Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
04
09
18
Jon Jonoski
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
1
Door Jon Jonoski
Dossier: Aanbesteden
Soort: ,

“Bezint eer gij aanbesteedt”

“Bezint eer gij aanbesteedt”

Het kabinet wil ons weer in beweging krijgen. De overheid heeft daarom 2 miljard euro extra beschikbaar gesteld om te investeren in sport. Daar kunnen veel mooie sportaccommodaties mee gebouwd worden. Ton van de Braak, adviseur bij Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), waarschuwt gemeenten echter om niet te hard van stapel te lopen. “Veel sportaanbestedingen mislukken doordat veel ambtenaren onvoldoende vooraf doordenken wat er allemaal komt kijken bij het opzetten en vooral het langjarig exploiteren van een sportcomplex. Hierdoor hebben ze ook amper besef van de kosten die er mee gepaard gaan.”

Van de Braak heeft meegeschreven aan de leidraad ‘Sportief Aanbesteden’, dat gemeenten een richtlijn moet bieden voor het aanbesteden van sportobjecten.“ Bezint eer gij aanbesteedt” is het motto van deze leidraad. Van de Braak benadrukt dan ook dat het document zich focust op fase-0, op wat er allemaal moet gebeuren voordat de aanbestedingsprocedure begint. “Gemeenten moeten pas aanbesteden wanneer ze een duidelijke visie kunnen formuleren. Ze moeten duidelijk weten wat ze willen, wat de behoeften van hun gebruikers zijn, en wat de kosten zullen bedragen, zowel nu als over 40 jaar. Dat is immers hoe lang de exploitatie van een sportcomplex gemiddeld duurt.”

Sterke projectleider
Visieloos het proces in gaan zorgt volgens van de Braak voor een gebrek aan coördinatie. Dat levert ten eerste verkeerde budgetten op. Ten tweede worden marktpartijen opgezadeld met zaken waar eigenlijk de opdrachtgever verantwoordelijk zou moeten zijn. Gemeenten moeten daarom een “sterke projectleider met kennis van zaken aanstellen. Dat is meestal niet de inkoper. Inkopers moeten, uitzonderingen daargelaten, het proces vooral goed begeleiden. 40 jaar aan exploiteren kost immers niet alleen veel gemeenschapsgeld. Het gaat ook om 40 jaar lang goed invulling geven aan het beoogde maatschappelijke doel van de voorziening. Daarom kan er niet aan de voorkant alleen op de prijs en de inkooptactiek worden gestuurd. Er moet sprake zijn van een samenspel waarbij de kartrekker zijn kennis en werkzaamheden gedegen afstemt met de inkoopafdeling.”

Gids Proportionaliteit
Inkopers kunnen vooral met hun kennis van de Aanbestedingswet en de toepassing van de Gids Proportionaliteit (Gids P) van toegevoegde waarde zijn voor het proces. Volgens de leidraad ‘Sportief Aanbesteden’ zijn mislukte aanbestedingen vaak te wijten aan een veel te rigide interpretatie van de aanbestedingswet. De Gids P adviseert opdrachtgevers daarom “om meer te denken vanuit de opdracht dan vanuit de wet.” Zo kunnen ze beter onderzoeken welke mogelijkheden de markt op dat moment biedt en met welke aanbestedingsvorm het project het beste uit de verf komt.

Best Value Procurement
Toch zijn opdrachtgevers en inkopers vaak te angstig om met afwijkende aanbestedingsvormen te werken, zo stelt van de Braak. Hij noemt Best Value Procurement (BVP) als voorbeeld. Volgens hem kan een BVP-aanpak zo worden ingericht dat het volledig in lijn is met wat Gids P toestaat, en is ook bewezen dat het tot goede producten leidt. “Het voordeel van BVP is dat het al aan de voorkant de kennis en kunde afscheidt van de rest van de markt. Zo wordt het traject niet opgezadeld met ondeskundige partijen die eigenlijk niet weten wat ze moeten aanbieden. Toch vrezen opdrachtgevers vaak om hier gebruik van te maken, omdat ze denken dat ze het niet aan de politiek kunnen uitleggen.”

Overdekt zwembad
Van de Braak benadrukt dat het inkoopproces of aanbestedingsproces niet centraal mag staan “Uiteindelijk moet je vooral een goed product hebben waar de gebruikers, de sporters, tevreden mee zijn. En daar is veel kennis van zaken voor nodig. Een overdekt zwembad realiseren bijvoorbeeld is, zoals een adviseur ooit vertelde, na het bouwen van een kerncentrale het moeilijkste wat er is. Zeker in Nederland, waar het wisselvallige klimaat in bouwkundig en installatietechnisch opzicht zoveel druk op het gebouw legt, is een juiste conditionering van levensbelang. Als aannemer heb ik in de praktijk gezien welke fouten er gemaakt worden. Zwembaden kampen nu met schade omdat bij aanbestedingen de criteria voor 90% op de prijs waren gericht. Daarmee worden aanbieders uitgedaagd vooral de goedkoopste oplossingen te kiezen en niet de kwalitatief meest optimale.

Optimale kwaliteit
Hoe kan die optimale kwaliteit dan het beste verkregen worden? Van de Braak stelt dat “de kennis uit de markt gebruikt moet worden om niet de oplossing, maar de vraagstelling aan te besteden. Dat moet uiteraard in samenspraak met de randvoorwaarden gebeuren. Dit proces kan begeleid worden door de adviseur die vervolgens ook de aangedragen oplossing qua budget en kwaliteit beoordeelt. Dat levert ook een optimale samenwerking op tussen publiek, privaat en adviseur.”

Verantwoordelijkheid
Van de Braak zit al 40 jaar in het vak en merkt op dat er vroeger veel meer vertrouwen was tussen opdrachtgever en aannemer. Zo konden ze een goede relatie opbouwen en elkaar meer gunnen. “Wanneer je als aannemer een prijs had neergelegd was dat ook daadwerkelijk jouw prijs. Je begeleidde een project van begin tot eind, en was er ook verantwoordelijk voor. Dat leidde tot een betere kwaliteit, meer zorgvuldigheid en een langere levensduur. Aannemers konden bovendien niet na afloop van het project opeens aangeven dat ze nog wat zaken doorberekend hadden en een ton tekort kwamen.”

Financiële crisis
“Laten we duidelijk zijn, ik weet dat er zich destijds ook veel heeft afgespeeld wat niet goed was. Nu we besloten hebben dat het allemaal anders moet, zijn we echter naar de andere kant doorgeslagen. Het vertrouwen tussen aannemers en opdrachtgevers is naar het nulpunt gedaald, zeker tijdens de financiële crisis. Aannemers hebben in die periode vaak geld – soms tonnen – moeten bijleggen. Tegelijkertijd hebben gemeenten in de afgelopen 15 jaar veel juridische kosten gemaakt onder de noemer van aanbesteden. Dat kan noch de bedoeling zijn van het realiseren van sportaccommodaties, noch van de Aanbestedingswet.”

Duurzaamheid
Van de Braak ziet wel betere tijden aanbreken. “Het lijkt er op dat het vertrouwen weer langzaam terugkeert. De Gids P wordt weer makkelijker bij de hand gepakt en inkopers gaan steeds vaker kijken of ze ook op andere manieren aan de slag kunnen zonder gelijk het woord aanbesteden in de mond te nemen. Dat is belangrijk, want de vraagstukken worden alleen maar groter. Zo zullen opdrachtgevers steeds vaker naast de kwaliteit ook de duurzaamheid van multifunctionele sportaccommodaties moeten borgen. De partijen zullen dan veel meer met elkaar moeten samenwerken om tot goede oplossingen te komen.

Jon Jonoski
Door Jon Jonoski
Jon Jonoski is een enthousiaste journalist die zich graag verdiept in de wereld van inkoop en aanbestedingen.

Reacties:

  • Petra van der Meer | 04-09-2018 om 10:49

    Gemeenten moeten pas aanbesteden wanneer ze een duidelijke visie kunnen formuleren. Ze moeten duidelijk weten … zowel nu als over 40 jaar. Nu en over 5 en 10 jaar lijkt e al een hele uitdaging. 40 jaar vooruit kijken lijkt me een onmogelijke opgave.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.