Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
28
11
16
Nancy van Bemmel
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
1
Door Nancy van Bemmel
Dossier: Aanbesteden
Soort: ,

Aanbesteders: leer van private inkoop

Wouter Stolwijk, directeur PIANOo, zette al meer dan eens vraagtekens bij de huidige manier van inkopen bij de overheid en de vergaande juridisering. “Aanbesteden is een commercieel proces”, stelt hij. “Het gaat om het vinden van een overeenkomst vanuit de tegengestelde belangen van inkoper en verkoper: ‘zoveel mogelijk waar voor je geld’ en ‘zoveel mogelijk geld voor je waar’.”

“Inkoop is economie”, vervolgt Stolwijk. “Bij aanbesteden ligt de nadruk nog te vaak op de juridische kant. Het onbehagen over aanbesteden bij zowel bedrijven als overheden is nog steeds groot.
Natuurlijk zijn er regels en is er een wet, maar als je begint met het kijken naar de wet, dan raak je verstrikt in de procedure. Je kunt op meerdere manieren met de wet omgaan. De wet verbiedt op geen enkele manier om zo professioneel in te kopen als de beste private bedrijven. En gelukkig zijn er steeds meer overheidsinkopers met een meer economische blik op inkoop. Als we de stijl van commerciële partijen meer kopiëren, dan zou de discussie over wat wel en niet in de regels moet, meer op gang gebracht kunnen worden. Misschien blijkt zelfs wel dat bepaalde regels onnodig in de weg zitten.”

Stolwijk noemt een viertal punten waarop de overheid wat hem betreft wat meer de kunst mag afkijken van de ’best in class’ in private inkoop.

  1. De positie van inkoop binnen de organisatie
    “We zouden nog beter kunnen nadenken over de positie van de inkoopafdeling binnen de overheid”, vindt de directeur van PIANOo. “In het bedrijfsleven wordt de inkoopafdeling veelal niet onder de financiële kolom geplaatst, maar onder de business units. Dit is wel afhankelijk van het type product of dienst. Als de inkoopafdeling onder financiën wordt geplaatst, dan gaat het altijd om kostenbesparingen. Als het onder de businessunits wordt geplaatst, dan wordt inkoop gezien als een investering, dan gaat het dus om de opbrengsten die je daarmee genereert.”

    De centralisatie die we bij het Rijk zien, is dat nu de beste oplossing? “De centralisering was een reactie op de enorme versnippering. Een keerzijde van centralisatie is echter wel dat de inkopers ook verder van de gebruikers afstaan. Er zal in de nabije toekomst beter nagedacht moeten worden over de positionering en meerwaarde van Inkoop.”

  2. Zorgvuldig marktonderzoek
    “Marktkennis opdoen en up-to-date houden is essentieel. Als je weet wat je wilt, je hebt de markt bestudeerd en je weet wat je organisatie nodig heeft, dan ga je op het scherpst van de snede je uitvraag afstemmen op wat er in de markt mogelijk is of mogelijk kan worden. Dit maakt het makkelijker om te kiezen welke procedure daar het beste bij past. Er is tevens minder kans dat de juridische kant gaat domineren. Je kunt namelijk aan iedereen inhoudelijk uitleggen wat je aan het doen bent.”

    “Over het onderzoeken van de markt bij publieke inkoop wordt mij vaak gevraagd: ‘Als je marktonderzoek doet, dan leer je de bedrijven kennen. Hoe voorkom je dat je beïnvloed wordt?’ Eigenlijk zeggen ze dan: ‘Marktkennis is verboden, want dat beïnvloedt jou. Terwijl dat je ook zou moeten beïnvloeden! Je moet helemaal niet neutraal en onbevooroordeeld zijn. Natuurlijk niet in de oneerlijke zin van het woord, maar je moet wel weten wat de markt te bieden heeft, wie de knoeiers zijn en wie ‘the best in class’. Je kunt de uitvraag dan zo specificeren dat die knoeiers geen kans maken. Je moet dit wel kunnen aantonen en desgevraagd het marktonderzoek uit de la kunnen trekken.”

    Stolwijk is van mening dat wanneer er honderden miljoenen worden uitgegeven aan bepaalde producten of diensten, de expertise hierover ook in huis moet zijn en niet extern moet worden ingekocht. “De markt moet continue geconsulteerd en gemonitord worden. Dat is voor kleine aanbestedende diensten natuurlijk niet mogelijk, maar op dat punt moet je samenwerken. Categoriemanagement is een goede methode. Gemeenten kunnen gezamenlijk geld bij elkaar leggen voor 3 fte voor bijvoorbeeld een landelijk kenniscentrum gemeentelijke zwembaden. Stel dat er per jaar op 400 gemeenten 10 zwembaden worden gebouwd. Dat maakt het de moeite waard, gezien wat een zwembad kost, om drie personen de hele dag bezig te laten zijn met de ontwikkelingen op die markt en die kennis ter beschikking te stellen aan alle gemeenten.”

  3. Geen kans voor knoeiers in de markt
    Zoals al kort is aangehaald bij het marktonderzoek, zouden de partijen met een slechte performance volgens Stolwijk in de markt geen kans moeten maken. “In de privésfeer heb je consumentenorganisaties. Dat is heel goed voor de markt. De beste leveranciers komen naar boven, dat willen we toch allemaal? Dat geldt bij de overheid ook. Marktkennis betekent dat je de economie bevordert. Je haalt het beste uit de markt. Dat is een prikkel voor andere partijen om nóg beter te worden.”

    “Het is een serieus probleem dat je bedrijven, waarvan je weet dat het mis gaat, moeilijk uit kunt sluiten. Tegenwoordig is het mogelijk om met past performance te werken, maar dit is wel tamelijk ingewikkeld. Trap echter niet in de valkuil dat je partijen met foute middelen probeert te bestrijden, zoals een geheime zwarte lijst.”

  4. Harde bestrijding corruptie
    Er zijn veel discussies over integriteit, vooral binnen de publieke sector. “Kijk eens naar het bedrijfsleven, hoe integriteit in de inkoopkolom geregeld is. Daar wordt veel aandacht aan besteed. Bij de schijn van corruptie dalen de beurskoersen al. Waarom? Omdat het management zijn zaakjes blijkbaar niet op orde heeft.” Hoe zou corruptie bestreden moeten worden? “Door goede mensen in huis te halen, maar ook door een professionele inkooporganisatie neer te zetten, met checks and balances. Ook bij private bedrijven wordt er met de medewerkers meegekeken, er worden dossiers gevormd en er moet bewezen worden dat de uitvraag gebaseerd is op wat de organisatie wil. Alles moet transparant en controleerbaar zijn.”

    “Overheidsinkopers lijken op pad gestuurd te worden met de boodschap: ‘wees heel aardig voor de verkopers’. Maar dan raak je bijna je identiteit kwijt als inkoper. Moet ik nou zoveel mogelijk waar voor mijn (belasting)geld krijgen of de verkoper helpen zoveel mogelijk geld voor zijn waar te krijgen? Inkoper en verkoper hebben tegengestelde belangen, maar moeten elkaar toch weten te vinden om het gezamenlijke belang, namelijk een deal sluiten, te realiseren.”
Nancy van Bemmel
Door Nancy van Bemmel
Nancy van Bemmel is een gedreven journalist. Voor AanbestedingsCafe.nl zet ze zich graag in om inkopers snel van het allerlaatste nieuws te voorzien. Heeft u tips voor Nancy? U kunt haar mailen via: nancy@aanbestedings-cafe.nl

Reacties:

  • Martin Krabbenborg | 30-11-2016 om 12:21

    Gezien de grote belangen bij de overheid is het naleven van de procedures vaak een doel op zich geworden. De grote hoeveelheid juridische adviseurs en disputen is hier een direct gevolg van. In de private sector wordt bottom-line meer gekeken naar wat het beste resultaat is ook indien desnoods rechts ingehaald moet worden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.