouwen, komen zij niet in aanmerking voor bouw in Nederland. Ook het uranium, brandstof voor de kerncentrales, zal niet ingekocht worden bij Chinese of Russische bedrijven.

De twee nieuwe kerncentrales moeten in 2035 draaien. Dan leveren zij tussen 9 en 13 procent van de Nederlandse stroomproductie. De huidige kerncentrale in Borssele wordt bovendien niet in 2033 gesloten, zoals het plan oorspronkelijk was. Sluiting wordt op de lange baan geschoven.

Eind volgend jaar wordt er meer duidelijkheid over de bouw van de twee nieuwe centrales. Dan maakt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat bekend hoe de bouwers worden geselecteerd. Minister Jetten hoopt op voldoende draagvlak in Borssele. Hij kiest deze locatie vanwege de bestaande kerncentrale aldaar met bijbehorende kennis en expertise. Eventueel alternatief is de Rotterdamse Maasvlakte. In overleg met netbeheerder TenneT wordt de beste locatie nader bepaald.

Bron: https://www.nrc.nl/nieuws/2022/12/10/rusland-en-china-geweerd-bij-bouw-kerncentrales-a4151042

Partner van Aanbestedingscafé:

Initiatief ProCarement moet aanbesteden efficiënter en minder arbeidsintensief maken

ProRail zet volgend jaar een nieuwe contractvorm in de markt, de zogenoemde gebiedsrealisatiecontracten. De spoorbeheerder maakt onderdeel uit van het initiatief ProCarement, bedoeld om efficiënter en met minder mankracht te tenderen. Het aantal mensen dat nu jaarlijks bezig is met aanbestedingen is volgens de initiatiefnemers veel te hoog ten opzichte van het slagingspercentage. Daarom willen ze de markt nu in laten zien dat het anders kan.

Complex proces
Deelnemers hebben berekend dat zo’n 4 tot 10 procent van de projectwaarde op gaat aan de inschrijving. Tenderen is een complex proces dat alle partijen veel kost. Binnen de grenzen van de Aanbestedingswet is meer mogelijk, zo stellen de initiatiefnemers. Zij willen dat een tender minder tijd en mankracht kost. Bovendien moet de uitvraag eenvoudiger en met minder eisen.

Bundeling
Tenslotte wijzen de initiatiefnemers naar samenvoegen van werk in een grote bundel als efficiëntere werkwijze. Dat levert minder uitvragen op. ProRail loopt voorop en gaat volgend jaar meerjarige gebiedsrealisatiecontracten aanbesteden. Zo hoopt ProRail spoorbouwers in een gebied aan zich te binden.

ProCarement
Bij het initiatief ProCarement zijn aangesloten ProRail, ASK Romein Hillebrand, Pro6 managers, de gemeente Amsterdam, SealteQ, provincie Flevoland, Heijmans, IV Groep en WSP.

Bron: https://www.cobouw.nl/309719/prorail-en-infrabouwers-willen-af-van-massasprints-voor-tenders

Partner van Aanbestedingscafé:

Koploperaanpak Rijkswaterstaat daagt markt uit

Rijkswaterstaat introduceert de Koploperaanpak duurzame wegverharding. Op weg naar klimaatneutraal en circulair werken daagt RWS nu al de eerste marktpartijen uit om te laten zien wat ze kunnen.

Ambitieuze eisen
Rijkswaterstaat selecteert jaarlijks een selectie koploperprojecten waar duurzaam asfalt toe wordt gepast. In de marktconsultatie kunnen marktpartijen dan uitleggen hoe duurzaam het asfalt is dat zij kunnen leveren. De meest ambitieuze eisen waar minimaal 3 partijen aan kunnen voldoen worden als maximaal haalbare vastgesteld in de aanbesteding.

Eerste project
De eerste marktconsultatie met bovenstaande werkwijze werd afgelopen voorjaar al in de markt gezet. De eerste resultaten stemmen RWS hoopvol. De waarden die de beste 3 partijen kunnen leveren, vormen de basis waarop de contracteisen worden geformuleerd voor de aanbesteding die begin 2023 bekend wordt gemaakt.

Innovatie
Marktpartijen kunnen de geanonimiseerde resultaten ook inzien en bovendien hun eigen plaats ten opzichte van andere partijen in een ranglijst zien. Hierdoor moet duurzame innovatie gestimuleerd worden. Bron: https://www.rijkswaterstaat.nl/nieuws/archief/2022/12/rijkswaterstaat-daagt-de-markt-uit-wie-maakt-het-duurzaamste-asfalt

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbesteding 2.000 flexwoningen definitief gegund

In totaal 9 leveranciers gaan de 2.000 flexwoningen bouwen die het ministerie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening volgend jaar klaar wil hebben. De opdracht moet de realisatie van flexwoningen versnellen, al over 3 maanden worden de eerste woningen opgeleverd.

Procedure
De flexwoningen worden door het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) gekoppeld aan locaties waarna woningcorporaties ze kopen. Leveranciers en corporaties maken onderling leveringsafspraken. Inkoop verloopt volgens een afgesproken standaard bij een aantal producenten die zijn geselecteerd door middel van aanbesteding.

Steun
Het Rijk biedt de corporaties bovendien steun om de versnelling ook echt waar te kunnen maken. Er is een financiële herplaatsingsgarantie in de maak waarin beschreven staat hoe gemeenten, corporaties en het Rijk de flexwoningen na eerste gebruik op een andere locatie hergebruiken.

Voor de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen is in totaal € 100 miljoen beschikbaar.

Bron: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/12/07/2.000-flexwoningen-definitief-gegund-aan-negen-leveranciers

Partner van Aanbestedingscafé:

Nieuwe inkoopplanning Rijkswaterstaat gepubliceerd

Om de markt zo vroeg mogelijk mee te nemen in de voorgenomen plannen van Rijkswaterstaat (RWS), publiceert RWS regelmatig een inkoopplanning. Vorige week werd de laatste planning gepubliceerd.

Onzekerheden
Naast gestarte marktbenaderingen en aanbestedingen, zit er vooral veel onzekerheid in de planning. Dit wordt veroorzaakt door de stikstofcrisis, prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en te weinig arbeidskrachten. Recent deed de Raad van State een uitspraak die de bouwvrijstelling elimineert. Dat brengt geplande onderhouds- en renovatieprojecten van RWS in de problemen. RWS wacht op duidelijkheid over de impact van gepresenteerde stikstofmaatregelen van het kabinet.

ViA15
Een aantal uitbreidings- en aanlegprojecten blijft daarnaast onzeker zolang de Raad van State geen uitspraak heeft gedaan in de ViA15. Dat maakt het voor RWS vooralsnog onmogelijk een betrouwbare startdatum te noemen voor de start van de marktbenadering van deze projecten.

Bij publicatie van de volgende inkoopplanning, rond maart 2023, verwacht RWS meer duidelijkheid te hebben.

Bron: Rijkswaterstaat

Partner van Aanbestedingscafé:

Contractstandaarden inkoop jeugdhulp ter vermindering administratieve lasten

Ketenbureau i-Sociaal Domein heeft contractstandaarden voor jeugdhulpovereenkomsten ontwikkeld waarmee de administratieve lasten in de jeugdhulp af moeten nemen. De Algemene Ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) ging met een ruime meerderheid van bijna 98% van de stemmen akkoord met deze contractstandaarden. Toepassing van de standaarden is vanaf nu verplicht voor leden van de VNG.

Inhoud standaard
De randvoorwaarden in een contract, bepalingen die faciliterend van aard zijn, zijn vastgelegd in de contractstandaarden. Kernbedingen zoals prijs en producten en de algemene voorwaarden in een contract blijven buiten de standaard. Gemeenten behouden hierdoor beleidsvrijheid op inhoud en transformatie.

Vermindering administratieve last
De contractstandaarden moeten de uitvoering van jeugdhulp vereenvoudigen. Aanleiding voor opstelling van de standaarden is de grote variatie in contractuele bepalingen voor hetzelfde onderwerp. Dat levert grote en vooral onnodige administratieve lasten op bij de inkoop van jeugdhulp. Gemeenten en zorgaanbieders hebben daarom contractstandaarden jeugd opgesteld. Die moeten niet alleen administratieve lastenverlichting bieden, maar ook meer snelheid in de contracteringsfase van de zorginkoop brengen.

Bron: i-Sociaal Domein

Partner van Aanbestedingscafé:

Commissie van aanbestedingsexperts: nieuwe wetgeving zorgt voor veranderende rol

Geke Werkman was onlangs te gast in postcast De Gunningsfactor. Zij is zelfstandig jurist en al jaren lid van de commissie van aanbestedingsexperts. Sinds afgelopen zomer is zij zelfs de voorzitter. In de podcast praat Geke met Sander van den Broek en tafelheer Theo van der Linden over het werk van de commissie en de veranderingen die op stapel staan. ‘We doen dit vanuit een passie voor het vak.’

Aanbestedingsrecht is de rode draad in de carrière van Geke. “Ik ben er ingerold toen ik na mijn studie terechtkwam in de bouw als bedrijfsjurist. Toen ging het aanbestedingsrecht leven voor mij.” In 2012 was zij verbonden aan de Hanze Hogeschool in Groningen. De commissie van aanbestedingsexperts werd opgericht en hiervoor werd gezocht naar experts. Geke: “In die tijd deed ik onderzoek naar social return in bestek en ik besloot me aan te melden. Sindsdien schreef ik elk jaar wel eens mee aan een advies voor de commissie. Het leuke hieraan is de puzzel die je moet leggen. Bij social return in maatschappelijke vraagstukken kom je meteen in het spanningsveld van rechtmatigheid en doelmatigheid. Daar houd ik van.”

Nieuwe wetgeving
In de loop der jaren veranderde de commissie. Afgelopen zomer werd afscheid genomen van de lijst van experts, omdat er steeds minder vaak een beroep op hen werd gedaan. Daarnaast werd Geke voorzitter van de commissie. De commissie bestaat uit drie leden, die tien tot twaalf uur per week beschikbaar zijn en 1,2 fte aan secretaris. “Dat we de lijst hebben afgeschaft, betekent niet dat we geen experts meer inzetten. Ons netwerk is groot genoeg.”

Hoe gaat de commissie te werk? Een ondernemer kan een klacht over een aanbesteding indienen. Dan wordt eerst gecontroleerd of de klacht ook is ingediend bij de aanbestedende partij. Als dat zo is, wordt er gekeken of het om een nog lopende aanbesteding gaat. In dat geval is het een spoedklacht en streeft de commissie ernaar binnen twee weken een advies op te stellen. “Dat advies is niet bindend, maar het is wel de bedoeling dat de aanbestedende partij er iets mee doet of uitlegt waarom het terzijde wordt gelegd. In de praktijk gebeurt dit niet altijd. Daarom is het goed dat dit binnenkort in de wet wordt vastgelegd. De rechtbank oordeelde recent ook dat aanbestedende partijen onzorgvuldig handelen als zij het advies zonder meer naast zich neerleggen. Deze uitspraak versterkt de positie van de klagende ondernemer.”

Opschortende werking
Omdat de commissieleden beperkt beschikbaar zijn, wordt soms gevraagd of aanbestedende partijen hun deadline kunnen opschuiven om het advies af te wachten. Geke: “Nu beslist de aanbestedende partij dat nog zelf, maar na de wetswijziging heeft elke spoedklacht een opschortende werking. Natuurlijk kunnen we ook minder tijd besteden aan elke klacht en de adviezen korter maken. Maar we doen dit allemaal uit passie voor het vak. Het zou mooi zijn als we een richtlijn voor de aanbestedende diensten kunnen uitwerken. Als zij professioneler klachten gaan afhandelen, droogt onze klachtvoorraad misschien wel op.”

Door de wetswijziging gaat ook de rol van de commissie veranderen. Voortaan worden er alleen nog designklachten behandeld. “Voorheen kregen we ook regelmatig klachten over selectie of gunningsbeslissingen. Die horen niet thuis bij deze commissie, omdat er meer partijen bij betrokken zijn: de aanbestedende dienst, de klagende ondernemer en de winnaar. Wij behandelen juist die klachten waarover je in de procedure al vragen kunt stellen.”

Partner van Aanbestedingscafé:

Sint zat te denken, wat hij u nou weer moest schenken

Sinterklaasgedichten… de een heeft al wekenlang voorpret van de rake teksten die hij/zij ook dit jaar weer op papier gaat zetten, de ander vindt het ronduit een hel. Zeker als je de persoon wiens lootje je hebt getrokken niet zo goed kent, wat ga je schrijven? Het vinden van de juiste rijmwoorden en spelen met de formulering, een crime als je geen taalvirtuoos bent. Zo voelen vele inhoudelijk specialisten zich ook als het om het beantwoorden van de kwalitatieve gunningscriteria gaat.

Mijn training ‘winnend schrijven voor aanbestedingen’ trap ik steevast af met dat het schrijven voor tenders de laatste jaren in mijn ogen een ambacht is geworden. In de eerste plaats inhoudelijk, waar ik al eens eerder over schreef: kwalitatieve gunningscriteria, waarvoor je de training ‘begrijpend lezen voor gevorderden’ moet hebben gevolgd om te doorgronden naar welke informatie de opdrachtgever op zoek is. Nagenoeg in ieder bid hebben wij tegenwoordig meerdere sessies met het team nodig, om het onderling eens te worden over wat de vraag nu echt is. Ook komt het regelmatig voor dat als de ‘zilveren’ versie is uitgewerkt, we met elkaar tot de conclusie komen: nee, we denken toch dat er wat anders wordt bedoeld. Wat niet helpt is de maximering in aantal pagina’s of woorden en dus de gedwongen keuzes die je als inschrijver moet maken. De kans om de plank mis te slaan is behoorlijk, zeker gecombineerd met NvI-antwoorden als: ‘U bent de expert’ of ‘Wij bedoelen álle door u aangegeven aspecten’. ‘Vroeger’ schreven we gewoon alles op, pagina’s genoeg immers.

Als we het eindelijk eens zijn over de inhoud, dan volgt uitdaging nummer twee: de  beoordelingscriteria op basis waarvan de score wordt bepaald. ‘Volledig/Compleet’ is niet zo moeilijk: een kwestie van alle subvragen c.q. inhoudelijke beoordelingsaspecten onderscheidbaar en voldoende uitgewerkt laten terugkomen. Ook zijn ‘Specifiek’ (duidelijk, concreet) en ‘Acceptabel’ (aansluitend bij de situatie en wensen van opdrachtgever) te doen. Alhoewel het actief schrijven dat hiervoor nodig is voor menig professional net zo lastig is als een sinterklaasgedicht. De meesten hebben namelijk tijdens hun studie geleerd beschouwend, neutraal en alle opties openhoudende te schrijven, compleet het tegenovergestelde van hetgeen nodig is zoveel mogelijk punten te scoren. ‘Tijdgebonden’, daarentegen, wordt al een stuk lastig als het gunningscriterium geen (plan van) aanpak betreft maar een technisch ontwerp of visie is. Ditzelfde geldt voor ‘Meetbaar/Toetsbaar’. Aangezien onze dienstverlening altijd maatwerk en vooral mensenwerk is, en niet een copier of koffieautomaat met objectieve technische prestaties, is het lastig het resultaat concreet aan te tonen dan wel in het verleden bewezen. Bij iedere opdrachtgever passen wij altijd een combinatie van maatregelen toe, passend bij de specifieke situatie en risico’s van die organisatie. Dit resulteert in een totaaleffect, dat moeilijk te gebruiken is voor ‘wat is het resultaat van een activiteit en hoe wordt het resultaat aangetoond’ of dat alle activiteiten ’aantoonbaar uitvoerbaar’ moeten zijn.

De grootste uitdaging is echter wel de ‘meerwaarde’ die inschrijvers moeten bieden om 80% van de punten te krijgen en de ‘extra meerwaarde’, ‘verrassende elementen’ of ‘specifieke relevante bijzonderheden die in ruime mate de standaarden van de sector en de verwachtingen van de Opdrachtgever overtreffen’ om 100% te scoren’. De ervaring leert dat als wij dit niet expliciet maken, zowel tekstueel als visueel, we hier geen punten voor krijgen. Dit brengt mij tot de volgende optelsom en een van de grootste worstelingen bij de kwalitatieve gunningscriteria van dit moment. Een gemiddeld subgunningscriterium in onze branche bestaat uit 5 subvragen met elk 1-3 aspecten. Ieder aspect bestaat gemiddeld uit 3-6 activiteiten/maatregelen waarvan we moeten beschrijven WIE doet WAT, WANNEER, WAAROM en WAT LEVERT HET OP (5 aspecten). Hiervan moet we bewijzen waar en hoe we dit eerder succesvol hebben toegepast (1 aspect), welke ‘meerwaarde’ we bieden (1 aspect) en welke ‘verrassende elementen/ambitie’ (nog 1 aspect) we bieden. Een simpele rekensom resulteert in: 5 x 1 x 3 x 8 (5+1+1+1) = minimaal 120 elementen die in 3 A4 – een vrij gangbare limitering – moeten worden beschreven. Een A4-tje in puntgrootte 10 resulteert in zo’n 55 regels (zonder witregels). Need I say more?

Gelukkig ‘heb’ elk nadeel zijn voordeel, zoals Johan Cruyff al wist. Waar we voor sinterklaasrijm vele rijmgenerators beschikbaar hebben, is voor aanbestedingen over de jaren heen een nieuwe functie ontstaan: die van ‘EMVI-schrijver’. Een mooi ambacht, met belangrijke meerwaarde voor het winnen van aanbestedingen! Helaas nog te vaak onderschat…

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingsalert december 2022

Wat is er gebeurd?

Een gemeente is een Europese aanbestedingsprocedure gestart voor de herontwikkeling van “het Maasterras”. De opdracht is gegund aan een partij nadat verificatievragen zijn gesteld over niet-ingevulde ‘gele vlakken’ in het prijzenblad. Het antwoord van deze partij dat zij met het leeglaten van enkele vlakken bedoeld heeft een nultarief in te voeren, is door de gemeente geaccepteerd. De partij die als tweede is geëindigd stelt echter dat de inschrijving van deze partij als ongeldig moet worden aangemerkt en moet worden uitgesloten, omdat een gebrekkige inschrijving is ingediend door enkele vlakken niet in te vullen. Hiermee wordt niet voldaan aan de eisen die worden gesteld in de aanbestedingsstukken. Omdat hier de sanctie van uitsluiting op staat, heeft de gemeente ten onterechte herstel toegestaan.

Het resultaat

Relatie tot de praktijk

Significant Synergy is Premium Partner van Aanbestedingscafe.nl.

Partner van Aanbestedingscafé:

Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen officieel gestart

Op 24 november is het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) 2022-2025 van start gegaan. Het manifest kent 64 deelnemers. Zij besteden vanaf nu meer aandacht aan de maatschappelijke impact van hun inkoopbeleid en opdrachtgeverschap. Deelnemers zijn alle ministeries, 5 provincies en ruim 40 gemeenten. Ook doen alle waterschappen mee. Belangrijke thema’s zijn bijvoorbeeld diversiteit en inclusie, energieverbruik en circulariteit. Deze zijn gekoppeld aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (VN).

Staatssecretaris
Het Manifest werd officieel afgetrapt door staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat). Zij benadrukte het enorme bedrag dat overheden jaarlijks uitgeven: zo’n 85 miljard euro. Door bij de uitgaven meer aandacht te hebben voor specifieke thema’s kan de overheid het verschil maken, meent zij.

Ambities
De ondertekenaars stellen binnen nu en een jaar elk een MVOI actieplan op waarin zij ambitieniveaus vastleggen, welke acties daarbij horen en welke planning en budgettering.

Bron: Rijksoverheid

Partner van Aanbestedingscafé:

Hulp bij accountantscontrole van aanbestedingen

In 2021 had ruim 87 procent van de gemeenten een goedkeurende verklaring op rechtmatigheid. De accountant gaf in totaal 302 gemeenten een goedkeurend oordeel en in elk geval 6 een afkeurend oordeel. De meest voorkomende oorzaak van een niet-goedkeurende verklaring op rechtmatigheid is al een aantal jaar het niet naleven van aanbestedingsregels. Vorig jaar ging ruim 10 procent van de gemeenten daarmee in de fout.

Voorkom onrechtmatigheden
Per 1 januari 2023 moeten decentrale overheden zelf een rechtmatigheidsverantwoording in hun jaarrekening opnemen. De accountant controleert het geheel. Onderdeel van de controle zijn ook aanbestedingen. Met het programma Beter Aanbesteden kunnen gemeenten en andere organisaties adviezen en modeldocumenten vinden om onrechtmatigheden te voorkomen.

Stappen accountant
De accountant toetst op de voorbereidingsfase van de aanbesteding, de overeenkomst en de spendanalyse. Beter Aanbesteden biedt een overzicht van de stappen die de accountant doorloopt en maatregelen die onrechtmatigheden in het aanbestedingsproces kunnen helpen voorkomen.

Beter Aanbesteden
De 4 regiomanagers van programma Beter Aanbesteden verbinden organisaties die de aanbestedingspraktijk willen verbeteren. Beter Aanbesteden loopt 4 jaar. Het is een programma van Economische Zaken en Klimaat (EZK), VNG, VNO-NCW/MKB-Nederland en PIANOo. Het programma heeft 4 regiomanagers als aanspreekpunt. Als ‘kennismakelaars’ verbinden zij organisaties die de aanbestedingspraktijk willen verbeteren.

Bron: Binnenlands Bestuur

Partner van Aanbestedingscafé:

Verspilling van tendercapaciteit

Het gebrek aan techneuten is inmiddels niet alleen een probleem bij de uitvoering van (bouw)projecten, maar ook bij het binnenhalen van nieuwe opdrachten. In de Cobouw stond recent een opiniestuk waarin het verspillen van ingenieurscapaciteit – terecht – ter discussie werd gesteld. Dit is echter een veel breder probleem, want verspilling van capaciteit als gevolg van onhandig opgezette aanbestedingsprocedures vindt niet alleen plaats bij ingenieursbureaus. Vraag een architectenbureau wat hij gemiddeld uitgeeft aan tenderkosten (tijd en geld) en je schikt je rot. Aannemers zullen een gelijksoortig verhaal vertellen: alle aannemers worstelen om de kennis van werkvoorbereiders, uitvoerders en projectleiders die dagelijks bezig zijn op de bouwprojecten, op een efficiënte manier te ontsluiten bij het opstellen van nieuwe aanbiedingen. Al wordt dat stiekem wel verwacht van aanbestedende diensten. Het uitwerken van optimalisaties – een eufemisme voor kostenbesparingen – als onderdeel van de aanbieding, is regelmatig een beoordelingscriterium.

Toch wringt ergens de schoen in deze oproep. Veel ingenieursbureaus zijn namelijk ook als adviseur of gedelegeerd organisator betrokken bij aanbestedingsprocedures. Dus waar de ingenieursbureaus zelf last van hebben als ze een aanbieding in moeten dienen, komt regelmatig terug in de aanbestedingsprocedures die zij organiseren om bijvoorbeeld een aannemer te contracteren. De EMVI-plannen die [quote] “in negentig procent van de gevallen kwalitatief sterk vergelijkbaar zijn”, moeten ook door aannemers ingediend worden. Daarbij geldt dat dezelfde ingenieurs- en adviesbureaus hun opdrachtgevers ook adviseren over de contractfase (de fase na de aanbestedingsprocedure) en deze adviezen lijken niet altijd in het belang van de betreffende opdrachtgever en/of de aannemer. Een op de UAV-gc gebaseerde overeenkomst is dikwijls leuk voor juristen en adviseurs maar levert vaak extra kosten op voor opdrachtgever en lagere marges voor aannemers.

Verspilling van ingenieurscapaciteit vindt derhalve niet alleen plaats tijdens aanbestedingsprocedures. Ook de ontwerp- en realisatiefase kunnen op dat gebied een efficiëntieslag gebruiken.

Bouwend Nederland agendeerde eerder dit jaar – ook terecht – het recht op het indexeren van de bouwkosten. Dit naar aanleidingen van oorlog in Oekraïne en de navolgende stijgende bouwkosten. Bouwend Nederland vergat echter haar achterban aan te manen meer transparantie te bieden bij meer en minder werk en prijsstijgingen. Het recht om te indexeren gaat immers hand in hand met de plicht tot het bieden van transparantie en de prijsstijgingen zo veel mogelijk te beperken.  
In feite kent de oproep in voornoemde opiniestuk om beter gebruik te maken van [quote] “de ruimte die binnen de aanbestedingswetgeving is om effectiever aan te besteden” een gelijke strekking: er is een maatschappelijk probleem dat terecht wordt benoemd, maar de oplossing wordt elders gezocht. Dat is jammer want zo komen we niet veel verder. Een oplossing dient in eerste plaats binnen de eigen gelederen gevonden te worden. Eerder werd op deze plaats gepleit voor hogere tarieven voor ingenieurs. Wellicht is dat dan toch de oplossing om de in het opiniestuk genoemde verspilling van ingenieurscapaciteit te doen afnemen? Wat kostbaar is, wordt immers niet verspild.

Er is voldoende ruimte binnen de huidige aanbestedingswet om arbeidsextensief aan te besteden en de tenderkosten voor alle betrokkenen laag te houden. De adviseurs- en ingenieursbureaus zijn de eerste partij om hierin te bewegen. Zij zitten namelijk in het begin van een bouwproject aan tafel bij de opdrachtgevers. Ook vindt tussen deze bureaus en de aanbestedende diensten (opdrachtgevers) vaker kennisuitwisseling plaats dan tussen opdrachtgevers en aannemers. Juist in een informele en lerende setting kan deze oproep tot matiging worden verkondigd. Maar laten we vooral niet, net als in de milieuwetgeving, zoeken naar juridische olifantenpaadjes. Veel rechterlijke uitspraken hebben immers aangetoond dat olifantenpaadjes uiteindelijk niet werken en bij aanbestedingen is dat voorlopig ook niet nodig.

Partner van Aanbestedingscafé:

Buyer groups belangrijk bij stimuleren duurzaamheidswinst

Door het organiseren van buyer groups in 2020 begon het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) met het bevorderen van maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI). Doordat de Rijksoverheid, provincies en gemeenten zoveel producten en diensten inkopen, kan veel duurzaamheidswinst worden behaald.

Positief voor het klimaat
De krachtenbundeling moet een positief effect hebben op klimaatverandering en een circulaire economie stimuleren. Een gezamenlijke marktvisie en inkoopstrategie vertaald naar concrete aanbestedingen moeten resulteren in minder belasting van het klimaat en meer besparing van grondstoffen.

Minder uitstoot
Er begonnen in totaal 13 buyer groups voor verschillende productgroepen. Het RIVM heeft nu de eerste resultaten van deze groepen geanalyseerd. Bijna de helft, namelijk 6 buyer groups, konden inschatten hoeveel minder broeikasgassen er worden uitgestoten door de gezamenlijke manier van aanbesteden: net zoveel als de directe uitstoot van zo’n 19.000 huishoudens.

Te weinig informatie
De andere 7 buyer groups hadden nog niet alle informatie beschikbaar om de mogelijke duurzaamheidswinst van MVI te kunnen berekenen. Bovendien bleek het ingewikkelder om de winst voor circulaire economie te berekenen dan voor het klimaat.

Conclusies
Uit de resultaten concludeert het RIVM dat buyer groups belangrijke initiatieven zijn. Door samenwerking kunnen publieke inkopers, marktpartijen en andere belanghebbenden immers hun duurzaamheidswinst met MVI vergroten. Door deze winst concreet in getallen uit te drukken, ontstaat inzicht in hoeverre een MVI-strategie bijdraagt aan de gestelde duurzaamheidsdoelen.

Bron: RIVM

Partner van Aanbestedingscafé:

Rijkswaterstaat start aanbesteding vernieuwing Van Brienenoordbrug ondanks stikstofcrisis

Rijkswaterstaat is begonnen met de aanbesteding voor het vernieuwen van de Van Brienenoordbrug. Ondanks de onzekerheden rondom de stikstofcrisis, besloot Rijkswaterstaat de opdracht voor vervanging en vernieuwing van 2 vaste boogbruggen en de beweegbare delen van de oostelijke brug in de markt te zetten. Verwachte definitieve gunning staat gepland voor begin 2024.

Onderzoek
Rijkswaterstaat ging er tot voor kort vanuit wat stikstof betreft gebruik te kunnen maken van de bouwvrijstelling tijdens de werkzaamheden. Nu deze is komen te vervallen, wordt onderzocht of en zo ja, in hoeverre, er sprake is van stikstofdepositie en welke maatregelen er nodig zijn. Desondanks koos Rijkswaterstaat ervoor de aanbesteding al wel te publiceren. De urgentie van de vernieuwing is te groot, meent Rijkswaterstaat.

Circulair
De aanpak bij de vernieuwing van de Van Brienenoordbrug moet niet alleen verkeershinder zoveel mogelijk beperken, ook is circulariteit een belangrijk aspect van de aanbesteding. Uiteindelijk moet er zo’n 3.000 ton staal worden bespaard.

Bron: Rijkswaterstaat

Partner van Aanbestedingscafé:

Analyse TenderNed van wijzigingen in aanbestedingen

TenderNed heeft de uitgezette opdrachten op het platform van de afgelopen vijf jaar onder de loep genomen. Een van de opties die aanbestedende diensten hebben bij het publiceren van hun opdracht, is het doorvoeren van een niet-wezenlijke wijziging. Dit formulier komt van pas wanneer tijdens de aanbesteding of tijdens de looptijd van een aanbesteed contract een wijziging in de oorspronkelijke opdracht plaatsvindt. Is er een wezenlijke wijziging, dan moet de gehele aanbesteding opnieuw.

In totaal zijn er zo’n 40 aanbestedingen per jaar waar een wijziging bij gepubliceerd wordt. Tot en met het derde kwartaal van 2022 ligt dat aantal hoger, zo rond de 50. Dat komt onder meer door onvoorzien werk, de coronacrisis en hogere prijzen van gas en grondstoffen.

Opvallend aan de data die TenderNed analyseerde, is dat maar liefst 43% van de wijzigingen in de categorie bouwwerkzaamheden plaatsvindt. Rijkswaterstaat blijkt het vaakst een gewijzigde opdracht te publiceren, het gaat om 42% van het totaal aantal wijzigingen. Daarbij is Rijkswaterstaat ook de aanbestedende dienst met gemiddeld de meeste wijzigingen per aanbesteding.

Bron: Tenderned

Partner van Aanbestedingscafé:

De NS en de overheid: het spoor bijster

Deze maand besloot de Tweede Kamer vrijwel unaniem dat het een slecht idee is om een aanbesteding uit te zetten voor ons nationale treinvervoer. Nog meer marktwerking zou namelijk leiden tot “versnippering, uitholling van de dienstverlening en trajecten die slecht op elkaar aansluiten”. Nee, laten we het komende jaren gewoon weer fijn aan de NS gunnen.

Overduidelijk dat geen van de Kamerleden recent een trein van binnen heeft gezien. Want wie het afgelopen maanden wel aandurfde weet waar ik het over heb. Alternatief vervoer op talloze trajecten, oplopende vertragingen en (ook buiten de spits) volgepropte treinen. Het openbaar vervoer voelt chaotischer dan ooit, en wie aan strakke tijden is gebonden vertrouwt liever op de auto.

Sardientjes in een geelblauwe koker

In de herfstvakantie stonden we bijvoorbeeld met z’n allen in de trein van Utrecht Centraal te wachten. Samengepropt, als geduldige sardientjes in een geelblauwe koker. Tot er werd omgeroepen dat iedereen de trein moest verlaten. Hij was te vol en zou daarom helemaal niet meer vertrekken. Problemen voor je uitschuiven, briljante oplossing. Want een trein die niet vertrekt heeft geen vertraging. Zo kom je wel aan je KPI’s ja.

Als oorzaak van deze chaos wijst de NS naar het personeelstekort. Corona betekende een kaalslag in iedere branche, en het is lastig om voldoende machinisten te vinden. Wat de NS dan even vergeet is dat ze er twee jaar geleden zelf voor koos om 2300 banen te schrappen. Geen kwestie van overmacht dus, maar van een slechte vooruitziende blik en mismanagement.

Ik weet het, klagen over de NS is een volkstraditie ouder dan de zwartepietendiscussie. Maar we zitten nu juist in een transitiefase. Met de gas-/energieprijzen en de toenemende uitstoot lijkt de auto geen toekomstbestendig model, en is duurzaam vervoer steeds meer nodig. Dan is het frustrerend dat we een vervoerder hebben die niet klaar lijkt voor deze transitie. En nog frustrerender dat we op dezelfde voet doorgaan als het aan de Kamer ligt.

Van een andere planeet

Aanbestedingsprocedures zijn in het leven geroepen om leveranciers scherp te houden. Door iedere paar jaar de opdracht opnieuw in de markt te zetten worden partijen uitgedaagd om na te denken over innovatie en efficiëntie. Zo hebben overheden instrumenten in handen om de kwaliteit, de prijs en de duurzaamheid van de dienstverlening te sturen.

Op dit moment werk ik aan een aanbesteding voor een schilder- en onderhoudsbedrijf, dat is dichtgetimmerd met wensen en voor twee derde bestaat uit sociale en duurzame gunningscriteria. Waarom eisen we zoveel van iets specifieks als schilderwerk, en doen we zo lichtzinnig over ons nationale vervoer?

Je moet wel van een andere planeet komen om te pleiten voor verdere liberalisering’, aldus de Kamer. Volgens mij is het precies andersom. Je moet wel van een andere planeet komen om te denken dat monopolisering een werkbare en gerechtvaardigde oplossing is. De Europese Commissie beschuldigt de Nederlandse overheid er nu zelfs van dat ze de Europese regels schenden door het spoornet onderhands aan de NS te gunnen. Concurrerende vervoersbedrijven hebben een kort geding aangespannen tegen de overheid. Benieuwd van welke planeet de rechter komt.

Kamerleden in de trein

Natuurlijk snap ik dat we te maken hebben met een vaste infrastructuur, en dat zestig verschillende vervoerders op één en hetzelfde netwerk weer andere problemen met zich meebrengt. Maar dat wisten we al toen we besloten om de spoorwegen te privatiseren. Dat al dit gedoe erachter wegkomt hadden we van tevoren kunnen zien aankomen.

In plaats van klagen over de aanbestedingsplicht zou dit een aanleiding moeten zijn om een toekomstbestendig plan te laten schrijven door vervoersbedrijven. Met schone treinen, voldoende personeel en betrouwbare dienstregelingen als gevolg. Wie weet zien we over een paar jaar dan ook wat Kamerleden in de trein.

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E5: Minder rechtszaken en nieuwe rol CvAE

Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onze gast van deze podcast is Geke Werkman. Geke is zelfstandig juriste en lid van de commissie van aanbestedingsexperts. Deze zomer nam zij de voorzittershamer van de genoemde commissie over. Uiteraard stellen wij in deze podcast een aantal vragen wat Geke zo leuk vindt aan het aanbestedingsrecht en over haar werk voor de commissie van aanbestedingsexperts.

Ook tafelheer Theo van der Linden weer aanwezig, eigenaar van VdlC dat al ruim 20 jaar trainingen en cursussen verzorgt over aanbestedingen.

Links uit de aflevering:

S3E4: Commissie van Aanbestedingsexperts over de uitspraak van de Hoge Raad
Bonusaflevering: Podcast met Mona Keijzer
Commissie van Aanbestedingsexperts

Algemeen:
Vragen of in contact treden met de redactie? Mail naar podc[email protected]

Partner van Aanbestedingscafé:

Kleine bouwers kritisch op aanbesteding bouw 2.000 flexwoningen

Snelheid, met een goede prijs en kwaliteit, dat is wat het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) vraagt in de aanbesteding van 2.000 flexwoningen. Deze moeten volgend jaar zomer zijn gerealiseerd. Kleine bouwbedrijven trekken aan de bel over de aanbesteding. Zij vinden deze oneerlijk.

Eisen
Het Rijk wil zo snel mogelijk 2.000 flexwoningen gereed hebben om mensen met urgentie zo snel mogelijk een woning te kunnen bieden. Het is de bedoeling dat de flexwoningen in 4 verschillende formaten worden aangeboden, dat ze stapelbaar zijn en verplaatsbaar en voor minimale percentages bestaan uit hergebruikte en bio-based materialen.

Geen concurrentie
Kleinere bouwers en producenten van flexwoningen voelen zich buitenspel gezet bij de uitgeschreven aanbesteding. Zij hebben moeite met de uitvraag waarin fikse referenties worden gevraagd en een flink bedrag per perceel wordt vereist. De concurrentie is hiermee uit de aanbesteding, zo verwachten een aantal bouwbedrijven.

Kritiek
Naast de eisen in de aanbesteding, is ook de snelheid ervan punt van kritiek. Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) erkent dat het Rijk een risico neemt. Vooralsnog zijn er immers geen locaties bekend voor de flexwoningen die er over ruim een half jaar allemaal moeten staan. Opvallend is dat het RVB op vragen antwoordt dat het kwaliteitsaspect van de aanbesteding de snelste levertijd is en niet esthetische kwaliteit.

Focus op snelheid
Het RVB is van mening dat ook kleinere ondernemers kans maken op gunning. Zij kunnen samenwerkingsverbanden sluiten. Bouwers zien dit in de praktijk niet gebeuren. Ruimte voor innovatie ziet het RVB ook, al blijft zij benadrukken dat de primaire focus op de snelheid ligt.

Bron: Cobouw

Partner van Aanbestedingscafé:

Duitsland nationaliseert Gazprom

Nederlandse gemeenten hoeven hun contracten met het Russische Gazprom niet meer stop te zetten. De Duitse regering heeft de Europese dochter van het Russische staatsbedrijf genationaliseerd. Daarmee valt het bedrijf buiten de regels van de Europese sanctiepakketten.

Nederlandse gemeenten
Sefe, de Duitse dochter van Gazprom, heeft nu op papier ook geen Russische eigenaren meer. Dat betekent voor veel Nederlandse gemeenten dat zij hun lopende contracten niet op hoeven te zeggen. Minister van Klimaat en Energie Rob Jetten eiste dat gemeenten dit zouden doen, om tegemoet te komen aan de Europese sanctiepakketten. Voor gemeenten was dit een groot probleem. De nieuwe contracten die zij af wilden sluiten waren vele malen duurder dan hun lopende contracten.

Vervolg
Gemeenten en publieke instellingen die hun contract al hadden opgezegd, worden gecompenseerd. Partijen met aflopende contracten kunnen deze verlengen nu de Duitse staat eigenaar is van het energiebedrijf. Jetten verleende eerder al uitstel aan gemeenten, omdat nieuwe aanbieders moeilijk waren te vinden.

Bron: Fd

Partner van Aanbestedingscafé:

Inschrijving Circular Awards geopend

De inschrijving voor de zogenoemde Circular Awards zijn weer geopend. Deze awards zetten innovatieve projecten, producten en diensten op gebied van circulaire economie in de schijnwerpers. Ook personen die een bijzondere bijdrage leverden aan de circulaire transitie van Nederland dingen mee naar een prijs. Er valt winst te behalen in verschillende categorieën. Zo worden er awards uitgereikt voor grote bedrijven, kleine bedrijven en (semi)-publieke projecten. Ook personen kunnen erkenning krijgen met een award.

Inschrijven kan nog tot en met 9 december dit jaar. Op 16 december wordt de shortlist bekend. De finalisten worden vervolgens op 25 januari 2023 bekend gemaakt waarna de finale en uitreiking voor februari gepland staan tijdens de Nationale Conferentie Circulaire Economie.

Bron: PIANOo

Partner van Aanbestedingscafé:

Publieke inkoop in tijden van crisis: wat kunnen we leren van corona?

Esmee Peters, buitenpromovendus aan de Universiteit Twente was te gast in podcast De Gunningsfactor. Zij vertelde Sander van den Broek en Fredo Schotanus over haar promotieonderzoek naar ‘Publieke Inkoop in tijden van crisis’. Peters is tevens verbonden aan het PPRC, het Public Procurement Research Centre, waar ze hoofdonderzoeker is van het MASSC-project, waarbij MASSC staat voor MAterial Supply Strategies in a Crisis.

Voor haar onderzoek naar publieke inkoop tijdens de coronacrisis interviewde Peters aan het begin van en een aantal keer tijdens de coronacrisis verschillende overheidsinstanties, ziekenhuizen en andere zorginstellingen in binnen- en buitenland. Haar conclusies: we zien elke crisis weer als een nieuwe crisis en leggen niet de link met eerdere crises.

“In crisisinkoop onderscheid ik twee aspecten. Aan de ene kant de strategiekant: moeten we niet meer leveranciers hebben of producten in Nederland laten maken? Aan de andere kant is er de relationele kant: hoe kunnen overheden, leveranciers en (zorg)instellingen beter met elkaar samenwerken? Ik vind dat er nog te veel focus ligt op de strategische kant. We zouden publieke inkoop moeten zien als één groot netwerk om gezamenlijk beter voorbereid te zijn op een volgende crisis.”

Nu de coronacrisis teneinde lijkt te zijn, is dit het moment om te leren voor volgende crises. Hierbij onderscheidt Peters twee typen: snel opkomende en zichtbare crisis zoals corona en langdurige en minder zichtbare crises zoals de klimaatverandering. “Vooral met een langdurige crisis kunnen we moeilijk omgaan. Daarom moeten we nu de tijd en de rust nemen om dat relationele aspect aan te pakken, want daar valt veel te winnen. Met wie zou je in tijden van crisis willen samenwerken? Leg nu de connecties, breng vaardigheden in kaart en bouw aan vertrouwen. Door nu uit te vinden welke partij sterk is op welk vlak, kun je dan straks veel sneller schakelen.”

‘Er is geen aanbesteden in tijden van crisis’

Uit het onderzoek van Peters blijkt wel dat aanbesteden in tijden van crisis totaal anders is. “Aanbesteden lijkt een langdurig en ingewikkeld proces. Daar is in crises geen tijd voor. We zagen dan alle landen hier anders mee omgingen. Zo legden sommige landen de regels helemaal terzijde, hielden andere landen zich er wel aan en bijvoorbeeld Nederland zat er een beetje tussenin. Er is eigenlijk geen aanbesteden in tijden van crisis. Ik heb maar een paar voorbeelden gevonden waar het wel goed ging. Dat verschil in aanpak zorgde ook voor problemen: landen die zich aan de regels hielden, waren niet flexibel en landen die de regels loslieten, hebben nog jaren te maken met de gevolgen daarvan.”

Eigenlijk zijn in elk land veel zaken misgegaan. Werd aan het begin nog gedacht dat landen als de UK, de VS en Nederland goed voorbereid waren op een pandemie, achteraf bleken dat juist de landen waar veel misging. “Wat mij opvalt als je dan vraagt wat partijen ervan hebben geleerd, is dat er een verschil zit in de oorzaak van de problemen en de bedachte oplossing. Vaak wordt er gezegd dat het misging in de samenwerking met de overheid. Maar de oplossing wordt dan gezocht in het aanleggen van meer voorraden of werken met meer lokale leveranciers. Terwijl sommige landen juist veel te veel voorraad hadden. België heeft bijvoorbeeld miljoenen mondkapjes weggegooid. Ook ontkom je er niet aan dat sommige partijen misbruik zullen maken van de situatie.”

Mocht er een nieuwe crisis ontstaan, zijn we dan nu wel voorbereid? “Op inkoopgebied wel voor een crisis zoals corona. We hebben nu ook voldoende producten op voorraad. Maar komt er een andere pandemie, waarvoor andere spullen nodig zijn, dan is het een ander verhaal. Mensen zijn nu eenmaal hardleers.”

Wat Peters na haar onderzoek vooral opvalt is dat we nog te veel kijken naar inkoop als een eilandje. “We zouden juist moeten kijken hoe het in elkaar zit en hoe complex het is. Dat proberen te begrijpen, is belangrijk voor sluipende crises. De onderliggende problemen waren er altijd al, maar bij een crisis zie je dan wat er misgaat. Het feit dat je nog niet weet waar de fouten in het systeem zitten, is de reden dat het misgaat. Juist daar kunnen we van leren.”

Partner van Aanbestedingscafé:

Fictieve opdrachtwaarde bouwprojecten aan de orde van de dag

Inkopers bij gemeenten, Rijkswaterstaat en ProRail werken, ondanks meerdere waarschuwingen van de Europese Commissie, niet altijd volgens de regels. Cobouw onderzocht gunningen van bouwprojecten uit 2021 op TenderNed. Bij 92 daarvan was de fictieve opdrachtwaarde op TenderNed 1 euro of minder. Mogelijk ligt het werkelijke aantal onjuiste aanneemsommen zelfs nog hoger.

Gangbaar
Ondanks wetgeving voor het registreren van aanbestedingen en uitslagen is het gangbare praktijk om een opdrachtwaarde van 1 euro in te voeren. Volgens PIANOo is het alleen mogelijk af te wijken van de gegevens op het standaardformulier als publicatie van de aanneemsom in strijd is met het openbaar belang of wanneer het commerciële belangen van ondernemers schaadt. Situaties die zich volgens PIANOo niet snel voordoen.

Reactie inkopers
Uit onderzoek van Cobouw blijkt dat inkopers verschillende redenen hebben om 1 euro als opdrachtwaarde in te voeren. Soms is het de wens van de opdrachtgever, soms van de inkoper zelf. Terugkerend argument is dat de opdrachtwaarde pas bekend is bij oplevering en dus niet genoemd kan worden. Bovendien vinden inkopers het soms irrelevant, omdat projecten soms juist worden gegund op andere aspecten, bijvoorbeeld kwaliteit en duurzaamheid.

Verplichting
Hoogleraar Publieke Inkoop aan de Universiteit Utrecht Fredo Schotanus vindt de 1-euro-gunning in geen enkel geval goed te praten. Hij noemt de verplichting van het vastleggen van dit soort informatie. Schotanus zegt dat het in TenderNed gewoon mogelijk is in de beschrijving van de aanbesteding te vermelden dat het bedrag bij de opdrachtwaarde een schatting is. Dat zou het 1-euro fenomeen overbodig maken.

PIANOo
PIANOo geeft geen antwoord van vragen van Cobouw om het fenomeen aan te pakken. Zij verwijst terug naar de wetgever om eventueel de term ‘totale waarde van de opdracht’ in TenderNed aan te passen.

Bron: Cobouw

Partner van Aanbestedingscafé:

Veel nieuwkomers in top 25 duurzaamste publieke aanbesteders

Het Aanbestedingsinstituut heeft de jaarlijkse analyse van alle openbare aanbestedingen van de afgelopen 2 jaar gepubliceerd. Hieruit is een lijst van 25 duurzaamste aanbestedende diensten gerold. Deze 25 organisaties dagen marktpartijen het meest uit op het gebied van duurzaamheid. Aanvoerder van de lijst is voor de vierde keer op rij de provincie Noord-Brabant met 9 duurzame gunningen op een totaal van 14 aanbestedingen. Nummer 2 is voor het hoogheemraadschap van Rijnland en op de derde plaats staat de gemeente Groningen.

Veel nieuwkomers
In de lijst zijn maar liefst 13 nieuwkomers te vinden, terwijl er slechts 1 (gemeente Assen) organisatie uit viel. Opvallend is dat alle aanbestedende diensten hoger scoren dan voorheen. Duurzaam aanbesteden lijkt daarmee een vlucht te nemen. Onderhandse procedures zijn niet in de lijst meegenomen. Zou dat wel zijn gebeurd, dan zou ProRail ook in de lijst staan: op plaats 13.

Uitleg over totstandkoming van de scores en de complete lijst zijn te vinden bij Bouwend Nederland.

Bron: Bouwend Nederland

Partner van Aanbestedingscafé:

Moet aanbesteder geldigheid winnende inschrijving motiveren?

Op aanbesteders rusten vele motiveringsplicht; van de beslissing om twee of meer opdrachten samen te voegen tot de keuze voor een langere looptijd van een raamovereenkomst dan 4 jaar. En van de keuze voor de aanbestedingsprocedure tot de gunningsbeslissing. Deze motiveringsplichten hebben één ding gemeen: zij zijn expliciet in de Aanbestedingswet vastgelegd. Soms is een motiveringsplicht moeilijker te zien aankomen. Een mooi voorbeeld hiervan biedt een recente uitspraak van de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag.

Twijfel aan geldigheid winnende inschrijving

De zaak ging over een Europese niet-openbare procedure voor onderhoud en beheer van wegen. In de aanbestedingsstukken was bepaald dat alle tarieven reëel moeten zijn. De tarieven moesten met andere woorden de kosten voor de uit te voeren werkzaamheden en materialen ‘redelijkerwijs afdekken’. Verder was bepaald dat de opgegeven prijzen realistisch, herleidbaar, redelijk en marktconform moeten zijn.

Bij voorlopige gunning bleek dat de inschrijfprijs van de winnaar fors lager lag dan die van de opvolgend inschrijver en het gemiddelde van de inschrijfprijzen (51%). Een van de afgewezen inschrijvers maakte bezwaar tegen de gunningsbeslissing. Volgens hem voldeed de winnende inschrijving niet aan de gestelde eisen en moest deze worden afgewezen. De aanbesteder zou op zijn minst gedegen onderzoek moeten doen naar de inschrijfprijs van de voorlopige winnaar.

Aanbesteder verricht onderzoek

De aanbesteder stelde dat hij – onverplicht – gedegen onderzoek had verricht naar de inschrijfprijs van de winnende inschrijving. Hij was tot de conclusie gekomen dat de winnende inschrijving, realistisch, herleidbaar, redelijk en marktconform was en dat er geen sprake was van een abnormaal lage of irreële inschrijving. Hij had de afgewezen inschrijver hiervan al vóór het kort geding in reactie op een schriftelijk bezwaar op de hoogte gebracht. Hij meende dat hiermee de kous af was.

Aanbesteder moet beoordeling geldigheid motiveren

De voorzieningenrechter gaat hier niet in mee. Hij vindt nader onderzoek naar de winnende inschrijving te ver gaan. Dat geldt ook voor afwijzing. Hoewel er voldoende reden is om aan de juistheid van de winnende inschrijving te twijfelen, kan in het kort geding namelijk niet worden vastgesteld dat deze inschrijving ongeldig is. De voorzieningenrechter vindt wel dat de aanbesteder zijn oordeel over de geldigheid van de winnende inschrijver moet motiveren. De aanbesteder heeft volgens de voorzieningenrechter alleen in zeer algemene bewoordingen het proces van de beoordeling van de geldigheid van de winnende inschrijving toegelicht. Hij heeft geen informatie verstrekt waarmee de afgewezen inschrijver (en de voorzieningenrechter) in staat zijn gesteld om het verschil tussen de inschrijfprijzen beter te begrijpen en te begrijpen waarom de gekozen inschrijving, zoals de aanbesteder zelf stelt, realistisch, herleidbaar, redelijk en marktconform is.

Dat de aanbesteder geen bedrijfsvertrouwelijke informatie mag prijsgeven is geen excuus. De aanbesteder moet in staat worden geacht in neutrale bewoordingen inzicht in de kenmerken van de winnende inschrijving te verschaffen, aldus de voorzieningenrechter

Conclusie

Een motiveringsplicht kan uit onverwachte hoek komen. Hoewel de voorzieningenrechter dit niet met zoveel woorden zegt, lijkt hij de motiveringsplicht af te leiden uit artikel 2.130 van de Aanbestedingswet, waarin de motiveringsplicht voor de gunningsbeslissing is neergelegd. Hoewel de uitspraak in mijn ogen nuttig is voor de aanbestedingspraktijk, kunnen hieruit niet al te verstrekkende conclusies worden getrokken. Aanbesteders hoeven echt niet in iedere aanbestedingsprocedure te motiveren waarom zij vinden dat uitgekozen inschrijving geldig is. Maar wanneer op basis van objectieve gegevens reden is aan de geldigheid van de winnende inschrijving te twijfelen, kan een aanbesteder niet de kaken op elkaar houden.

Bron: Uitspraken Rechtspraak

Partner van Aanbestedingscafé:

Bijdrage Nederlands bedrijfsleven niet vereist voor bouw onderzeeboten

Het kabinet stelt in de aanbesteding voor 4 nieuwe onderzeeboten geen eisen aan de herkomst van de uiteindelijke bouwer. Ze stelt het ‘wenselijk’ te vinden dat het Nederlandse bedrijfsleven deelneemt aan de ontwikkeling, maar stelt dit niet als harde eis vast. De Tweede Kamer nam eerder juist moties aan waarin een bijdrage van het Nederlandse bedrijfsleven werd vereist.

Reactie staatssecretaris
Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) schrijft dat het wenselijk is de Nederlandse defensie-industrie bij de bouw te betrekken, omdat dit de defensietechnologische industriële basis van Nederland versterkt. Desondanks is Nederlandse deelname geen vereiste in het licht van het nationaal veiligheidsbelang.

Keuzes
VNO-NCW en FME vroegen expliciet om Nederlandse deelname aan ontwikkeling, bouw en instandhouding van de 4 onderzeeërs op te nemen in de gunningsvoorwaarden. Van der Maat reageert daarop door te schrijven dat de winnende werf verantwoordelijk is voor het ontwerp en bijbehorende keuzes, daar bemoeit Defensie zich niet mee.

Kleine kans
Momenteel zijn nog 3 buitenlandse werven in de race voor de aanbesteding. Defensieminister Ollongren acht de kans klein dat Nederlandse bedrijven deelnemen in de bouw. Minister-president Mark Rutte kan als voorzitter van de Ministeriële Commissie Onderzeeboot Vervanging wél besluiten de opdracht aan een andere partij te gunnen na winst van een deelnemende werf in de aanbesteding.

Bron: fd

Partner van Aanbestedingscafé:

Hoe is het als om te werken als inkoper bij de Overheid?

Bekijk de video!

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E4: Aanbesteden? Gebruik het juiste instrument!


Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onze gast: Gerrieke de Jong-Bouwman promoveerde op 29 september jongstleden aan het Centre for Public Procurement aan de Universiteit Utrecht. Centraal in haar onderzoek stonden de instrumenten voor het uitbesteden van diensten in het sociale domein. Omdat we bij de redactie het 400-pagina dikke proefschrift met waarschijnlijk stevige wetenschappelijke juristentaal iets te veel van het goede vonden, leek het een verstandig plan om haar uit te nodigen voor deze podcast.

Links uit de aflevering:

Relatieve methode
SER-advies Jeugdzorg

Algemeen:
Vragen of in contact treden met de redactie? Mail naar [email protected]

Partner van Aanbestedingscafé:

Zebra-initiatief onderzoekt uitvoering V&R via batch-aanbestedingen

Een groep van 10 opdrachtgevers, bouwers en kennisinstellingen onderzoekt of de flinke vervangings- en renovatie-opgave (V&R-opgave) voor kunstwerken mogelijk in batches aan te besteden is. Door verouderde kunstwerken van verschillende opdrachtgevers in 1 pakket aan te besteden, zijn verduurzaming, vereenvoudiging en kostenbesparing mogelijk makkelijker te realiseren. Zebra begint het onderzoek met de vervanging en renovatie van viaducten.

Viaducten
Zebra kijkt of de seriematige aanpak uit de woningbouw mogelijk ook voor de V&R-opgave van viaducten geschikt is. Door de kennis van opdrachtgever en opdrachtnemer te bundelen, kunnen onderhoudsprojecten mogelijk beter en minder arbeidsintensief worden opgepakt. Naar verwachting begint de landelijke piek voor V&R van viaducten over vijf à tien jaar. Het gaat waarschijnlijk om zo’n 2.000 viaducten die in de jaren ’60 tot ’80 zijn aangelegd.

Standaardisering
De initiatiefnemers van Zebra benadrukken dat de techniek niet zozeer van belang is. Het gaat meer om een organisatorische ingreep: eenvoudiger contracten, lagere transactiekosten, een duurzamere werkwijze. Het is de bedoeling dat iedereen het te ontwerpen systeem in de toekomst kan gebruiken. Naar verwachting levert de gestandaardiseerde aanpak uiteindelijk een verlaging van tenderkosten met zo’n 15 procent op.

Bron: Cobouw

Partner van Aanbestedingscafé:

Sociale impact helder inzichtelijk maken met nieuwe handreiking

PIANOo heeft het onderzoeksrapport Zicht op Sociale Impact met bijbehorende handreiking uitgebracht. Hiermee leren organisaties hoe zij de sociale impact in de inkoopfase en tijdens de uitvoeringsfase kunnen monitoren. Hoewel deskundigen weten dat inkoop en aanbesteden zeer geschikt zijn om sociale impact te realiseren, is er vaak onvoldoende inzicht in de impact hiervan, ondanks verschillende beschikbare tools. Het onderzoeksrapport en bijbehorende handreiking helpen specialisten sociale impact te concretiseren.

Gebruikers vinden in het rapport een overzicht van de verschillende meet- en monitoringsinstrumenten, keurmerken en methoden. Daarnaast zien zij hoe en wanneer ze tools kunnen inzetten om sociale impact inzichtelijk te krijgen en er meer grip op te krijgen. Het rapport en de handreiking zijn te downloaden via de website van PIANOo.

Bron: PIANOo

Partner van Aanbestedingscafé:

Minister erkent gebrekkige procedure rondom gunning veilige videovergaderomgeving

Minister Hanke Bruins Slot van Binnenlandse Zaken erkent dat de gunning voor een veilige videovergaderomgeving voor het Rijk onzorgvuldig is verlopen. Dat antwoordt zij op Kamervragen rondom de opdracht voor de ontwikkeling van het systeem. De stichting New Trust Foundation (NTF) zou de videovergaderomgeving ontwikkelen als alternatief voor het Amerikaanse WebEx. NTF kreeg de opdracht hiervoor van de Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR).

Belangenverstrengeling
Bruins Slot stelt: “De gang van zaken rondom stichting NTF riep de schijn van belangenverstrengeling op.” De stichting werd voorgezeten door een ambtenaar van de UBR en ook de secretaris van de stichting kwam uit die organisatie. De financiering voor de stichting NTF werd mogelijk gemaakt door UBR. Omdat er haast was een veilig alternatief voor WebEx te vinden doordat de coronapandemie uitbrak, werd besloten het project niet aan te besteden, maar 1 op 1 te gunnen. “Breder laten adviseren en meenemen van de resultaten hiervan, hadden kunnen leiden tot een betere kwaliteit van de besluitvorming over de opdrachtverlening”, aldus de minister.

Audit
Bruins Slot benadrukt dat de Auditdienst Rijk (ADR) geen onregelmatigheden heeft geconstateerd bij de besteding van de middelen door NTF.

Bron: AG Connect

Partner van Aanbestedingscafé:

Vervoersbedrijven spannen kort geding tegen kabinet aan

De openbaar vervoersbedrijven, verenigd in de Federatie van Mobiliteitsbedrijven (FNM) dagen het kabinet voor de rechter. Dit doen zij om te voorkomen dat het kabinet de spoorconcessie voor de periode 2025-2035 onderhands aan de NS toewijst.

Hoofdrailnet
De FNM is bang dat de NS het grootste deel van het Nederlandse spoornetwerk vergund krijgt. Het gaat om de zogenoemde concessie Hoofdrailnet. Daarin zitten de spoorwegen waar intercitytreinen rijden, lijnen met vele stoptreinen en de internationale treinen naar Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

Bodemprocedure
Het kabinet heeft geen andere vervoersbedrijven dan de NS gevraagd het Hoofdrailnet te exploiteren. De bodemprocedure die de FNM hierover startte, dient in maart 2023. Om te voorkomen dat het kabinet in de tussentijd onomkeerbare besluiten neemt, heeft de FNM nu besloten de gang naar de rechter te maken.

Europese Hof
De concessie Hoofdrailnet is goed voor een omzet van 20 miljard euro. Het kabinet heeft het voornemen uitgesproken de vergunning aan de NS te verlenen. Andere vervoersbedrijven willen ook graag meedingen naar het contract. Ook de Europese Commissie vindt dat het kabinet verder moet kijken. Zij vindt dat er eerst een marktanalyse moet plaatsvinden. De Europese Commissie dreigt naar het Europese Hof te stappen als het kabinet zonder verder onderzoek vasthoudt aan de voorgenomen onderhandse aanbesteding.

Bron: FD

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingsalert november 2022

Wat is er gebeurd?

Een voorlopige gunningsbeslissing is door een aanbestedende dienst ingetrokken nadat de partij aan wie de opdracht voorlopig is gegund, niet blijkt te voldoen aan de geschiktheidseisen. Deze partij beschikt namelijk (nog) niet over de vereiste certificaten of gelijkwaardige certificaten. Vervolgens is de aanbestedende dienst een mededingingsprocedure met onderhandeling gestart met de andere inschrijver. Deze inschrijver is uitgesloten van de aanbestedingsprocedure vanwege een niet-besteksconforme inschrijving door het onvoldoende scoren op de gunningscriteria. Hier kan de inschrijver, aan wie de opdracht oorspronkelijk was gegund, zich niet in vinden. De inschrijver stelt onder meer dat de aanbestedende dienst de mededingingsprocedure met onderhandeling niet had mogen starten met de andere partij, en had moeten heraanbesteden. Deze partij heeft namelijk een onregelmatige inschrijving gedaan, en voldoet niet aan de formele eisen van de aanbestedingsprocedure als bedoeld in artikel 2.30 in samenhang met artikel 2.28 Aanbestedingswet 2012.

Het resultaat

Relatie tot de praktijk

Significant Synergy is Premium Partner van Aanbestedingscafe.nl.

Partner van Aanbestedingscafé:

De overheid heeft recht op spetterende seks en een goede bassist

Op het moment dat ik dit schrijf wordt in de media en aan de talkshowtafels de discussie gevoerd of Nederland de koning en/of andere hoogwaardigheidsbekleders moet afvaardigen naar het WK-voetbal in Qatar. Ik kijk daar altijd met een zekere meewarigheid naar, omdat dit soort problemen in de aanbestedingscommunity veel beter opgelost worden.

Het is heel simpel. In een land gebeurt iets waar je het moreel mee oneens bent (onderdrukking lhbtq-ers, uitbuiting van werknemers, etc etc). Je kunt dan besluiten dat je dat land voortaan boycot (begrijpelijke beslissing). Maar, het kan zo zijn dat je dat land hard nodig hebt de komende jaren voor grondstoffen, energie of whatever. Dan kun je dus ook besluiten om dat land niet te boycotten (een begrijpelijke beslissing). Blijkbaar is er een soort grens. Rusland boycotten voor de inval in Oekraïne was duidelijk, over Qatar is discussie.

In de aanbestedingswereld hebben we dagelijks zulke afwegingen. Het ene plan van aanpak is heel goed op het gebied van duurzaamheid, het andere plan van aanpak bevat een geweldig risicoplan. Wat doen wij? We laten deskundige beoordelaars de plannen lezen, die beoordelen onafhankelijk van elkaar en uiteindelijk komt er een winnaar uit (voor de goede orde: consensusvergaderingen zijn vanaf nu verboden, lees de artikelen van Richard Lennartz en mij over het werk van Daniel Kahneman).

Als je goed nadenkt zou het in de landspolitiek ongeveer hetzelfde moeten gaan. We kiezen als burgers kamerleden en een meerderheid vormt een beoordelingscommissie (een kabinet) die uiteindelijk met instemming van de Kamer beslist welk element het belangrijkst is (een hoogwaardig moreel standpunt of een pragmatistisch standpunt).

Hier in Nederland hebben wij een mooi voordeel boven allerlei andere landen. Wij hebben geen corruptiecultuur. Mij persoonlijk lijkt het zeer onwaarschijnlijk dat Rutte stemt voor het sturen van de koning omdat hem een leuk appartement in Qatar is aangeboden.

Als je dit soort keuze moet maken kun je niet beide partijen tevreden stellen. Soms is een compromis mogelijk (we sturen een onbeduidende minister naar Qatar) maar vaak kan dat niet. Er blijft dus normaal gesproken altijd een ontevreden groep over. Wij in de aanbestedingscommunity snappen dat al van oudsher, maar het lijkt wel of dat in de politiek maar niet wil doordringen.

Toch hebben we in de aanbestedingscommunity ook een item waarbij een bepaalde bedrijfsblindheid aan het optreden is en dat is inkopen met impact (circulair, duurzaam, inclusie, social return, etc etc). Sinds een jaar of tien hebben we ons losgemaakt van het inkopen op laagste prijs. Als overheidsopdrachten alleen maar gewonnen worden door partijen die extreem laag inschrijven dan kun je wachten op problemen en uitwassen bij de uitvoering. Het loont bijvoorbeeld om mensen ver weg minder te betalen. Daar moet je als overheid niet verantwoordelijk voor willen zijn. En laagste prijs heeft nog een ander risico. Kent iemand de term ‘meerwerk’?

In de Aanbestedingswet is de mogelijkheid opgenomen om in te schrijven op basis van levenscyclus. Dat is gebaseerd op Richtlijn 2014/24. Het vervelende hiervan is dat dat idee al opgenomen stond in eerdere conceptversies uit 2012 en dus op dit moment al tien jaar oud is en weinig meer te maken heeft met de huidige inzichten. Een van de achterhaalde ideeën is bijvoorbeeld dat gunningscriteria over levenscyclus berekend moeten worden op basis van een algemene methode en niet een die per aanbesteding gemaakt wordt.

Een groter probleem vind ik dat sommige mensen beweren dat overheden verplicht zouden moeten worden om duurzaamheidscriteria op te nemen.

Dat druist in tegen alles wat ik onder goed inkopen versta. Ik zal het uitleggen.

Als je iets koopt, aanschaft of anderszins tot je neemt, is dat eigenlijk altijd al een soort aanbesteding, of het nu om een auto of een relatie gaat. Bij een relatie kun je denken aan gunningscriteria als inkomen, uiterlijk, afstand, kledingstijl etc, maar als de seks spettert zoals je nog nooit meegemaakt hebt, dan gaan alle andere gunningscriteria gelijk de prullenmand in.

Dat geldt voor alles. Mijn bandje had een nieuwe bassist nodig. Dan kun je wel aan allerlei criteria denken (heeft diegene een eigen installatie? Een auto? Is het een man of vrouw? Van kleur of niet?) maar uiteindelijk weet je na twee minuten spelen in een oefenruimte of er een muzikale klik is. Iedereen die muziek maakt zal dit herkennen.

Mijn punt is nu dat door zo nadrukkelijk te stellen dat we moeten kopen met impact het net lijkt alsof de ‘gewone’ kwaliteitscriteria er niet meer toe doen. Bij een grote schoonmaakaanbesteding hadden 70% van de gunningscriteria niets met schoonmaken te maken. Wat ik bedoel te zeggen is dit; de overheid, beheerder van ons belastinggeld, heeft ook recht op spetterende seks en de best mogelijke bassist.

Ik ben erg voor de praktische oplossing die Fredo Schotanus hiervoor aandraagt. Hij zegt: begin bij het nadenken over een nieuwe aanbesteding altijd met 33,3% prijs, 33,3% ‘gewone’ kwaliteit en 33,3% impactcriteria. Ga dan nadenken over wat realistisch is en betrek de markt daarbij. Je kunt geweldige dingen bedenken over inclusie maar in sommige branches is überhaupt geen personeel te krijgen, laat het dan weg en verander de verhouding naar een die past bij die aanbesteding. (40/40/20 of 20/20/60)

Denk ook na of de impactcriteria wel onderscheidend zijn, en of bedrijven hier wel verschillend op kunnen scoren, zo niet, neem ze dan op als eisen en baseer de gunning op de ‘gewone’ kwaliteitscriteria.

Als iedereen dit nu eens bij elke aanbesteding zou gaan doen dan hoeven er ook geen beleidsplannen over duurzaamheid meer te worden geschreven.

En of de koning naar Qatar moet? Ik wens het kabinet veel wijsheid toe.

Theo van der Linden

Partner van Aanbestedingscafé:

Jetten verlengt ontheffing gascontracten Gazprom

In een brief aan de Tweede Kamer heeft minister Jetten van Klimaat en Energie aangekondigde een ontheffing te verlenen aan aanbestedende diensten en speciale-sectorbedrijven die verzoeken meer tijd te krijgen voor het opzeggen van contracten met SEFE Energy Ltd. De ontheffing gold in eerste instantie tot 10 oktober 2022 en is nu verlengd tot en met 31 maart 2023. SEFE Energy Ltd is het voormalig Gazprom uit Rusland.

Duidelijkheid
Uit het vijfde sanctiepakket van de Europese Unie vloeide voort dat alle aanbestedende diensten en speciale-sector bedrijven hun contracten met Russische partijen op moesten zeggen voor 10 oktober 2022. Jetten verleent nu ontheffing op de categorie gas. Het ministerie heeft inmiddels ruim 30 aanvragen van meer dan 300 partijen behandeld en grotendeels toegekend. Om duidelijkheid te scheppen is de ontheffing voor opzegging nu algemeen verlengd tot 31 maart 2023.

Meerkosten
Naast de verleende ontheffing is er ook een tegemoetkoming ingesteld voor de periode 10 oktober 2022 tot en met 31 december 2022 voor partijen die hun contract opzegden terwijl ze in eerste instantie tot 31 december 2022 een lopend contract hadden. Deze partijen voelen zich benadeeld, omdat zij nu duurdere contracten hebben dan ze met Gazprom hadden. De meerkosten die zij nu maken worden door de overheid vergoed. Met partijen die contracten hadden tot ná 1 januari 2023 gaat het ministerie in gesprek om te onderzoeken of zij een tegemoetkoming nodig hebben of met verruiming van de ontheffingsmogelijkheid tot en met 31 maart 2023 zijn geholpen. 

Partner van Aanbestedingscafé:

TenderNed opnieuw gecertificeerd voor ISO27001

TenderNed heeft een hercertificering voor ISO27001 gekregen na een externe audit eerder deze maand. Dat betekent dat de informatiebeveiliging voor het tiende jaar op rij van hoog niveau is. In een persbericht zegt TenderNed trots te zijn het certificaat te mogen behouden. “Zo weten onze gebruikers dat we voldoen aan deze strikte internationale norm en goed omgaan met de beveiliging van privacygevoelige informatie en informatie over aanbestedingen.”

ISO27001 biedt een kader voor waarborging van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie in een organisatie.

Bron: Tenderned

Partner van Aanbestedingscafé:

Wetswijziging maakt Bibob toepasbaar bij open-house inkoop

Door wijzigingen in de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob) is deze sinds 1 oktober ook geschikt om te gebruiken bij open-house inkoopprocedures. Open-house wordt voornamelijk toegepast bij inkoop binnen de Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Zorgaanbieders die hun diensten aan inwoners van een gemeente willen aanbieden kunnen in een open-house procedure worden toegelaten. Dat werd voorheen niet als formele aanbesteding gezien, omdat er meerdere aanbieders worden geselecteerd binnen zo’n procedure. Zij sluiten leveringsovereenkomsten met gemeenten waarna ze hun diensten aan individuele gebruikers kunnen leveren.

Om misbruik van zorggelden in het sociaal domein tegen te gaan, is de Wet Bibob nu ook inzetbaar voor open-house procedures. Gemeenten kunnen hiermee voorkomen dat zij bijdragen aan het faciliteren van criminele activiteiten.

Bron: Sociaalweb

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E3: Inkopen en aanbesteden tijdens een crisis - UK slechtste


Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onze gast in deze podcast is Esmee Peters, buitenpromovendus aan de Universiteit Twente. Centraal onderwerp daarbij is ‘Publieke Inkoop in tijden van crisis’. Ook is zij verbonden aan het PPRC, het Public Procurement Research Centre, waar ze hoofdonderzoeker is van het MASSC-project, waarbij MASSC staat voor MAterial Supply Strategies in a Crisis. Kortom, onze gast weet alles van het inkopen van schaarse materialen in tijden van crisis. Samen met tafelheer Fredo Schotanus vragen we haar wat er anders is aan het inkopen en het doen van aanbestedingen in crisistijden.

Links:

Algemeen:
Vragen of in contact treden met de redactie? Mail naar [email protected]

Partner van Aanbestedingscafé:

Subjectiviteit bij het toepassen van nadere (BPKV-)criteria

Bij het voorbereiden van aanbestedingen komt regelmatig de vraag naar voren of de nadere criteria niet te subjectief zijn en of dat geen problemen oplevert tijdens de aanbesteding. In deze blog ga ik in op in hoeverre subjectiviteit is toegestaan bij het toepassen van nadere criteria en onder welke voorwaarden.

Inleiding

Er zijn drie mogelijke gunningscriteria om de economisch meest voordelige inschrijving bij een aanbesteding vast te stellen. Gunnen op basis van:

  1. beste prijs-kwaliteitverhouding (hierna: BPKV)
  2. laagste kosten, of
  3. laagste prijs

Een aanbestedende dienst moet in beginsel gunnen op basis van beste prijs-kwaliteitverhouding (artikel 2.114 lid 3 AW), tenzij gemotiveerd kan worden dat gunnen op laagste prijs of kosten beter past in het specifieke geval. 

Als wordt gegund op basis van BPKV, moeten er nadere criteria (hierna: BPKV-criteria) worden gesteld die bekend worden gemaakt bij de aankondiging van de aanbesteding. De Aanbestedingswet biedt een aanbestedende dienst een ruime mate van vrijheid bij het opstellen van BPKV-criteria. De criteria moeten zich wel uitsluitend richten op de kenmerken van de inschrijving (dus niet van de inschrijver) en betrekking hebben op het voorwerp van de opdracht. Daarnaast moeten de criteria transparant, proportioneel, niet-discriminerend en eenduidig zijn.

Kwalitatieve BPKV-criteria

Er zijn drie typen BPKV-criteria te onderscheiden: 1) prestatiecriteria, 2) prijscriteria en 3) kwaliteitscriteria.

Bij een prestatiecriterium is de kwaliteit te kwantificeren (in de vorm van een prestatie-eenheid) en de kwaliteitswaarde blijkt direct uit de inschrijving (bijvoorbeeld: aantal wegafsluitingen, eerdere levering dan geëist, langere levensduur, etc.). Omdat de gekwantificeerde waarde direct is af te leiden uit de inschrijving, hoeft er geen nadere kwaliteitsbeoordeling meer plaats te vinden. De kwaliteitswaarde wordt bepaald door de prestatie-eenheid te vermenigvuldigen met een prestatie-eenheidswaarde.

Voorbeeld

Iedere dag (prestatie-eenheid) dat het werk eerder wordt opgeleverd, krijgt een inschrijver een fictieve korting van €20.000 (prestatie-eenheidswaarde). Uit de inschrijving blijkt dat het werk 5 dagen eerder wordt opgeleverd dan de geëiste opleverdatum. Derhalve krijgt de inschrijver voor dit prestatiecriterium een fictieve korting van 5 x €20.000 = €100.000. 

Een prijscriterium betreft het prijselement in BPKV en behoeft ook geen nadere kwaliteitsbeoordeling (behoudens op abnormaal lage inschrijving e.d.).

Een kwaliteitscriterium kan alleen worden beoordeeld door een beoordelingscommissie die scores toekend op basis van de inschrijving (bijvoorbeeld: esthetische kwaliteit, gebruiksgemak, risicobeheersing, etc.). De kwaliteitswaarde wordt bepaald op basis van de score.

Voorbeeld

Voor het BPKV-criterium ‘Gebruiksgemak’ is in de aanbestedingsleidraad opgenomen dat een inschrijver 40 punten krijgt bij een score van 10, 30 punten, bij een score van 8, 20 punten, bij een score van 6, enz. De beoordelingscommissie heeft vervolgens in consensus geoordeeld dat een inschrijving op dit criterium een score krijgt van 6. Aan dit kwaliteitscriterium wordt dan een kwaliteitswaarde van 20 punten toegekend.

Bij kwaliteitscriteria doemt vaak de vraag op of die (te) subjectief zijn en in hoeverre dat mag. De kwaliteit is immers niet volledig objectief en zonder oordeel van één of meerdere personen vast te stellen. Uit de Aanbestedingswet, vaste jurisprudentie en adviezen van de Commissie van Aanbestedingsexperts blijkt dat een zekere mate van subjectiviteit is toegestaan. Wel moeten daarbij een aantal zaken in acht worden genomen waarop ik hieronder in zal gaan.

Toepassen van subjectieve BPKV-criteria

Zoals gezegd heeft een aanbestedende dienst een grote mate van vrijheid bij het optellen van BPKV-criteria, en wordt bovendien niet verwacht dat exact wordt omschreven hoe de inschrijver een bepaald kwaliteitscriterium moet invullen om een maximale score te kunnen behalen (want dan zou elke concurrentie en inventiviteit uit de markt worden gehaald). Dit biedt dus veel ruimte om kwalitatieve criteria te formuleren die een zekere mate van subjectiviteit bevatten.

Daarnaast is het zo dat de aanbestedende dienst ook een grote mate van vrijheid heeft bij het beoordelen en toekennen van scores aan dergelijke criteria. Bij een gerechtelijke procedure over een gunningsbeslissing toetst een rechter slechts marginaal. Dit omdat deze niet op de stoel van de aanbestedende dienst wil gaan zitten en bovendien niet beschikt over de benodigde expertise om inschrijvingen te (her)beoordelen. Een rechter zal dus doorgaans uitsluitend een rechtmatigheidstoets doen. Hierbij zijn de volgende drie zaken van belang: 1) duidelijkheid van de kwaliteitseisen, 2) objectief beoordelingssysteem en 3) de motivering van de gunningsbeslissing.

1. Volstrekte duidelijkheid kwaliteitseisen

In de eerste plaats is het vereist dat op het moment van inschrijven volstrekt duidelijk is aan welke kwaliteitseisen de inschrijving moet voldoen en wat er van inschrijver wordt verwacht. Alle redelijk geïnformeerde en normaal zorgvuldige inschrijvers moeten in staat zijn de criteria op dezelfde wijze te interpreteren.

2. Objectief beoordelingssysteem

In de tweede plaats moet er sprake zijn van een zo objectief mogelijk beoordelingssysteem. Dit houdt concreet in dat:

  1. Er sprake moet zijn van zoveel mogelijk objectivering bij de formulering van de BPKV-criteria en beoordelingsaspecten;
  2. De inschrijvingen door meerdere deskundige beoordelaars worden beoordeeld; en
  3. De beoordelingssystematiek op gelijke wijze wordt toegepast op alle inschrijvingen.

Chen (2015)* omschrijft het zo “…een systeem dat, alle omstandigheden van het geval in aanmerking nemend, in redelijkheid voldoende objectief is om een betrouwbaar onderscheid te kunnen maken tussen de ingediende inschrijvingen.”

3. Goede motiveringsbeslissing

Tot slot is het bij kwalitatieve BPKV-criteria extra van belang dat de gunningsbeslissing uitvoerig wordt gemotiveerd. De inschrijver moet de wijze waarop de beoordeling heeft plaatsgevonden kunnen toetsen en kunnen controleren of de beoordeling de gunningsbeslissing rechtvaardigt.  Op grond van artikel 2.130 AW is het verplicht om de relevante redenen voor die beslissing te omschrijven en in ieder geval de kenmerken en voordelen van de uitgekozen inschrijving alsmede de naam van de begunstigde.

Conclusie

Als volstrekt duidelijk is wat er van de inschrijving en inschrijvers wordt verwacht, het beoordelingssysteem zo objectief mogelijk is gemaakt en op alle partijen gelijk wordt toegepast, is een subjectief BPKV-criterium voldoende geobjectiveerd. Als vervolgens de motivering in de gunningsbeslissing zodanig is dat partijen goed kunnen bepalen hoe het oordeel tot stand is gekomen, zal de toepassing van een subjectief BPKV-criterium een rechtmatigheidstoets doorstaan.

* Chen, T.H. (2015). Beoordeling van kwaliteit: wat is een zo objectief mogelijk systeem? Tijdschrift Aanbestedingsrecht, nr. 6 (91).

Partner van Aanbestedingscafé:

Rijksvastgoedbedrijf verwacht 1,5 miljard aan aanbestedingen

Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) verwacht de komende 2 jaar zo’n 1,5 miljard aan bouwprojecten en onderhoud in de markt te zetten. De ‘Inkoopplanning Oktober 2022’ biedt zicht op de aankomende projecten. Met name Defensie gaat veel geld uitgeven: zo’n 600 miljoen euro.

Grote aanbestedingen
Ondanks de onzekere tijden, investeert het RVB in verschillende bouwprojecten en onderhoud. De planning opent met een klimaatneutraal boekenmagazijn voor de Koninklijke Bibliotheek in Midden-Delfland. Ook de nieuwbouw van het Justitieel Complex Vlissingen met een waarde van meer dan 100 miljoen euro valt op.

Defensie
In de categorie 50 tot 100 miljoen euro zijn de onderhoudscontracten voor de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne in ’t Harde en voor vliegbasis Gilze-Rijen interessante opdrachten. Het gaat om een integraal, tienjarig onderhoudscontract met per locatie 1 hoofdaannemer. Deze nieuwe aanpak moet planning en uitvoering van het onderhoud verbeteren en verstoring voor het werk van Defensie verminderen. Defensie gaat daarnaast op verschillende locaties nieuwbouwen.

Duurzaamheid en circulariteit
Het RVB zet in op duurzaamheid en circulariteit. Daarom bevat iedere aanbesteding vanaf januari 2023 minimale circulariteitseisen. Uiteindelijk moet het aandeel niet-duurzame materialen in aanbestedingen halveren. Hiervoor in de plaats moeten hergebruikte en biobased materialen worden gebruikt. Ook aan de bouwplaats worden vanaf 2023 contracteisen gesteld, deze moet emissiearm zijn door bijvoorbeeld elektrische machines te gebruiken en bouwmateriaal zo schoon mogelijk aan te voeren.

Planning
De huidige inkoopplanning is de tweede van dit jaar. Voorheen lag de grens bij projecten van minimaal 5 miljoen euro. Dat is nu verlaagd naar 1,5 miljoen euro zodat ook architecten-, ontwerp- en adviesbureau inzicht in de planning hebben. De volgende inkoopplanning staat voor maart 2023 op de agenda.

Bron: Rijksvastgoedbedrijf

Partner van Aanbestedingscafé:

Hoogleraar Fredo Schotanus bepleit verder te kijken dan minimale eisen

Hoogleraar Fredo Schotanus, die op 1 juli zijn oratie aan de Universiteit Utrecht hield, pleit in magazine Deal! voor een beloning wanneer marktpartijen meer doen dan de minimale eisen in een aanbesteding. Door enkel te voldoen aan de minimale eisen waaraan producten of diensten moeten voldoen, wordt er te weinig geïnnoveerd, vindt Schotanus. Hij zou graag zien dat marktpartijen die meer willen doen dan wordt gevraagd een beloning krijgen, bijvoorbeeld via de gunningscriteria. De prikkel om te innoveren moet hiermee groter worden.

Schotanus meent dat de meeste inschrijvers best willen innoveren, maar daartoe nu simpelweg niet gestimuleerd worden. Inkopers moeten niet doorslaan en het allerhoogste eisen. Wel kan het bijvoorbeeld zinnig zijn te eisen dat niet alles, maar een bepaald percentage van een product gerecycled kan worden. Zo worden innovatieve partijen in de markt gestimuleerd betaalbare en goede oplossing te realiseren.

Bron: Facto

Partner van Aanbestedingscafé:

‘Zet maatschappelijke impact centraal bij aanbestedingen’

Sociaal ondernemer Jack Stuifbergen is directeur-eigenaar van schoonmaakbedrijf Breedweer Facilitaire Diensten. Hij vertelt in gesprek met Sander van den Broek en Fredo Schotanus in Podcast De Gunningsfactor hoe hij als sociaal ondernemer omgaat met aanbestedingen: ‘Maatschappelijk rendement zou moeten meewegen in elk aanbestedingstraject.’

Het bedrijf van Stuifbergen verkoopt geen diensten, maar impact. In 2009 won de ondernemer zijn eerste Europese aanbesteding, waardoor hij wel moest nadenken over zijn bedrijfsmodel. “Op dat moment kon ik geen mensen vinden die enthousiast waren over het schoonmaakvak. Toen las ik in een advertentie van het UWV dat 30.000 WaJong’ers op zoek waren naar een werkgever. Ik dacht: “kat in het bakkie.” Eén van de kandidaten die de ondernemer via het UWV op gesprek kreeg, was Linda. Stuifbergen bood haar een opleiding aan en was zelf aanwezig bij haar diploma-uitreiking. “Ze kwam naar me toe om me te bedanken. Ze zei: ‘bij mij thuis zeiden ze dat ik het niet zou kunnen, dat ik te dom ben. Nu kan ik laten zien dat ik het wel kan.’ Dat heeft mij doen besluiten mijn bedrijf te veranderen in een bedrijf dat kansen biedt aan mensen die aan de zijlijn staan. Ik wil zo veel mogelijk kwetsbare doelgroepen een plek bieden waarin ze zichzelf zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien.”

Impact first

Onder het motto ‘impact first’ werd het hele bedrijfsmodel aangepast. De dienstverlening wordt gebruikt om maatschappelijke impact te maken. Stuifbergen wil hiermee zo veel mogelijk kwetsbare groepen bestaansrecht geven, opleiden en ontwikkelen. Concreet betekent dit dat Breedweer bij elke opdracht minimaal 30% mensen uit een kwetsbare positie inzet. “Als je impact wil maken, moet je daar ook de ruimte voor krijgen. Daarom richten wij ons op de wat grotere opdrachtgevers, zoals de Rijksoverheid, overheid, semi-overheid, maar ook corporate bedrijven. Dankzij overheidsopdrachten kun je een grote onderneming worden die veel impact maakt. Maar ook de corporates kloppen steeds vaker bij ons aan, ook omdat zij vanaf 2024 moeten gaan rapporteren over hun maatschappelijke impact. Wij maken voor hen inzichtelijk en controleerbaar wat het maatschappelijk rendement is. Door deze aankomende rapportageverplichting hebben sociaal ondernemers goud in handen.” Breedweer is zelf een mooi voorbeeld van zo’n succesverhaal: het is inmiddels één van de vijf snelst groeiende bedrijven van Nederland volgens Erasmus University of Entrepeneurship.

Als sociaal ondernemer ontvang je vergoedingen en subsidies van de overheid. Stuifbergen: “Ik ben eigenlijk wars van subsidies, want ons doel is het creëren van maatschappelijk rendement. Subsidie hebben we wel nodig, maar dat noemen we outputgerichte compensatie. Iemand met een verminderd arbeidsvermogen is ook minder productief. Dus hebben we die compensatie nodig om een duurzaam businessmodel in stand te kunnen houden.”

Participeren met gemeenschapsgeld

De ondernemer heeft nog wel wat tips voor zowel ondernemers die sociaal willen ondernemen, als de aanbestedende diensten: “Inschrijvers moeten goed de stukken lezen en onderzoek doen naar de vraag achter de vraag. Wat drijft de overheidsinstelling ertoe de aanbesteding op deze manier uit te schrijven? En de aanbestedende diensten die schoonmaak aanbesteden, stellen vooral eisen aan de schoonmaak zelf: welk doekje er gebruikt wordt en welke boete je krijgt als er niet aan de kwaliteitseisen wordt voldaan. Zij zouden juist meer eisen moeten stellen aan maatschappelijk rendement. En dan niet met een bepaald percentage, zoals 5% social return. Laat de inschrijver maar aantonen wat hij kan bereiken. Daarnaast wordt de inschrijving nog te vaak beoordeeld door iemand die niet goed begrijpt wat wij hebben neergezet. Dat te lage kennisniveau is één van mijn grote frustraties.”

Tot zijn klantenkring mag Stuifbergen inmiddels ook defensie rekenen. “Daar zouden met name decentrale overheden, basisscholen, scholengemeenschappen een voorbeeld aan kunnen nemen. Ze vergeten wel eens dat ze participeren met gemeenschapsgeld. Maak maatschappelijk rendement onderdeel van je uitvraag. Dit zou moeten meewegen in ieder aanbestedingstraject.”

klik hier om de podcast te beluisteren.

Partner van Aanbestedingscafé:

Europese Commissie eist nieuwe regels bij aanbesteding hoofdrailnet

De Europese Commissie tikt de Nederlandse overheid op de vingers bij de aanbesteding van het hoofdrailnet. Vanaf 2025 geldt er nieuwe regelgeving die de concurrentie – en daarmee de marktwerking – in het Europese openbaar vervoer vergroot. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wil eind volgend jaar het spoornet voor 10 jaar onderhands aan de Nederlandse Spoorwegen (NS) gunnen. De gunning zou ingaan in 2025 en daarmee duren tot 2035.

Complex
De overheid redeneert dat het openbaar vervoer op het Nederlandse spoorwegnetwerk te complex is om aan te besteden. De Europese Commissie gaat niet akkoord met de oplossing om het net voor 10 jaar te gunnen aan de NS. De Commissie vindt dat de nieuwe regels moeten worden aangehouden, omdat de gunning eind volgend jaar gaat over treinen die in 2025 gaan rijden.

Juridische procedure
Voorlopig blijft het ministerie bij het besluit om de gunning onderhands exclusief aan de NS te gunnen. De Europese Commissaris voor Transport is een juridische procedure begonnen over de kwestie. De commissaris bleek al in juli een brief te hebben gestuurd aan staatssecretaris Heijnen over de aanbesteding van dit spoorcontract.

Vroege aanbesteding
De NS claimt dat 1 samenhangend netwerk van intercity’s en sprinters het beste is voor de dienstverlening. Daardoor hoeft 80 procent van de reizigers niet over te stappen. De eurocommissaris eist nu in elk geval een marktanalyse van het ministerie om te inventariseren of er andere gegadigden dan de NS zijn voor de aanbesteding. Het ministerie wil daarin niet meegaan en wijst op een uitzondering in de Europese regels. Deze vervalt echter eind 2023. Het kabinet wil de concessie die in 2025 ingaat daarom vóór kerst 2023 aan de NS gunnen.

Discussie
Overige partijen in de markt noemen de onderhandse gunning ‘oneerlijk’ en ‘in strijd met Europese regels voor marktwerking op het spoor’. Zij maken al langere tijd bezwaar tegen de procedure. Het kwam al eens tot een rechtszaak waarin de rechter het ministerie uiteindelijk opriep informatie bij de Europese Commissie in te winnen. De antwoorden uit Brussel wilde het ministerie lange tijd niet openbaar maken. Nu dat wel is gebeurd, staat de hele procedure alsnog ter discussie.

Bron: NRC, BNR

Partner van Aanbestedingscafé:

De laagste kwaliteit voor de hoogste prijs

Torenhoge energieprijzen en schokkende inflatie; we zitten in een tijd waarin we ieder dubbeltje moeten omdraaien. Maar wonder boven wonder: het kabinet verkondigde trots dat de staatskas al die tijd dik gevuld was! Na alle steunpakketten van de afgelopen crisisjaren bleek er zelfs een potje van 16 miljard (!) beschikbaar voor alle lage en middeninkomens. Duizend euro per Nederlander. Dachten we het moeilijk te hebben, blijkt alles opgepot.

Hier zit precies de grote denkfout van het kabinet. Potjes zijn geen oplossing. Potjes zijn datgene wat je nodig hebt zodra je een oplossing hebt bedacht.

Geween en getandenknars

Als domineeszoon moest ik denken aan de parabel van de talenten. Een man die op reis gaat vertrouwt z’n muntstukken (“talenten”) toe aan zijn drie dienaars. De ene krijgt vijf talenten, de tweede twee en de derde één. De eerste twee zetten hun muntstukken gelijk in, met de hoop er meer mee te verdienen. Maar de derde begraaft z’n ene muntstuk veilig in een gat in de grond.

Toen de man terugkwam ging hij z’n drie dienaars langs. De eerste toverde door hard werken geen vijf, maar tien talenten tevoorschijn. De meester was tevreden over z’n bekwaamheid, nodigde hem uit voor een feestmaal en stelde hem naast die tien talenten verantwoordelijk over een veel groter bedrag. Ook de tweede had zijn inleg verdubbeld, en daarmee een feestmaal en een grotere verantwoordelijkheid verdiend.

De derde dienaar vertelde dat hij het muntstuk had verborgen en weer veilig had opgegraven. De meester was woest, en zei dat hij bij de bank al meer rente had kunnen krijgen dan hij nu had verdiend. Hij pakte de dienaar zijn ene muntstuk af, gaf het aan de dienaar met tien talenten en stuurde de falende knecht in de duisternis met zijn “geween en getandenknars”.

Diepe broekzakken

In plaats van trots vertellen hoe diep de broekzakken wel niet zijn, zou het schaamrood het kabinet op de kaken moeten staan. Want die asiel-, woon-, zorg-, klimaat-, stikstof-, corona- en koopkrachtcrisis komen allemaal niet uit de lucht vallen. Voor een groot deel is dat juist een gevolg van die jarenlange bezuinigingen. Terwijl er dus blijkbaar voldoende geld beschikbaar was, is er al die tijd beknibbeld op begeleiders en opvanglocaties, worden leraren permanent onderbetaald en belasten we zorgpersoneel met een voortdurende administratiedruk. Het voelt letterlijk als het begraven van onze nationale talenten.

Laagste kwaliteit voor de hoogste prijs

Dat is deels ook een gevolg van EMVI-aanbestedingen. Want jarenlang hebben we geschreven en gegund op basis van de beste kwaliteit en de laagste prijs. Beiden hebben we proberen te objectiveren. Kwaliteit in een aantal gunningscriteria, en prijs in uurtarieven, productprijzen en opslagpercentages. Hier op Aanbestedingscafé hebben we veel gesteggeld over hoe objectief die gunningscriteria wel of niet zijn, en hoe moeilijk het is om kwaliteit te meten.

Maar is het juist niet de prijs die we al die tijd verkeerd hebben gemeten? Want iedere aanbesteding die vraagt om prijzen voor de komende paar jaar vergeet de belangrijkste kosten mee te nemen: de kosten voor de lange termijn. En dat is waar we nu de prijs voor betalen. De stijgende prijzen zijn de eerste tekenen van de werkelijke kosten die schuil gaan achter onze jarenlang vanzelfsprekende grondstoffen. Boze boeren, families die hun energierekeningen niet kunnen betalen; het is het resultaat van jarenlang de werkelijke kosten negeren.

Achterstallig onderhoud

En dat is pas het begin. Willen we een comfortabele toekomst zullen we achterstallig onderhoud moeten gaan plegen. En dat betekent geld uitgeven aan de juiste maatregelen, eerlijk zijn over de kosten die dat op de korte termijn betekent en transparant zijn over de besparingen en de meerwaarde op de lange termijn. Voor inschrijvers betekent dat innovatieve plannen schrijven voor een bestendige toekomst. En voor beoordelaars betekent het dat ze zich beseffen dat de beste kwaliteit voor de laagste prijs hopeloos verouderd is.

Partner van Aanbestedingscafé:

Columnisten gezocht!

Heb je een pittige mening? Iets bijzonders waargenomen? Of iets dat inkoopland niet mag missen? Dat komt goed uit! De redactie van AanbestedingsCafe zoekt namelijk columnisten.

Vind je het leuk om te schrijven en kun je je committeren aan een frequentie van 4 tot 6 keer per jaar? Neem dan contact op met de redactie ([email protected]).

Wie weet staat jouw column dan binnenkort in de spotlight voor het grootste Nederlandse aanbestedende publiek!

Partner van Aanbestedingscafé:

Stoppen bij geel

In artikel 68 van Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 staat onder meer dat je “bij geel licht moet stoppen” tenzij “de bestuurder het teken zo dicht genaderd is dat stoppen redelijkerwijs niet meer mogelijk is”. In dat geval “mag de bestuurder doorrijden”. Mijn kinderen hadden dus gelijk toen ik laatst extra gas gaf om niet te hoeven stoppen voor rood. Wat ik deed was niet toegestaan. Wel kan ik ze de volgende keer uitleggen dat het verkeerslicht niet oranje is, maar geel. Minor detail, maar leuk gespreksonderwerp om met de achterbank te voeren.

Vermoedelijk zullen de meeste weggebruikers het “stoppen als het redelijkerwijs niet mogelijk is” zo veel mogelijk oprekken. Zoals alle wetten en regelingen zo veel mogelijk in het eigen voordeel worden opgerekt. Veel maatschappelijke verontwaardiging over misstanden gaan dan ook niet over of iets wel of niet mag, maar of het moreel gezien kan. Zijn de regels niet te ver opgerekt? Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de discussie rond belastingontwijking: het is, in tegenstelling tot belastingontduiking, toegestaan. Of het gewenst is, is een tweede. Zeker als aan de ene kant de mogelijkheden om te ontwijken maximaal worden uitgepond en aan de andere kant subsidies en publieke steun wordt gevraagd. Voer voor ethici, rechtsfilosofen en moraalridders.

Als wordt gekeken naar het aanbestedingsrecht, kan de vraag worden gesteld of publieke opdrachtgevers bij geel moeten stoppen of juist extra gas mogen geven? De richtlijn voor een stoplicht is dat deze 3,5 seconden op geel staat. Een aanbestedingsprocedure kent gelukkig een iets langere doorlooptijd. De vraag of “stoppen redelijkerwijs niet meer mogelijk is” lijkt in deze eenvoudig te beantwoorden: ja, stoppen is (bijna) altijd mogelijk! Zeker omdat de Aanbestedingswet voldoende ruimte biedt voor spoedeisende gevallen zoals hulpdiensten die door rood mogen rijden tijdens noodsituaties.

Als het uitgangspunt is dat het oprekken van aanbestedingsregels leidt tot extra werk, meer kans op fouten en hogere kosten, kan worden gesteld dat “roomser zijn dan de paus” geen slecht startpunt is voor publieke aanbestedingsprocedures. Wanneer “roomser zijn dan de paus” wellicht te veel gevraagd is, kan “even rooms zijn als de paus” al een mooi streven zijn. Dus niet alleen binnen de regels maar ook binnen de geest van de wet blijven! Waar in de openbare ruimte corrigerende maatregelen worden genomen als de geldende verkeersregels veelvuldig worden overtreden (drempels, flitspalen et cetera), is het afwijken op het eigen inkoopbeleid of het aanbestedingsrechtelijke equivalent van belastingontwijking minder vatbaar voor correcties. Evaluaties als wordt afgeweken van het inkoopbeleid of na afronding van een noodverband-aanbesteding, vinden zelden plaats doordat de waan van de dag blijft regeren. En zoals in heel arbeidsland, zijn ook in aanbestedingsland de nodige tekorten en capaciteitsproblemen. De waan van de dag is daardoor waanzinnig geworden.

Stoppen bij geel zou daarom een mooi startpunt zijn.

Met stoppen voor geel ontstaat een tweede voordeel. De interne discussies tussen de afdeling inkoop enerzijds en de operatie en de (politieke) leiding anderzijds zouden minder complex moeten zijn. Iets kan wel of iets kan niet, geen ingewikkelde maatwerkconstructies omdat “juist deze aanbesteding zo uniek is”. De kans is namelijk reëel dat binnen een maand een nieuwe unieke aanbestedingsprocedure moet worden opgestart. Uniek is een rekbaar begrip waardoor de waan van de dag een dwingend keurslijf wordt met unieke uitdagingen. De uniciteit van veel aanbestedingen komt echter voort uit verkeerde (of te late) beslissingen in het voortraject. Lees: buiten de invloedsfeer van de inkopende afdeling. Als de inkopende afdeling vervolgens té klantgericht of té flexibel is, wordt de procedure niet alleen onnodig complex, maar worden ook de collega’s in het voortraject de prikkel ontnomen het de volgende keer anders te doen. Af en toe “nee” zeggen draagt bij aan het verbeteren van de eigen organisatie: een lagere werkdruk en een lerende organisatie, meer win-win is bijna niet mogelijk. Met een schuin oog kijkend naar HRM, zien we dat de mensen die geen nee kunnen zeggen, meer vatbaar zijn voor een burn-out. Zeker als deze eigenschap wordt gecombineerd met perfectionisme. De veelomvattendheid en juridische complexiteit van een aanbestedingsprocedure zijn an sich al een uitdaging voor perfectionisten. Laat staan als ook nog wordt afgeweken van de bestaande paden. Stoppen met geel is daardoor niet alleen goed voor een organisatie, maar ook voor haar medewerkers. Of het zinvol is om voornoemde aanbestedingsproblematiek met de achterbank te bespreken, betwijfel ik. De vraag of het verkeerslicht geel of oranje is, zal voorlopig voldoende diepgang bieden.

Partner van Aanbestedingscafé:

Douane ziet geen veiligheidsrisico in gebruik Chinese scanners

De Nederlandse douane blijft scanners van de Chinese producent Nuctech gebruiken. Ondanks herhaaldelijke waarschuwingen van veiligheidsexperts over spionagegevaar, blijft de douane de scanners gebruiken voor controles op Schiphol en de Rotterdamse haven. Nuctech wordt vooralsnog niet uitgesloten van deelname aan aanbestedingen.

Onderzoeken en aanbevelingen
De Chinese staat is deels eigenaar van Nuctech. Daardoor is de kans reëel dat de scanners worden gebruikt voor spionage of dat data gemanipuleerd of misbruikt wordt. Door de kritiek van experts kwamen er aanvullende onderzoeken naar de genoemde risico’s. De aanbevelingen omtrent eventuele kwetsbaarheden in de beveiliging van de scanners worden doorgevoerd, zegt de directeur van de douane in Rotterdam. Wat de aanbevelingen precies zijn en wat de aanpassingen zijn, is niet bekend. De rapporten zijn aangemerkt als staatsgeheim.

Lange relatie
Nuctech kan voorlopig blijven meedoen met de aanbestedingen. Volgens de Rotterdamse douanedirecteur kunnen er geen data uit de scanners naar China worden verzonden. Nuctech en de douane hebben een lange relatie. Het bedrijf levert al 20 jaar producten aan de douane, momenteel zijn er 80 scanners van het bedrijf in gebruik. In totaal gebruikt de overheid 100 veiligheidsscanners om goederen op illegale waar te controleren.

Aanpassingen
Ook Nuctech heeft aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van PwC doorgevoerd. De Nederlandse plaatsvervangend ceo stelt dat het gaat om maatregelen omtrent wachtwoorden en software updates. Hij benadrukt dat producenten uit andere landen eveneens aanpassingen hebben moeten doen.

Aanbestedingen
De aanbestedingen zijn door het voornoemde onderzoek veranderd. De eisen op het gebied van cybersecurity zijn vanaf nu gewaarborgd doordat ze zijn toegevoegd aan de tenders. Daarnaast is er op verzoek van de douane een tweede onderzoek gestart naar de risico’s van scan- en detectieapparatuur.

Politiek
Politici blijven wantrouwend over het gebruik van Chinese apparatuur. Het Europees parlement nam onlangs een strategisch rapport aan voor een Europees industriebeleid. Zo moet de afhankelijkheid van China worden verminderd. De Europese commissie werkt eraan om bij publieke aanbestedingen niet alleen naar de prijs te kijken. De strategische component moet een belangrijker rol gaan spelen.

Bron: fd

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingen Rijkswaterstaat onder de loep genomen

Een onderzoeksrapport over ruim tachtig infraprojecten van Rijkswaterstaat (RWS) tonen aan dat er veel mis is bij de organisatie. Onderzoeksbureaus AT Osborne, PWC en Horvat & Partners analyseerden tientallen projecten in opdracht van minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat. Alle projecten kwamen tussen 2010 en 2019 op de markt. Nadat het onderzoek in juli werd afgerond, ontving de Tweede Kamer de resultaten eind september.

Hogere kosten
De onderzoekers constateren dat Rijkswaterstaat na gunning van projecten snel vervalt in discussies over risico’s die ze eerder niet aan zag komen. Mede hierdoor zijn projecten gemiddeld vijftien tot zestien procent duurder dan in eerste instantie werd aangenomen. Dit patroon van stijgende kosten en overschrijding van begrotingen ontstaat doorgaans ná aanbesteding.

Conclusies
Opvallend is dat er vaak zwakke aannames worden gedaan bij begrotingen van projecten. Daarnaast worden onzekerheden regelmatig vooruitgeschoven, waardoor ze in latere projectfasen alsnog voor moeilijkheden zorgen. Ook schuift RWS aanbestedingsmeevallers heen en weer om zo andere projecten te kunnen financieren. Dat leidt uiteindelijk tot problemen. Daarnaast grijpt RWS soms te laat in als zaken daadwerkelijk mis dreigen te gaan.

Interne problemen
Intern is er voor RWS ook het nodige te winnen. Zo constateren de onderzoekers dat de cultuur moet veranderen, zodat transparantie over onzekerheden beter wordt gecommuniceerd. Ook het bemannen van goede projectteams kan beter, waardoor technische oplossingen van marktpartijen beter kunnen worden beoordeeld.

Verbetertrajecten
Minister Harbers verwacht dat de onzekerheden in grote infraprojecten van alle tijden zullen zijn. De vraag is wat hem betreft vooral hoe daarmee om wordt gegaan. Hij kondigt vooralsnog geen nieuwe maatregelen aan, maar wijst wel op twee verbetertrajecten die lopen binnen het ministerie. Die hebben als doel onzekerheden en oorzaken voor kostenstijgingen eerder te signaleren. Daarnaast moeten er nieuwe afspraken komen over het versoberen van projecten, de verdeelsleutel tussen partijen bij tegenvallers en het gefaseerd uitwerken en realiseren van het project.

Constateringen minister
De minister constateert dat de technische kennis bij RWS de laatste jaren is verslechterd waardoor bij grote projecten te veel risico’s bij marktpartijen terecht kwamen. Daarnaast was er tot 2018 geen eigen ontwerpafdeling waardoor de staat van het eigen areaal niet goed in beeld was.

Complex
Het is de bedoeling nieuwe contract- en aanbestedingsvormen te gebruiken om de relatie tussen RWS en de markt te verbeteren. Harbers vindt dat prijzen realistischer moeten worden en dat risico’s beter beheerst en verdeeld moeten worden. Wel benadrukt hij dat grote infraprojecten complex en onvoorspelbaar blijven.

Bron: https://www.cobouw.nl/307909/onkunde-opportunisme-en-struisvogelpolitiek-breken-rws-op-bij-aanbestedingen

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingsalert september 2022

Wat is er gebeurd?
Een ondernemer klaagt dat een aanbesteder, een specialesectorbedrijf, over de periode van 13 juni 2018 tot 11 februari 2022 verschillende aankopen heeft verricht als potentiële leverancier zonder daarvoor enige aanbestedingsprocedure te hebben gevolgd. Hierdoor heeft de klager niet kunnen meedingen naar deze opdrachten, terwijl deze herhaaldelijk zijn interesse in een opdracht heeft geuit. De klager maakt uit de jaarverslagen op dat de aankopen Europees aanbesteed hadden moeten worden. Ook weigert de aanbesteder informatie te verstrekken over de wijze van aankoop. Door dit te weigeren, handelt de aanbesteder volgens klager in strijd met het transparantiebeginsel. De aanbesteder stelt dat van handelen in strijd met enig beginsel geen sprake is en dat de keuze voor de contractuele wederpartij voor de aankopen steeds is gebaseerd op objectieve criteria.

Het resultaat

Relatie tot de praktijk

Significant Synergy is Premium Partner van Aanbestedingscafe.nl.

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E2: Geen diensten, maar impact (tafelheer Schotanus)


Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Onze gast in deze podcast is Jack Stuifbergen. Hij is directeur eigenaar van schoonmaakbedrijf Breedweer. Op de website van dit bedrijf lezen we dat het geen diensten verkoopt, maar impact. Samen met tafelheer Fredo Schotanus vragen we hem hoe het is om als sociaal ondernemer om te gaan met aanbestedingen.

Links:

Algemeen:
Vragen of in contact treden met de redactie? Mail naar [email protected]

Partner van Aanbestedingscafé:

Innovatiepartnerschap als aanjager innovatiegerichte inkoop nauwelijks gebruikt

Een onderzoek van TenderNed toont aan dat het innovatiepartnerschap nauwelijks wordt gebruikt in aanbestedingen. Twee jaar na de introductie in 2016 werd de procedure 12 keer gebruikt. Na dat hoogtepunt verdween het innovatiepartnerschap langzaam van de radar. Vorig jaar werd het nog slechts 3 keer gebruikt.

Innovatiepartnerschap
Innovatiepartnerschap werd in 2016 in het leven geroepen om innovatiegericht inkopen aantrekkelijker te maken. Ondernemingen liepen niet meer het risico een innovatie te ontwikkelen die ze zelf vervolgens niet uit konden voeren. Het innovatiepartnerschap is bedoeld om een samenwerking te faciliteren tussen aanbestedende diensten en ondernemingen. In de samenwerking is dan opgenomen dat na de ontwikkelfase ook over wordt gegaan tot inkoop van de innovatie. De pre-commerciële en commerciële fase komen hierin samen.

Verwachte voordelen
Het was de bedoeling de administratieve last te verlagen door het innovatiepartnerschap te introduceren. De gedachte was dat een prototype dat tijdens een samenwerking werd ontwikkeld niet meer in een afzonderlijke aanbesteding ingekocht hoefde te worden. De vraag is of dit in de praktijk ook zo uitpakt.

Nadelen uit de praktijk
Nadelen van het innovatiepartnerschap zijn onder meer de lange looptijd en arbeidsintensiviteit. Innovatie kan ook gemakkelijk meegenomen worden in een aanbesteding door functioneel specificeren. Daarnaast willen inkopers in de commerciële fase soms verder kijken dan de bedrijven die deelnamen aan de ontwikkelfase. Door het innovatiepartnerschap is het voor aanbestedende diensten niet mogelijk oplossingen van andere bedrijven in te kopen als zij al een partnerschap zijn aangegaan met specifieke partijen.

Onderzoek
De werkgroep innovatiegericht inkopen buigt zich over de knelpunten bij innovatiegericht inkopen. Eind 2022 informeert minister Adriaansens van Economische Zaken en Klimaat de Tweede Kamer over de resultaten en mogelijke vervolgstappen.

Bron: https://www.tenderned.nl/cms/nieuws/innovatiepartnerschap-wordt-nauwelijks-gebruikt

Partner van Aanbestedingscafé:

Onderzoeksrapport Deloitte over mondkapjesdeal openbaar

Onderzoeksbureau Deloitte heeft het eerste deel van het onderzoek naar de mondkapjesdeal met Relief Goods Alliance (RGA) naar de Tweede Kamer gestuurd. Uit het rapport blijkt dat de samenwerking met RGA van onder meer Sywert van Lienden onder grote druk tot stand is gekomen. Wie eindverantwoordelijk is voor het sluiten van de overeenkomst blijft vooralsnog onduidelijk.

Druk vanuit VWS
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) sloot een deal met RGA om zoveel mogelijk mondkapjes in te kopen. Op het moment van de deal was al geen sprake meer van een tekort. Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) raadde de deal om die reden ook af. Onder grote druk vanuit het ministerie werd de overeenkomst toch gesloten. Nog altijd is onduidelijk wie de exacte verantwoordelijkheid heeft. Ook op de vraag wie verantwoordelijk was voor de prijsbeoordeling van de overeenkomst blijft het antwoord vooralsnog uit.

Reactie minister
Minister Helder (VWS) erkent dat er fouten zijn gemaakt bij het sluiten van de deal. Tegelijkertijd wijst zij op de moeilijke omstandigheden in die periode. Ze erkent dat er lessen moeten worden getrokken om in volgende crises duidelijkheid te hebben over rollen en verantwoordelijkheden.

Vervolg
Het nu gedeelde onderzoek is het eerste deel van een reeks van drie onderzoeken. De twee deelonderzoeken zullen later volgen. Een vergelijking tussen verschillende deals is daarna aan de orde. Bron: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/09/16/onderzoeksrapport-deloitte-naar-tweede-kamer

Partner van Aanbestedingscafé:

De rechtbank Den Haag is op de hand van de aanbestedende diensten! 

Begin augustus werd op rechtspraak.nl het vonnis gepubliceerd van een rechtszaak die was aangespannen tegen de Gemeenten Hardenberg en Ommen. Het ging over een meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure voor de reparatie en renovatie van de riolering in de Gemeenten. Opvallend daarbij was dat de uitspraak was gedaan door de rechtbank in Den Haag. Blijkbaar hadden de gemeenten aangegeven dat een eventueel kort geding daar moest dienen. 

Een paar dagen later luisterde ik (tijdens het uitlaten van de honden, ik kan het iedereen aanraden) naar de podcast van Peter Streefkerk en Octavia Siertsema. Zij hadden het over een aantal Limburgse gemeenten die hun rechtszaken over aanbestedingen ook lieten voorkomen in Den Haag. 

Hoe komt dat en waarom is dat? Ik ben bang dat ik daar verantwoordelijk voor ben. Ik zal het uitleggen. 

Een aantal jaren geleden had ik regelmatig stageplekken voor studenten van de Haagse Hogeschool. Een voordeel van stagiaires is dat je ze af en toe in kunt zetten voor klusjes waar je zelf geen zin in hebt. Omdat ik elk half jaar met Suzanne Brackmann een marathon over aanbestedingsrechtszaken organiseerde leek het mij wel aardig om eens te (laten) tellen in hoeveel gevallen de aanbestedende diensten wonnen, en in hoeveel gevallen de inschrijvers wonnen. 

De uitkomst was opmerkelijk. Ik had al eens hetzelfde laten doen voor de adviezen van de commissie van aanbestedingsexperts en daar was de verhouding ongeveer 50/50 geweest. In de helft van de adviezen werd de klacht als gegrond beschouwd, in de andere helft als niet gegrond. 

Bij de rechtbanken was dat echter niet zo. Ik heb het voor verschillende jaren laten tellen en telkens kwam het uit op een verhouding 70/30. In 70% van de gevallen won de aanbestedende dienst, in 30% van de gevallen won de inschrijver. Maar er was in ieder jaar een uitzondering en dat was de rechtbank Den Haag. Daar lag de verhouding op 80/20. 

Ik vond dat interessante informatie dus ik vertelde dat op cursussen, ik heb er volgens mij ook wel eens een blog op linkedin aan gewijd, kortom, het 80/20 verhaal is van mij afkomstig. 

Uiteraard ga je nadenken hoe dat kan komen. Een eerste verklaring die in mij opkwam was dat de rechtbank in Den Haag de regels beter zou kennen, omdat ze nu eenmaal meer zaken deden dan de andere rechtbanken. In die tijd, ik praat nu over zo’n acht jaar geleden, waren er zo’n 200 rechtszaken per jaar en ongeveer 80 daarvan dienden er in Den Haag. (dat is trouwens nu nog steeds zo). Het was dus logisch dat de Haagse rechters er meer verstand van hadden dan een rechter in Overijssel die twee aanbestedingszaken per jaar doet. Toch verklaarde dat niet waarom aanbestedende diensten vaker wonnen. Ergens meer verstand van hebben betekent niet per se dat de overheid in het voordeel is. 

Ook de mogelijkheden van een old-boys-network of vriendjespolitiek kunnen m.i. uitgesloten worden. Aanbestedingsrechters in Nederland zijn volstrekt onafhankelijk en ik ben er 100% van overtuigd dat rechters in Nederland op basis van de feiten proberen een goed oordeel te vellen. Dat ik het soms niet met zo’n oordeel eens ben is een andere zaak, maar de eerlijkheid van Nederlandse rechters staat volgens mij niet ter discussie.  

Maar wat kan dan wel de oorzaak zijn van het verschil tussen Den Haag en de andere rechtbanken? Ik heb geen 100% bevredigend antwoord maar ik heb inmiddels wel een idee.  

Mijn klantenkring bestond tien jaar geleden voor het grootste deel uit lagere overheden (gemeenten, waterschappen, provincies) en inschrijvers (bedrijven). Vanaf 2012 is ook de Rijksoverheid belangrijk geworden en ging ik meer cursussen geven voor ministeries. Mijn cursisten zijn dan meestal inkopers, projectleiders en juristen. Op een gegeven moment viel het mij op dat ik een bepaald verhaal steeds vaker hoorde. Een inschrijver had na de gunning een klacht en dreigde met een kort geding. Het ministerie riep dan de hulp in van de Landsadvocaat die beoordeelde of de klacht terecht was of niet, en hoe groot de kans was dat een eventueel kort geding verloren zou kunnen worden.  

En nu komt het: ik heb diverse malen, van verschillende inkopers en juristen gehoord dat zij vonden dat de Landsadvocaat in hun ogen te snel koos om de aanbesteding, dan maar in te trekken omdat er een behoorlijke kans was dat het kort geding verloren zou worden. Op zich is dit natuurlijk voor een advocaat een uitstekend advies, maar inkopers klaagden vaak, dat ze ook wel nieuwsgierig waren of wat zij bedacht hadden door de rechter goedgekeurd zou worden. 

Toen ik hierover ging nadenken leek dit mij wel een redelijk plausibele verklaring voor het feit dat de rechtbank Den Haag vaker in het voordeel van de aanbestedende dienst beslist. Als je moeilijke zaken vaker intrekt gaat je win-percentage omhoog.  

Ik weet overigens niet of de verhouding in Den Haag nog steeds 80/20 is, ik heb het al jaren niet meer laten tellen, en mijn conclusie is ook geen wetenschappelijk onderbouwde verklaring, maar tot nog toe de enige die voor mij enig hout snijdt. Ik houd me aanbevolen voor andere verklaringen. 

Mijn advies aan aanbestedende diensten in het land, ga lekker naar een rechtbank in de buurt.  

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbesteding 2.000 flexwoningen van start

In de strijd tegen krapte op de woningmarkt heeft minister De Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening opdracht gegeven om 2.000 flexwoningen aan te schaffen. Tegelijkertijd wordt er vanuit de corporatiesector een grotere aanbesteding voorbereid. Hiermee moet de bouwcapaciteit groter en sneller worden, zodat ook komende jaren de bouw door kan gaan.

De aanbesteding van de flexwoningen door het Rijksvastgoedbedrijf valt samen met het aandragen van locaties door gemeenten en corporaties. Hiermee moet het proces van daadwerkelijke realisatie sneller gaan. Ook zorgt grootschalige inkoop via 1 vastgoedorganisatie met inkoopexpertise voor standaardisering en daarmee voor een verkorting van levertijden.

Het is de bedoeling dat in de periode 2022-2024 in totaal 37.500 flexwoningen worden gerealiseerd. Dit jaar nog 7.500 en de 2 daaropvolgende jaren steeds 15.000. Het ministerie heeft een Taskforce Versnelling Tijdelijke Huisvesting opgetuigd om gemeenten, provincies en corporaties te ondersteunen bij versnelde realisatie van mogelijkheden die zij zien. Het Rijk werkt nog aan een garantstelling om financiële risico’s van projecten op te vangen.

Bron: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/09/07/het-rijk-versnelt-bouwen-flexwoningen-aanbesteding-voor-2000-woningen-gestart

Partner van Aanbestedingscafé:

Top 10 innovatievriendelijke inkopers in publieke sector

Universiteit Utrecht, TenderNed en PIANOo stelden over 2021 een lijst op van de 10 meest innovatievriendelijke inkopers in de publieke sector. Bovenaan de lijst prijkt de Nederlandse Gasunie. Deze organisatie kocht naar verhouding het meest innovatievriendelijk in. Opvallend in de cijfers is dat innovatievriendelijkheid van aanbestedingen af is genomen ten opzichte van 2019.

Organisaties kregen in de analyse punten voor het gebruik van ‘innovatievriendelijke’ inkoopinstrumenten. Elk instrument kreeg een eigen score. Innovatiepartnerschap, prijsvragen, alle instrumenten werden verschillend beoordeeld. Uit de totale analyse kwam Nederlandse Gasunie met een score van gemiddeld 18,9 punten als beste uit de bus. Op nummer 2 prijkt de NS Groep met 11,5 punten en op nummer 3 het Havenbedrijf in Rotterdam met 11,4 punten. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat sluit de gelederen met een score van 7,7 punten.

Opvallend is dat de innovatievriendelijkheid in Nederland afneemt van 3,2% in 2019 naar 2,7% in 2021.

Bron: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/gasunie-meest-innovatievriendelijke-publieke-inkoper-2021

Partner van Aanbestedingscafé:

Actieplan Ministerie IenW voor creëren maatschappelijke impact

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft een actieplan opgesteld om via het inkoopproces maatschappelijke impact te creëren. Het zogenoemde Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) actieplan is opgesteld voor de periode 2022-2025 en bevat ambities, doelen en acties die verschillende partijen met elkaar afspreken, bespreken en monitoren.

De Rijksinkoopstrategie ‘Inkopen met impact’ krijgt met het actieplan concreter vorm op het Ministerie IenW. Tegelijkertijd is besloten om duurzaamheid in de organisatie te verankeren. Daarmee krijgt het MVI-actieplan inhoud, onder het motto ‘Maatschappelijk Verantwoord Inkopen begint met duurzaam opdrachtgeverschap’.

In aanwezigheid van staatssecretaris Heijnen, die het actieplan eerder al ondertekende, vindt de feestelijke ondertekening op 13 oktober plaats. Die datum markeert de gezamenlijke start met maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven én inkopen voor bestuurders van toetredende partijen. Alle partijen die zich bij het manifest aansluiten, stellen een actieplan MVOI op. Al deze actieplannen worden op PIANOo gepubliceerd en dienen als inspiratie. Zo kunnen alle overheden doelbewust inkoopkracht inzetten om meer duurzame en sociale keuzes te maken.

Bron: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/eerste-actieplan-mvoi-2022-2025-gepubliceerd

Partner van Aanbestedingscafé:

S3E1: Ruis en Publieke inkoop (tafelheren Schotanus en Van der Linden)


Of beluister de podcast op je favoriete podcastplatform:

Spotify

Apple Podcasts

Google Podcasts

Alweer het derde seizoen van podcast de Gunningsfactor. Dit seizoen met een iets andere opzet. Iedere aflevering is een er deskundige gast die door host Sander van den Broek het hemd van het lijf wordt gevraagd. Als er een vraag onbeantwoord blijft, grijpt een van de tafelheren in. In deze aflevering trappen we af met het voorstellen van de tafelheren: Theo van der Linden (eigenaar VdlC publishing) en Fredo Schotanus (hoogleraar Publieke Inkoop).

Op vrijdag 1 juli jongstleden aanvaarde Schotanus de leerstoel ‘Publieke Inkoop’ aan de faculteit ‘Recht, Economie, Bestuur en organisatie’ van de Universiteit Utrecht. In deze podcast spreken we over zijn oratie ‘Een betere wereld begint bij publieke inkoop’.

Het tweede onderwerp betreft een serie artikelen die van der Linden schreef samen met Richard Lennartz, directeur van de Haagse Inkoopsamenwerking. Deze artikelen behandelen een groot deel van het boek Ruis van Daniel Kahneman. Deze Israëlische psycholoog werkt op het grensvlak tussen economie en psychologie. In 2002 kreeg hij de Nobelprijs voor de economie voor het integreren van psychologische inzichten met de economische wetenschap. Zijn werk heeft veel oog voor het menselijk beoordelingsvermogen en besluitvorming onder onzekerheid.

Links:

Artikelen over het boek ‘Ruis’ van Daniel Kahneman:

Podcast Napoleon
https://open.spotify.com/show/0j5tgUrj6Uoq1C6tl13VWm

Partner van Aanbestedingscafé:

Schiphol koerst op uitbreiding

Uit een marktconsultatie gepubliceerd op TenderNed blijkt dat luchthaven Schiphol voornemens is een eerder uitgestelde uitbreiding alsnog uit te voeren. De aanbesteding voor een nieuwe terminal, de zogenoemde Terminal Zuid, werd in 2020 tijdens de coronacrisis opgeschort. Nu bereidt Schiphol de aanbesteding alsnog voor.

Noodzakelijke uitbreiding
Ondanks de aangekondigde krimp van de luchthaven van 500.000 naar 440.000 vliegbewegingen, is de nieuwbouw volgens Schiphol wel degelijk nodig. Onder meer capaciteitsproblemen moeten ermee worden opgelost en renovatie op andere plekken opgevangen.

Stikstof
De impact van onder meer stikstofneerslag in de regio is nog onduidelijk. Het ministerie van Landbouw had aanvullende vragen waardoor Schiphol een tweede aanvraag voor een natuurvergunning heeft gedaan. Deze gaat echter nog uit van 500.000 vliegbewegingen dus Schiphol bereidt opnieuw een aanvraag voor.

Overige projecten
Naast het grote contract voor de nieuwe terminal, heeft de luchthaven ook andere bouwprojecten op stapel staan. De sterk verouderde C-pier moet bijvoorbeeld vernieuwd en uitgebreid naar 2 verdiepingen om ruimte te maken voor grotere toestellen, zitplaatsen en doorstroming van passagiers.

Planning
De aanbestedingen zijn gepland voor 2024, de input uit de huidige marktconsultaties wordt gebruikt voor het definitieve ontwerp van de terminal. Verwacht wordt dat de winnaar van de aanbesteding in 2026 kan gaan bouwen zodat in 2032 100.000 vierkante meter vloeroppervlakte kan worden geopend. De marktconsultatie loopt nog tot en met 9 september.

Conflict
Tegelijkertijd speelt er rondom de A-pier op Schiphol een juridisch conflict. De bouwkosten rijzen de pan uit en intussen is BAM Bouw en Techniek als nieuwe aannemer aangesteld. Inmiddels staan Schiphol en de oorspronkelijke aannemerscombinatie Ballast Nedam met het Turkse TAV lijnrecht tegenover elkaar in een strijd om miljoenen euro’s.

Bron: https://fd.nl/bedrijfsleven/1450410/schiphol-gaat-uitbreiden-met-nieuwe-terminal-nei2cavleJZr en https://www.nrc.nl/nieuws/2022/09/05/minder-vluchten-en-toch-nieuwbouw-a4140806

Partner van Aanbestedingscafé:

Nieuwe vorm energie-inkoop Noord-Holland

In totaal 7 gemeenten in Noord-Holland kopen vanaf 2023 hun stroom zoveel mogelijk groen en lokaal in. De gemeenten Haarlem, Zandvoort, Haarlemmermeer, Amstelveen, Aalsmeer, Uithoorn en Ouder-Amstel werken vanaf volgend jaar via de Groendus Energiemarktplaats. Ook de gemeentelijke onderhoudspartner Spaarnelanden, het Noord-Hollands Archief en het Frans Hals Museum sluiten zich aan.

Begin september startte de aanbesteding van de gemeenten via TenderNed. Zij bieden via de Energiemarktplaats toegang aan producenten die aan gestelde criteria voldoen. Het is mogelijk prijsafspraken voor lange termijn te maken zonder gebonden te zijn aan een traditionele energieleverancier. Opvallend in de uitgezette aanbesteding is de toeslag op basis van afstand. Deze fictieve toeslag moet lokale opwek en afname extra stimuleren.

Bron: https://www.solar365.nl/nieuws/noord-hollandse-gemeenten-gaan-vanaf-2023-vooral-lokaal-stroom-inkopen-64ACB2AD.html

Partner van Aanbestedingscafé:

Internationaal Aanbestedingsinstrument in werking getreden

Om te zorgen dat Europese bedrijven die buiten de Europese Unie overheidsopdrachten willen uitvoeren beter toegang krijgen tot die aanbestedingen, is het Internationaal Aanbestedingsinstrument in werking getreden. Hiermee moeten bedrijven binnen en buiten de EU evenveel kans maken op een opdracht.

Maatregelen
Landen buiten de EU, zogenoemde derde landen, kunnen rekenen op maatregelen als zij EU-bedrijven beperkingen opleggen bij aanbestedingen. Wanneer bedrijven uit zo’n land binnen de EU meedingen naar een aanbesteding, wordt hun prijs automatisch verhoogd. Daarmee wordt hun aanbod onaantrekkelijker dan dat van EU-bedrijven die inschrijven. In enkele gevallen kunnen bedrijven uit derde landen zelf worden uitgesloten van aanbestedingen.

Gelijk speelveld
Minister Adriaansens van Economische Zaken en Klimaat en minister Schreinemacher van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking beschouwen het aanbestedingsinstrument als stevige stok achter de deur om een gelijk internationaal speelveld te creëren.

Wijziging Aanbestedingswet
Toepassing van het aanbestedingsinstrument wordt verplicht voor aanbestedende diensten. De Aanbestedingswet wordt op technische gronden gewijzigd. Daarnaast volgt er voorlichtingsmateriaal vanuit de overheid om aanbestedende diensten en inschrijvende ondernemers op de hoogte te brengen van de exacte voorwaarden.

Bron: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/08/29/nederlandse-bedrijven-meer-kans-op-overheidsopdrachten-buiten-eu

Partner van Aanbestedingscafé:

Lancering Leidraad Vertraging & Verstoring in de Bouw aanstaande

Tijdens het congres van Koninklijk Instituut van Ingenieurs (KIVI) in Den Haag op 30 augustus wordt de Leidraad Vertraging & Verstoring in de bouw gepresenteerd. De leidraad is bedoeld om langdurige processen over meerkosten en wijzigingen bij bouwprojecten te voorkomen. Het is onder meer een hulpmiddel tijdens het opstellen van contracten. De eerste exemplaren van de Leidraad worden uitgereikt aan Maxime Verhagen en Doekle Terpstra, voorzitters van respectievelijk Bouwend Nederland en Techniek Nederland.

Bron: https://www.cobouw.nl/307275/juristen-zijn-bouwgeschillen-zat-en-lanceren-anti-ruzie-leidraad-trek-eerder-aan-de-bel en https://www.dutcharbitrationassociation.nl/events/seminar-vertraging-verstoring-in-de-bouw

Partner van Aanbestedingscafé:

Ieder jaar 25 ton CO2 bespaard met de logistieke Haagse Hub

Strategisch contractmanager Peter van Boven van het ministerie van Financiën stond aan de wieg van het aanbestedingsproject De Haagse Hub. Een project met impact, want de logistieke hub aan de rand van Den Haag scheelt 90% leveringen in de binnenstad per dag.

‘In Den Haag zijn veel kantoorpanden en overheidsgebouwen dicht bij elkaar’, zegt Peter. ‘Voor elke bestelling bij een leverancier ging een aparte bestelbus de stad in. Dat zorgde voor veel verkeersbewegingen, en daardoor luchtvervuiling. In 2015 is de Rijksoverheid samen met gemeente Den Haag een project gestart om te onderzoeken hoe bevoorrading slimmer en duurzamer kon. Dat project is uitgemond in een aanbesteding voor een logistieke hub. Een bijzonder complexe aanbesteding, omdat ik als contractmanager niet alleen te maken had met de contractant, maar ook met leveranciers voor wie de werkwijze veranderde.’

Vol busje
Het concept van de hub is niet nieuw, zegt Peter. ‘Supermarktketens werken ook met distributiecentra om hun supermarkten in de steden te bevoorraden. Vanuit de logistieke hub aan de rand van de stad worden leveringen gebundeld de binnenstad in vervoerd. Dus in plaats van dat er een halfleeg busje met alleen papier naar de Turfmarkt rijdt, is dat zero emissie busje nu ook gevuld met koffie en wc-papier. Dat geeft meer rust voor leveranciers, die alles bij de hub afleveren en niet zelf de binnenstad in hoeven, maar ook voor de expeditieruimtes in de kantoren waar niet om de zoveel minuten een volgende levering voor de deur staat.’

Stadslogistiek
Gekozen is voor een partij die zowel de opslag in de logistieke hub als het transport naar de binnenstad op zich neemt. Peter: ‘Zo’n organisatie bestond nog niet, en Stadslogistiek Den Haag is dan ook specifiek voor deze aanbesteding opgericht, als dochteronderneming van PostNL. Met gemeente Den Haag en het Rijk als opdrachtgever heeft Stadslogistiek Den Haag een gegarandeerd volume zodat de investeringen snel worden terugverdiend. Bijzonder aan deze aanbesteding is dat we dus in zee zijn gegaan met een partij die vanaf nul moest beginnen.’

25 ton CO2
Op 1 januari 2020 ging de dienstverlening van start. Wat is er tot nu toe bereikt? Peter: ‘Als contractmanager denk ik mee over hoe we de lat qua duurzaamheid steeds wat hoger kunnen leggen. We begonnen met 200 leveringen in de week, nu zijn dat er 1.400. Elke levering bespaart meerdere ritten. Ieder jaar kan de hub 25 ton CO2 besparen, wat gelijkstaat aan 175 keer vliegen van Amsterdam naar Parijs.’ Met de hub is een landelijke beweging in gang gezet. Peter: ‘Dit project heeft landelijk een enorme boost gegeven aan slimmere logistiek. Stadslogistiek is flink gegroeid en is nu met hubs bezig in 70 steden. Daar hebben ook rijksorganisaties met landelijke dekking veel profijt van.’

Circulair
Peter ziet volop kansen om binnen dit contract tot nog mooiere resultaten te komen. ‘Het Rijk streeft naar 100% circulair: niet bezitten, maar gebruiken. Het zou mooi zijn als de hub op den duur niet alleen goederen levert, maar ook weer inzamelt. Dan wordt er dus altijd gereden met een volle wagen, wat natuurlijk nog milieuvriendelijker is.’ Dat Stadslogistiek meer hubs ontwikkelt, vindt hij een goede zaak. ‘In de toekomst brengt een leverancier zijn goederen bij een hub dichtbij, en die vervoert het vervolgens weer naar een hub in de buurt van de klant.’

Ambassadeur
Contractmanagement is veel meer dan leveranciers aan hun afspraken houden, zegt Peter. ‘Dat is nog weleens het beeld, dat wij alleen maar contracten nalopen. In deze rol ben ik juist veel meer bezig met de relatie en samenwerking. Ik ben echt een ambassadeur van de Haagse Hub en probeer zowel rijksorganisaties als leveranciers ‘aan boord’ te krijgen. Sommige hebben koudwatervrees, dan is het mijn taak ze te overtuigen van de impact. Hoe groter de uitdaging, hoe leuker ik het vind.’

Meer weten over Peters werk als contractmanager in dit project? Bekijk dan het webinar.

Wil je ook bijdragen aan een eerlijke, duurzame maatschappij door in te kopen met impact? Meld je dan aan voor updates over inkoop bij het Rijk.

Partner van Aanbestedingscafé:

PIANOo herhaalt webinar Inkoop en de jaarlijkse accountantscontrole

Op het PIANOo-congres in juni werd een presentatie gegeven over het proces van controle op rechtmatig inkopen. Dit webinar Inkoop en de jaarlijkse accountantscontrole wordt op 29 september herhaald. Om controle achteraf te vereenvoudigen en voorbereid te zijn op de komende wetswijziging, is dit webinar nuttig voor iedereen die bij het inkoopproces betrokken is.

Tijdens het webinar legt Christa van Lent van Baker Tilly meer uit over de denkwijze van de accountant, risico’s in aanbestedingen en de aankomende wetswijziging. Daarnaast krijgen deelnemers veel concrete hulpmiddelen om rechtmatig in te kopen. Denk aan handvatten over de organisatie en spendanalyse. Na het webinar is ruim de tijd voor het behandelen van vragen.

Meer informatie en de mogelijkheid tot aanmelden is te vinden via de website van PIANOo.

Bron: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/meld-je-aan-voor-het-webinar-inkoop-en-de-jaarlijkse-accountantscontrole

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingsalert Augustus 2022

Wat is er gebeurd?
Een aanbestedende dienst is een aanbestedingsprocedure gestart voor ‘Enkelvoudige Specialistische Jeugdhulp’. De aanbestedende dienst heeft aangekondigd dat zij voornemens is een inschrijver uit te sluiten van de aanbesteding in verband met een ernstige fout in de uitoefening in de beroepsuitoefening (artikel 2.87 lid 1 sub c Aanbestedingswet 2012 (Aw)), omdat zij op basis van anonieme fraudemeldingen bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) ernstige risico-indicatoren ziet in het kader van integriteit van de inschrijver. De inschrijver kan zich hier niet in vinden en vindt het niet terecht dat zij op basis van anonieme meldingen bij het IKZ wordt uitgesloten zonder dat de melding verder is onderzocht.

Het resultaat
De voorzieningenrechter is van oordeel dat de aanbestedende dienst de inschrijver niet had mogen uitsluiten van de aanbesteding, omdat de aanbestedende dienst niet meer heeft dan vermoedens. Niet gebleken is dat die vermoedens nader zijn onderzocht, en zij kunnen dan ook niet leiden tot de conclusie dat de aanbestedende dienst aannemelijk heeft gemaakt dat sprake is van een ernstige fout in de beroepsuitoefening. Ook is de inschrijver onvoldoende in de gelegenheid gesteld om te bewijzen dat zij voldoende maatregelen heeft genomen om haar betrouwbaarheid te bewijzen (artikel 2.87a lid 1 Aw).

Betekenis voor de praktijk
Zorg dat je vermoedens van een ernstige fout ook aannemelijk kunt maken, je alleen fouten betrekt die zich in de drie jaar voorafgaand aan de inschrijving hebben voorgedaan (artikel 2.87 lid 1 sub c Aw) en dat je de inschrijver in de gelegenheid stelt om te bewijzen dat voldoende maatregelen zijn genomen om de betrouwbaarheid aan te tonen

Significant Synergy is Premium Partner van Aanbestedingscafe.nl.

Partner van Aanbestedingscafé:

Den Haag vraagt ontheffing voor gebruik Gazprom gas

Gemeente Den Haag kan geen nieuwe gasleverancier vinden. Zij vraagt daarom ontheffing om tot 1 januari gas van Gazprom te kunnen blijven gebruiken. Uiterlijk 10 oktober moeten alle ruim honderd contracten van Nederlandse gemeenten met het Russische Gazprom zijn opgezegd, zo volgt uit Europese sancties. Den Haag heeft een aanbesteding gedaan, maar krijgt vooralsnog geen nieuwe aanbieder aan zich gebonden.

De gemeente vraagt nu om een ontheffing van de sancties. Zij verwacht dat Rijksoverheid deze verleent zodat Gazprom tot 1 januari gas kan blijven leveren.

Ondertussen gaat de gemeente Den Haag onderhandelen met mogelijke leveranciers over een contract dat begin 2023 in moet gaan. Verwacht wordt dat de kosten veel hoger zullen worden dan momenteel het geval is.

Bron: https://nos.nl/artikel/2442047-den-haag-vindt-na-gazprom-geen-gasleverancier-gemeente-wil-ontheffing

Partner van Aanbestedingscafé:

Rijkswaterstaat deelt gegevens met ACM

Rijkswaterstaat en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) hebben hun samenwerking aangepast. Rijkswaterstaat is als publieke opdrachtgever verplicht alle gegevens over hun aanbestedingen te delen met de ACM. Dat ging in het verleden op verzoek, vanaf nu verloopt dit proces rechtstreeks. Opdrachten die Rijkswaterstaat via TenderNed publiceert gebruikt de ACM als bron om te controleren of Rijkswaterstaat de Mededingingswet naleeft.

Aan inschrijvers die bezwaar hebben tegen het delen van gegevens adviseert Rijkswaterstaat om niet in te schrijven op hun aanbestedingen.

De aanbestedingen van Rijkswaterstaat zijn jaarlijks goed voor zo’n 3 tot 4 miljard euro. Om de markt te informeren over voorgenomen projecten en relevante ontwikkelingen, publiceert Rijkswaterstaat regelmatig een inkoopplanning. Wanneer opdrachten daadwerkelijk worden aanbesteed, verschijnen zij op TenderNed. Daarvandaan haalt de ACM gegevens op.

Bron: https://www.rijkswaterstaat.nl/nieuws/archief/2022/08/alle-gegevens-over-aanbestedingen-rijkswaterstaat-gedeeld-met-acm

Partner van Aanbestedingscafé:

Esthetiek en aanbesteden, een lastige combinatie

De inzet van leden van een ontwerpteam in bouwprojecten is voorafgaand aan een ontwerpproces lastig in te schatten. Enerzijds omdat de doorlooptijd in veel gevallen meerdere jaren omvat. Anderzijds omdat gaandeweg veel verandert en er heel (heel) veel beslissingen genomen worden die weer invloed hebben op het onderdeel waarop de aanbieding is gedaan. Ook de volgordelijkheid van het verkrijgen van informatie speelt mee. In beginsel wordt eerst een (esthetisch) ontwerp gemaakt en wordt daarna pas gekeken hoe dit ontwerp constructief en bouwfysisch realiseerbaar is.

Een wispelturige opdrachtgever of een opdrachtgever waarbij budget en ambities niet op één lijn zitten, is in deze een extra complicerende factor. Als dan de welstandscommissie ook nog “moeilijk gaat doen”, begin je als lid van het ontwerpteam te twijfelen of het accepteren van de betreffende opdracht wel zo verstandig is geweest.

Vanuit bestuurskundig oogpunt blijft de welstandscommissie en publieke invloed op esthetiek een interessant fenomeen. Enkele jaren geleden had een stadsarchitect van naam (en derhalve met een visie op esthetiek) aanzienlijke invloed op bouwproject van een andere architect. Laatstgenoemde architect, ook geen onbekende, had echter een conflicterende visie op esthetiek. Het eindresultaat was diverse wijzigingen op het ontwerp en een langer en intensiever – maar vooral ook erg stroef– ontwerpproces.  Botsende karakters sluiten niet aan bij de zo genoemde “algemene beginselen van behoorlijk bestuur”.

Het wordt helemaal lastig als een ontwerp aangepast moet worden en daarom “opnieuw” langs de welstandscommissie moet. Sommige wijzigen lijken in de ogen van een niet-estheticus futiel, maar leveren genoeg basis voor veel discussie en gedoe en daarom meerkosten. De zichtbaarheid van installaties is bijvoorbeeld een van de pijnpunten die vaak terugkomt, omdat deze nooit in de eerste renders (waarheidsgetrouwe visualisaties van een ontwerp) zijn opgenomen, maar er wel moeten komen omdat het gebouw anders niet gebruikt kan worden.

Interessant hierbij is de wisselwerking tussen architect en de welstandscommissie waarbij deze commissie soms als alibi wordt gebruikt om juist niet te veel aan het ontwerp te veranderen. Dit is lastig als het project budgettair uit de pas loopt, een fenomeen dat ook vaak voorkomt. Een minder mooi gebouw, maar binnen budget gerealiseerd of een mooi ontwerp dat op de tekentafel blijft liggen: Salomon zou zijn zwaard erbij moeten pakken om tot een oordeel te komen.

Onder het mom van “wij willen geen Belgische toestanden” waarbij wordt verwezen naar het soms dubieuze straatbeeld bij onze zuiderburen, heeft de welstandscommissie best veel invloed gekregen. Maar waar bijvoorbeeld de rechtspraak de afgelopen jaren stappen heeft gezet met het publiekelijk verantwoorden van haar uitspraken, blijft de welstandscommissie toch vaak een black box. Hoewel gemeentelijk beleid hieromtrent wordt vastgesteld, blijft er toch altijd veel discretionaire ruimte over voor deze commissie.

Bestuurskundig onwenselijk en voor aanbestedingen in de bouw- en vastgoed erg lastig. Als vooraf niet duidelijk is wat de gewenste inzet is van het ontwerpteam en ook niet duidelijk is wat de uiteindelijke bouwkosten zijn, begint een bouwontwikkeling toch net iets minder lekker. Zeker bij binnenstedelijke en renovatieprojecten die steeds vaker voorkomen of bij verduurzamingsvraagstukken die bijna onmogelijk zijn omdat het betreffende gebouw in een beschermd stadsgezicht staat of een gemeentelijk monument is.

Partner van Aanbestedingscafé:

Uitvoeringsbudget Sportakkoord aangepast voor inclusieve speeltuinen

Gemeenten die uitvoeringsbudget aanvroegen en toegekend kregen onder de Regeling Sportakkoord en Leefstijlinterventies 2020-2022 mogen dat geld nu ook gebruiken om speeltuinen toegankelijker te maken. Voor 1 januari 2024 moet het budget besteed en verantwoord zijn. Een bestedingsdoel kan dus nu ook het toegankelijker maken van speeltuinen zijn.

Speeltuinen zijn nu vaak gericht op kinderen zonder beperking. Door het coalitieakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ is er nu extra budget voor het inclusiever maken van deze publieke ruimte. Alle kinderen in de buurt moeten samen kunnen spelen, toegankelijker speeltuinen kunnen hieraan bijdragen.

Bron: https://vng.nl/nieuws/regeling-sportakkoord-verruimd-voor-inclusieve-speeltuinen

Partner van Aanbestedingscafé:

Extra subsidie voor vullen gasopslagen

Om te zorgen dat er deze winter voldoende gas voorhanden is, wil het kabinet de gasberging Bergermeer in Noord-Holland verder vullen. In eerste instantie was het de bedoeling de opslag tot 68 procent te vullen. Dat gaat nu omhoog naar 90 procent. Om dit doel te bereiken, stelt minister Jetten 210 miljoen euro extra subsidie beschikbaar.

Energiebedrijven zijn tot nu toe niet erg happig op het vullen van de gasopslagen. Zij willen niet het risico lopen in de wintermaanden met verlies hun voorraden te moeten verkopen. Om dit probleem te ondervangen, stelde het kabinet eerder al een subsidie beschikbaar om de gasbergingen toch gevuld te krijgen. Van die regeling bleef echter een bedrag van 200 miljoen euro over. Dat bedrag komt nu met nog eens 10 miljoen extra opnieuw beschikbaar.

Uiteindelijk betalen de gebruikers van gas via een extra heffing voor de subsidieregeling. Met name de industrie gebruikt het gas dat wordt opgeslagen in Bergermeer.

Om te zorgen dat de opslag in Norg nog verder dan de huidige 80 procent wordt gevuld, werkt het kabinet aan een regeling. Het oorspronkelijke doel voor de opslagcapaciteit is hier behaald. Het kabinet hoopt op een verdere vulling.

Bron: Trouw, zaterdag 20 augustus 2022.

Partner van Aanbestedingscafé:

Meeste gemeenten onderdeel van inkoopsamenwerking

Meer dan de helft van de 345 Nederlandse gemeenten neemt deel  aan een inkoopsamenwerking. PIANOo publiceerde een nieuw overzicht met gemeentelijke inkoopsamenwerkingen. Deze variëren van kennisdeling tot operationele inkoop. Gemeenten kiezen soms voor enkel structurele overleggen waarbij eventueel  gezamenlijk inkoopbeleid wordt opgesteld. Soms valt de keus op operationele inkoop als onderdeel van de inkoopsamenwerking. Een ambtelijke fusie kan de reden zijn voor samenwerking in inkoop.

Typen samenwerkingen
De kaart van PIANOo kent 3 typen samenwerkingen. De algemene samenwerking is een samenwerkingsverband van gemeenten die op meerdere inkoopgebieden met elkaar samenwerking. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt tussen gemeentelijke samenwerkingen binnen het sociaal domein en afvalverwerking.

Minder inkoopsamenwerkingen
Opvallend is dat er ten opzichte van 2018 veel minder algemene inkoopsamenwerkingen zijn: 35 in plaats van 50. Dat wordt deels veroorzaakt doordat ambtelijke fusies zijn verworden tot bestuurlijke fusies waarbij 1 gemeente is ontstaan. Daarnaast zijn een aantal samenwerkingsverbanden gefuseerd. Tenslotte zijn een aantal samenwerkingsverbanden gestopt en gemeentelijke fusies opgeheven.

Kaart
Door de kaart met een overzicht van gemeentelijke inkoopsamenwerkingen kunnen aanbestedende diensten beter bepalen of zij ergens bij aan willen sluiten. Ook ondernemers die in willen schrijven op aanbestedingen kunnen meer helderheid krijgen. De kaart is te bekijken via de website van PIANOo.

Bron: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/ruim-helft-gemeenten-aangesloten-bij-inkoopsamenwerking

Partner van Aanbestedingscafé:

Handreiking inkoop hulpmiddelen geactualiseerd

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten actualiseert  na 4 jaar de Handreiking inkoop hulpmiddelen. De handreiking is bedoeld om bij te dragen aan een goede inkoop van hulpmiddelen door gemeenten. In samenwerking met Firevaned, Ieder(in), Per Saldo en het Ketenbureau i-Sociaal Domein is de handreiking weer helemaal up-to-date gebracht. Het strategisch en tactisch inkoopproces wordt hiermee nog beter ondersteund, van voorbereidingsfase tot inkoop en uitvoering van het contract.

Bron: https://vng.nl/nieuws/herziene-handreiking-inkoop-hulpmiddelen?utm_medium=email

Partner van Aanbestedingscafé:

De voorwaarden voor het wijzigen van een gunningscriterium

In de praktijk wordt er door inkopers van een wezenlijke wijziging gesproken als een aanbestedende dienst gedurende de looptijd van de aanbesteding een selectie- of gunningscriterium wijzigt of laat vervallen tijdens een lopende aanbesteding. De gedachte hierachter is dat het wijzigen of laten vervallen van een selectie- of gunningscriterium tijdens de aanbestedingsprocedure niet is toegestaan. Mag een aanbestedende dienst onder geen beding een selectie- of gunningscriterium wijzigen of laten vervallen?  Op basis van enkele rechterlijke uitspraken kan worden geconcludeerd dat er onder bepaalde voorwaarden van deze hoofdregel mag worden afgeweken. Wat zijn de voorwaarden voor deze uitzondering en hoe kan de aanbestedende dienst hier het beste mee omgaan? Zijn er mogelijkheden voor een inschrijver om zich tegen een wezenlijke wijziging te verzetten?

Is er sprake van een wezenlijke wijziging?
Artikelen 2.163a tot en met  2.163g Aanbestedingswet 2012 regelt wanneer de overheidsopdracht mag worden gewijzigd nadat ze zijn gegund. Laten we voorop stellen dat het aanbestedingsrecht eigenlijk zegt: gij zult niet wijzigen. Vervolgens heeft de Aanbestedingswet een aantal artikelen die wijzingen wel mogelijk maken, mits deze niet wezenlijk zijn. In voornoemde artikelen worden overwegingen uit het Pressetext arrest[1] gecodificeerd. Bepalingen over het wijzigen van het voorwerp of voorwaarden van de opdracht tijdens de aanbestedingsprocedure zijn echter amper terug te vinden in de Aanbestedingswet. Centrale vraag in deze discussie is of een wijziging van een selectie- of gunningscriterium nimmer is toegestaan en daarom onrechtmatig. Daarom concentreren wij ons in dit artikel met name op artikel 2.163g Aw 2012 en laten de andere artikelen m.b.t. de wezenlijke wijziging in deze blog achterwege.

Het antwoord op deze vraag zal doorgaans luiden: een wijziging is niet meer toegestaan indien de wijziging wezenlijk is. Er wordt gesproken van een wezenlijke wijziging als de wijziging van de opdracht ertoe leidt dat de opdracht materieel verschilt van de oorspronkelijke opdracht (artikel 2.163g lid 2 Aw 2012). Een concretere uitwerking van deze bepaling is wanneer de wijziging van de opdracht zou kunnen leiden tot meer belangstelling van inschrijvers of tot andere inschrijvingen (artikel 2.163g lid 3 sub a Aw 2012). Hiernaar refereert men als er gesproken wordt over het veranderen van de kring der potentiële gegadigden die belangstelling hebben voor de opdracht.

Wij komen nu bij de vraag of de voornoemde regeling met betrekking tot de wijziging van de overeenkomst in zijn algemeenheid analoog kan worden geïnterpreteerd op de situatie van een lopende aanbesteding. Het wijzigen van het gunningscriterium zal in principe leiden tot een opdracht die materieel verschilt van de oorspronkelijke opdracht. Vanuit de jurisprudentie heerst dan ook de opvatting dat het wijzigen van bijvoorbeeld het selectie- of gunningscriterium in beginsel niet is toegestaan (Wienstroom arrest)[2]. Het gevolg hiervan zou dan zijn dat bij het wijzigen van modaliteiten als een selectie- of gunningscriterium  men de procedure dient af te breken en de gewijzigde opdracht dient aan te besteden (heraanbesteden). Er wordt ook in dit kader onderscheid gemaakt tussen een wezenlijke wijziging voor het verstrijken van de uiterste termijn en erna waarbij gedacht wordt dat een rectificatie, enkel in het geval van vóór het verstrijken van de termijnen, mogelijk is[3].


[1]ECLI:EU:C:2008:351
[2] Zaak C-448/01 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:62001CJ0448)
[3] https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2-doorlopen-aanbestedingsprocedure/aankondigen/niet-wezenlijke-wijziging; https://www.aanbestedingscafe.nl/wiki/rectificatie/


In deze discussie zijn er twee interessante uitspraken die besproken zullen worden. De voorzieningenrechters in Utrecht[1] en in Gelderland[2] hebben in verschillende situaties bepaald dat het wijzigen van de voorwaarden en het gunningscriterium weliswaar een wezenlijke wijziging oplevert, maar dat laat onverlet dat de aanbestedingsprocedure niet hoefde te worden stopgezet. In de eerste zaak heeft het Waterschap Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR) een Europese aanbesteding gehouden voor het verlenen van technische adviesdiensten. Bij de publicatie van de Nota van Inlichtingen heeft HDSR het verzoek van een van de inschrijvers ingewilligd om het maximaal te behalen aantal punten op kwaliteit te verhogen van 200 punten naar 300 punten. IV-Water, die tijdens de aanbesteding door een ongeldige inschrijving ter zijde is gelegd, heeft in kort geding een heraanbesteding gevorderd[3]. Het gunningscriterium kwaliteit is volgens IV-Water ernstig verzwaard. In rechtsoverweging 4.12 motiveert de voorzieningenrechter waarom deze niet meegaat in de stelling van IV-Water. Kortgezegd komt de motivatie hierop neer:  het aanpassen van het puntenaantal levert een wezenlijke wijziging op. Echter, “het is in beginsel mogelijk om vóór het verstrijken van de termijn van inschrijving de in het bestek bekendgemaakte gunningscriteria nog te wijzigen. Een voorwaarde hiervoor is wel, dat de wijziging tijdig aan alle potentiële inschrijvers bekend is gemaakt, zodat zij hun inschrijving hierop hebben kunnen aanpassen”. Een tijdige[4] bekendmaking van de wijziging waarbij alle potentiële inschrijvers ervan op de hoogte is blijkt voldoende te zijn om van een heraanbesteding af te zien.

In de procedure bij de voorzieningenrechter Gelderland betrof het een aanbesteding die georganiseerd werd door de publiekrechtelijke rechtspersoon “BVO DRAN” (een samenwerking van achttien gemeente in de regio Arnhem-Nijmegen). Ten aanzien van de gunning golden er een aantal spelregels. De aanbesteding was onderverdeeld in negen percelen (A t/m I). Een inschrijver mocht in principe maximaal drie percelen verwerven. Met betrekking tot percelen E, H en I was er sprake van een zogenaamde ‘combinatiebeperking’. Vanwege de omvang van deze percelen mocht een inschrijver maximaal één van deze grote percelen gegund krijgen in combinatie met slechts één van de kleinere percelen. De combinatiebeperking bleek uiteindelijk in de weg te staan voor het gunnen van perceel I. Van de drie inschrijvers op dat perceel moest er één ongeldig worden verklaard. De overige twee kwamen door de combinatiebeperking niet in aanmerking voor gunning. BVO DRAN besloot hierdoor de combinatiebeperking te laten vervallen om het gunnen van het perceel mogelijk te maken. De inschrijver waarvan zijn inschrijving ongeldig was verklaard, maakte hiertegen bezwaar en vorderde intrekking van de gunningsbeslissing. Een belangrijke vraag hierbij was of er sprake was van een wezenlijke wijziging. De voorzieningenrechter gaat niet mee in de stelling dat er sprake is van een wezenlijke wijziging. Voor zover er sprake is van een wezenlijke wijziging is deze slechts theoretisch en dat is niet voldoende om een heraanbesteding te eisen. “De voorzieningenrechter is van oordeel dat het bij deze stand van zaken niet zo kan zijn dat enkel op basis van deze theoretische kans BVO DRAN kan worden gedwongen tot heraanbesteding van perceel I over te gaan”. Verder is niet vast komen te staan dat de potentiele kring der gegadigden is veranderd. “In een dergelijk geval mag van een ongeldig verklaarde inschrijver in ieder geval worden verlangd dat hij concreet en onderbouwd duidelijk maakt dat er een gerede kans is dat anders zou zijn ingeschreven indien de later vervallen eis van meet af aan helemaal niet was gesteld”. De bewijslast voor het aantonen van een wezenlijke wijziging lag dus bij de ongeldig verklaarde inschrijver.


[1] ECLI:NL:RBUTR:2012:BY3469
[2] ECLI:NL:RBGEL:2020:1630
[3] De vordering tot heraanbesteding was feitelijk een subsidiaire vordering. De primaire vordering was het alsnog (laten) beoordelen van de inschrijving van IV-Water
[4] In dit geval is de wijziging 10 september 2012 gepubliceerd en de termijn voor ontvangst inschrijving was 21 september 2012. De bekendmaking wijziging werd als tijdig beschouwd. M.i. moet er bij een wezenlijke wijziging een ruimere termijn worden aangehouden dat de wettelijke minimumtermijn.


Verder valt uit rechtsoverweging 4.11 op te maken dat BVO DRAN in de aanbestedingsstukken heeft willen voorzien in de situatie waarin de combinatiebeperking gunning van de opdracht in de weg zou staan. Zij hadden zich voorgenomen om in een dergelijk geval de  onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking te volgen (artikel 2.32 Aw 2012). Aan de voorwaarden van artikel 2.32 Aw 2012 werd in deze casus niet voldaan maar uit het voorbehoud is op te maken dat BVO DRAN niet koste wat kost aan de combinatiebeperking wilde vasthouden. Goed beschouwd had BVO DRAN het voorbehoud in de aanbestedingsstukken ondubbelzinnig en transparant moeten regelen.

Conclusie
Indien een aanbestedende dienst tijdens een lopende aanbestedingsprocedure voornemens is een selectie- of gunningscriterium te wijzigen zal dat getoetst moeten worden aan het leerstuk van de wezenlijke wijziging. In beginsel wordt aangenomen dat het wijzigen of het laten vervallen van dergelijke criterium tijdens een aanbesteding een wezenlijke wijziging oplevert. De invloed van de wijzing moet wel reëel zijn aangezien de theoretische kans op een wezenlijke wijziging onvoldoende zou kunnen zijn om een heraanbesteding te vorderen. De inschrijver die een beroep doet op de (theoretische) wezenlijke wijziging moet derhalve goed onderbouwen dat de wijziging hem daadwerkelijk anders heeft doen inschrijven. De aanbestedende dienst die een wezenlijke wijziging wil doorvoeren voor de uiterlijke termijn van inschrijving dient deze tijdig te doen en moet ervoor zorgen dat alle potentiële inschrijvers van de wijziging op de hoogte zijn. Een goed middel hiervoor is de rectificatie. Hierbij dient dan wel voldoende extra tijd in de aanbesteding te worden meegenomen om het voor een potentiele inschrijver mogelijk te maken om bij zijn inschrijving rekening te houden met de consequenties van deze wijziging. Echter is mijns inziens het gevolg van een wezenlijke wijziging, ongeachte de fase in de aanbesteding, het afbreken van de procedure en de gewijzigde opdracht in de markt zetten. Dit is denk ik een logische conclusie als er uitgegaan wordt van een analoog toepassing de van artikelen 2.163a t/m  2.163g Aw 2012.

Het helpt als de aanbestedende dienst een voorbehoud heeft vastgelegd in de aanbestedingsstukken om te ruimte te creëren voor een wezenlijke wijziging. Dan is het vooraf transparant wanneer en wat er wezenlijk gewijzigd gaat worden. Inschrijvers kunnen dan tijdens de aanbesteding hiermee rekening houden. Er dergelijk voorbehoud moet dan wel duidelijk, nauwkeurig en ondubbelzinnig zijn. Hierbij valt ook te denken aan de herzieningsclausule.

Adjust is hét consultancybureau op het gebied van inkoop en contractmanagement. Wilt u als overheidsorganisatie uw inkoopbehoefte verkennen of het clusteren van uw opdracht(en) onderzoeken? Onze experts inkoop publieke domein helpen u graag!

Partner van Aanbestedingscafé:

Netverlies weegt mee bij vaststelling energietarieven 2023

Om te voorkomen dat netbeheerders van elektriciteit minder kunnen investeren in projecten voor energietransitie, wil de Autoriteit Consument & Markt  (ACM) een voorschot voor de hoge kosten voor netverliezen geven.  Het gaat daarbij om zowel regionale netbeheerders als landelijk netbeheerder TenneT. De inkoop van energieverliezen valt onverwacht hoog uit vanwege de hoge energieprijzen.

Netverlies is de term voor energie die verloren gaat bij het transport van elektriciteit. Deze verliezen kopen netbeheerders in waarna zij ze via transporttarieven bij eindgebruikers in rekening brengen. Normaal gesproken wordt dit verlies via nacalculatie 2 jaar later vergoed aan netbeheerders. ACM wil de kosten nu al na 1 jaar vergoeden. Landelijk netbeheerder TenneT gaf in overleg aan dat een voorschot niet gewenst is, de ACM onderzoekt welke oplossing voor TenneT passender is.

Bij het bepalen van de tarieven van regionale netbeheerders elektriciteit weegt de ACM voor 2023 de hoge kosten voor netverlies mee. Voor landelijk beheerder TenneT wordt nu gezocht naar een passende oplossing die een stabiel tariefverloop waarborgt. Onderwerp van onderzoek is de vraag hoe inkoopkosten van energie en vermogen in de toekomst sneller verrekend kunnen worden in de tarieven. In oktober publiceert de ACM de tariefvoorstellen, in november worden de tarieven voor volgend jaar bekend.

Bron: https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-houdt-bij-vaststelling-tarieven-2023-rekening-met-hogere-kosten-voor-netverliezen-als-gevolg-van-hoge-energieprijzen

Partner van Aanbestedingscafé:

Aanbestedingsalert Juli 2022

Wat is er gebeurd?
Na een ontoereikende beoordeling van een Proof of Concept (POC) van de voorgenomen nummer 1 heeft een aanbestedende dienst deze partij uitgesloten en de opdracht voorlopig gegund aan de nummer 2. De nummer 1 heeft bezwaar tegen deze beslissing gemaakt, omdat zij niet tijdig is uitgenodigd voor de POC en maar een halve dag heeft gehad om de POC voor te bereiden. De aanbestedende dienst onderschrijft dit bezwaar. Daarom heeft de aanbestedende dienst de oorspronkelijke nummer 1 toegezegd dat zij opnieuw een POC mocht houden zonder dit te delen met andere inschrijvers. De voorzieningenrechter is van oordeel dat hiermee in strijd is gehandeld met het transparantie- en gelijkheidsbeginsel. De aanbestedende dienst moet daarom een nieuwe aanbestedingsprocedure uitschrijven.

Het resultaat
De aanbestedende dienst is het niet eens met het oordeel van de voorzieningenrechter en is in hoger beroep gegaan. Het hof is van oordeel dat de gebrekkigheid in communicatie geen grond biedt voor intrekking van de aanbestedingsprocedure. De aanbestedende dienst heeft gehandeld zoals zij op grond van het transparantie- en gelijkheidsbeginsel diende te handelen, omdat zij verplicht was de tekortkoming van het niet tijdig uitnodigen van de voorgenomen nummer 1 voor de POC te herstellen. Voor het intrekken van de gunningsbeslissing voorafgaande aan de POC die opnieuw mocht worden gedaan was nog geen aanleiding.

Betekenis voor de praktijk
Wees je ervan bewust dat je als aanbestedende dienst gehouden bent
tekortkomingen te herstellen en zorg dat je hierbij zorgvuldig handelt. Ook in de
communicatie richting de andere inschrijvers.

Significant Synergy is Premium Partner van Aanbestedingscafe.nl.

Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres

Ontvang ons gratis e-book!

Ontvang nu het e-book 'Ruis: de ideeën van Kahneman en de aanbestedingspraktijk' en blijf wekelijks op de hoogte van het laatste aanbestedingsnieuws.
close-link