Magnifying glass Close

“Aanbestedingsrecht wordt te complex”

“Het aanbestedingsrecht is niet gemaakt om een hoogleraar aan het werk te houden. Het is bedoeld voor inkopers van aanbestedende diensten en de inschrijvers die aan de aanbesteding meedoen”, stelt Pieter Kuypers, hoogleraar en advocaat mededingings- en aanbestedingsrecht bij AKD. “Ik zie dat het aanbestedingsrecht bij iedere wetswijziging complexer wordt gemaakt en verder uitdijt. Wordt het niet weer eens tijd voor een vereenvoudiging?”

De hoogleraar geeft hiermee reactie op de implementatie van de nieuwe aanbestedingsrichtlijnen. “We moeten ervoor uitkijken dat we de Aanbestedingswet niet gaan gebruiken voor het sponsoren van het mkb, voor het verder helpen van de natuur, het aan de slag helpen van laaggeschoolde werknemers en het stimuleren van onderzoek en ontwikkeling. Dit zijn allemaal sympathieke doeleinden, maar we moeten het aanbestedingsrecht inzetten waarvoor het bedoeld is. Namelijk voor het inkopen van het product of de dienst met de beste prijs-kwaliteitverhouding.”

Beste prijs-kwaliteitverhouding
EMVI wordt in de richtlijnen aangepast in ‘beste prijs-kwaliteitverhouding’. Hoe denkt Kuypers hierover? “In de beste prijs-kwaliteitverhouding spelen de levenscycluskosten ook een rol. Dit vind ik een positieve wijziging. In mijn ogen is het namelijk logisch om een prijselement mee te nemen in de aanbestedingsprocedure. Als je een auto koopt, dan ben je geïnteresseerd in de aankoopprijs, maar ook in het verbruik van benzine en het onderhoud. Het is kortzichtig om alleen naar de aankoopprijs te kijken.”

Toch is Kuypers het niet eens met de verandering van EMVI in beste prijs-kwaliteitverhouding. “Je moet niet vergeten dat de laatste wijzigingen nog niet oud zijn. EMVI is in die tijd geen ongeschikt gunningscriterium gebleken. Laat mensen eerst wennen aan een regel, voordat deze weer wordt aangepast. Ook binnen het huidige recht kun je de levenscycluskosten meenemen in de gunningscriteria.”

Past performance
“Ook deze regeling legt onevenredig veel lasten op de schouders van de inkoper en inschrijver”, vindt de hoogleraar van past performance. “Het lijkt in eerste instantie gunstig voor de aanbesteder, maar past performance bevat veel open normen, wat het niet makkelijker maakt. De uitgesloten ondernemer moet bijvoorbeeld aantonen dat hij voldoende maatregelen heeft genomen om zich weer op aanbestedingen in te mogen schrijven. Wat is voldoende, wat is daarvan concreet genoeg om te beoordelen en hoe ga je daarop toezien?”, vraagt Kuypers. “De aannemer zal zijn best doen om aan te tonen dat hij waanzinnig veel maatregelen heeft genomen. De aanbestedende dienst zal daarnaast alles uit de kast trekken om het tegendeel te bewijzen. Het argwaan bij de aanbesteder is namelijk hoogstwaarschijnlijk groot door de slechte prestaties in het verleden.”

Volgens Kuypers werd hier voorheen in de praktijk al een mouw aan gepast. “De partij, die niet functioneerde, werd informeel verteld dat hij niet in hoefde te schrijven. Daarnaast werd er gekeken naar de redenen van de slechte prestatie. Hij leverde bijvoorbeeld stelselmatig te laat op. Dan nam de inkoper in de aanbestedingsdocumenten zulke zware bepalingen op bij te late levering, dat zo’n partij het wel uit zijn hoofd liet om in te schrijven.”

Innovatie partnerschap
“Innovatie is belangrijk, vooral bij overheidsopdrachten”, stelt Kuypers. Toch vraagt de hoogleraar zich af of er daadwerkelijk meer innovatie uit de markt gehaald wordt, met de opname van innovatie partnerschap in de richtlijnen. “De aanbestedende dienst moet in de aanbestedingsstukken aangeven dat er behoefte is aan innovatieve producten. Ik betwijfel of daarmee de bal bij de goede partij is gelegd. Ik vind dat het primair aan het bedrijfsleven is om aan te geven welke innovatieve producten er zijn. Het is namelijk niet de core-business van een aanbestedende dienst om dit te signaleren. Daarnaast werkt deze regeling vriendjespolitiek in de hand. De openbare en niet-openbare procedure kunnen ontweken worden en er mag samengewerkt worden met één partner. Ik vraag me af of dit gaat werken.”

Kuypers ziet andere mogelijkheden om innovatie te stimuleren. “Maak de marktconsultatie zwaarder”, stelt hij voor. “Neem in de wet op dat er bij aanbestedingsprocedures boven de drempel altijd een marktconsultatie plaats moet vinden, waarbij naast gewone ontwikkelingen ook innovatie ter sprake moet komen. Dit gebeurt nu nog veel te weinig. Aanbesteders pakken nog te vaak een oud bestek van de plank.”

Terug naar de kern
De hoogleraar en advocaat in aanbestedings- en mededingingsrecht hoopt dat de complexiteit van de wet een discussiepunt is in de volgende ronde wetswijzigingen. “Mijn uitgangspunt wordt door veel mensen uit de aanbestedingswereld gedragen. De Aanbestedingswet is geen nieuw sturingsmiddel voor politici en we moeten ervoor waken dat het niet te veel wordt vermengd met secundaire doelstellingen. We moeten terug naar de kern”, concludeert Kuypers.

Partner van Aanbestedingscafé
Partner van Aanbestedingscafé

Reacties (4)

Robert MacGiollaRua 4 mei 2016 12:35 uur

Waar hebben we het over? Hooggespecialiseerde technische schoonmaak: privéjets, commercial aircraft, megajachten vergen ieder voor zich specialistische kennis op gebied van techniek en materiaal. Wij doen dit voor een aantal airline operators, waarbij wij voor het eerst werden geconfronteerd met een aanbestedingsprocedure waarbij wij geconfronteerd werden met de vergroeide belangen van grote schoonmaakdiensten met die van de opdrachtgevers. Gedurende het verloop van de procedure werden wij min of meer gedwongen onze (geheime) recepturen over te dragen aan onze directe concurrent. Uiteindelijk hebben wij de rit gewonnen, maar toen wij de eerste toestellen kregen voorgezet konden we pas precies zien hoe er op "schoonmaakdienst" vlak werd omgesprongen met de regelgeving van fabrikanten zoals Boeing en Airbus. We konden vaststellen dat nalatigheid hier een eufemisme was. Juristen, accountants en managers hebben, zolang ze niet zelf op de werkvloer hebben gestaan, geen enkel benul van technische schoonmaak. Onlangs hebben wij op uitnodiging een demo gedaan voor de Deutsche Bahn. Het ging hier om een treinstel dat een zeer hoog gekwalificeerde aanpak vraagt. De vervuiling van (o.a.) HSL treinen is gigantisch en een juiste aanpak ontbreekt, zoals wij hebben kunnen vaststellen. Wat wij doen is geen schoonmaak maar neigt meer naar 'Cosmetic Engineering' een term die nauwelijks bekend is en die door ons tot in maximale graad wordt nageleefd. Gespecialiseerde kennis laat zich niet aanbesteden maar moet door specialisten worden uitgevoerd.

Martin Krabbenborg 1 maart 2016 13:27 uur

Die indruk krijg ik ook. Als bij een inkoopbijeenkomst dit onderwerp aangesneden wordt zijn het vrijwel altijd juristen die tekst en uitleg geven. Het lijkt wel of het aanbestedingsrecht een doel op zich geworden is in plaats van een middel. Het moet toch zijn dat elke aanbieder een gelijk speelveld aantreft, dat tijdens de wedstrijd de speelregels niet aangepast worden en dat de beoordeling transparant en fair is waardoor de publieke gelden goed besteed worden. In het bedrijfsleven gaat het in grote lijnen ook zo met dat verschil dat je aan het grote publiek geen verantwoording hoeft af te leggen. Er wordt een meer commerciële afweging gemaakt waarbij door voortschrijdende inzichten afgeweken wordt van de bestaande procedures en/of werkwijzen. Bottom line kijk je uiteindelijk toch meer wat het beste is voor het bedrijf waarvoor je werkt. Het minder van de operatie is geslaagd maar meer van de patiënt leeft.

29 februari 2016 13:20 uur

Hub, ik ben het absoluut niet met je eens en je doet hiermee integere adviseurs tekort. Ik roep al zolang ik adviseer en lesgeef: hou het simpel, neem alleen zaken op als je er ook iets meedoet etc. De meer dan 10.000 cursisten die ik de afgelopen 20 jaar de revue heb zien passeren zullen dit stuk voor stuk beamen. Door het op die wijze aan te vliegen krijg je ook veel meer draagvlak binnen organisaties om aan te besteden

H. Keulen 24 februari 2016 16:42 uur

Wordt het aanbestedingsrecht te complex, of wordt het onnodig complex geïnterpreteerd en uitgelegd omdat juristen en consultants daar hun brood mee verdienen, "keep it simple" kost hun geld........

Partner van Aanbestedingscafé
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres