Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Commissie Fyra: “de verkeerde belangen prevaleerden”

Het rapport van de Kamercommissie Fyra is vrijgegeven. In dit rapport concludeert de commissie: ‘Het oorspronkelijke beoogde vervoer over de HSL-Zuid is niet tot stand gekomen, omdat andere belangen keer op keer prevaleerden boven het verwezenlijken van het reizigersvervoer. Zo hechtte de staat veel belang aan de financiële opbrengsten en was NS gefocust op het behouden van zijn strategische positie op het Nederlandse spoor. Hierdoor is niet alleen het belang van de reiziger geschaad, maar blijft bovendien de met belastinggeld gefinancierde miljardeninvestering in de HSL-Zuid onderbenut’.

De kiem van de problemen ligt in de jaren negentig, wanneer het kabinet besluit tot aanleg van de HSL-Zuid. Het kabinet wil een aanzienlijk deel van de investering terugverdienen met de opbrengsten van het vervoer. De wens van het kabinet om marktspanning te creëren, zorgt uiteindelijk voor een openbare aanbesteding. NS wil zijn strategische positie op het Nederlandse spoorwegnet behouden en doet samen met KLM een erg hoog bod om de concessie te verkrijgen.

Aanbesteding trein
Bij de aanbesteding van de trein in 2002 zet NS een complexe en voor treinenbouwers onaantrekkelijke vraag in de markt. De specificaties maken dat geen enkele bestaande trein voldoet. Bovendien is het binnen drie jaar ontwikkelen en bouwen van een nieuwe trein met de specifieke specificaties bij voorbaat nagenoeg onmogelijk. Verder signaleert de commissie dat treinproducenten vooraf niet wisten hoe verschillende gunningscriteria ten opzichte van elkaar gewogen werden. Ook werd er gebruik gemaakt van een wachtkamerprocedure die niet van tevoren is beschreven. Verschillende gerenommeerde treinenbouwers vielen dan ook snel af of stapten zelf uit het aanbestedingsproces, waardoor uiteindelijk alleen de Franse treinenbouwer Alstom en de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda de onderhandelingen ingaan.

Voorkeurspositie AnsaldoBreda
Op verzoek van NS biedt AnsaldoBreda een trein aan met een maximumsnelheid van 250 km/u. De vraag wordt echter niet voorgelegd aan Alstrom. Daarnaast vindt NS het een belangrijk pluspunt dat Ansaldo-Breda een enkeldekstrein aanbiedt. Dit vinden de onderzoekers opmerkelijk, omdat in de aanbestedingsdocumentatie nadrukkelijk wordt gesteld dat zowel enkeldeks- als dubbeldekstreinen aangeboden mogen worden. Na de deadline van 5 december 2003 voor de definitieve offertes voert AnsaldoBreda wijzigingen door in het ontwerp, waardoor er meer zitplaatsen in de trein passen. Het is in het aanbestedingsrecht niet geoorloofd om wijzingen na de deadline deel te laten uitmaken van de beoordeling van de offertes. NS doet dit desondanks en mede daardoor wint AnsaldoBreda de aanbesteding.

Betrouwbaarheid onzeker
Vervolgens komen NS en AnsaldoBreda een krappe planning overeen, waarvan NS vooraf wist dat deze niet gehaald zou worden. De levering werd met vijf jaar overschreden. Tijdens het bouwen van de Fyra zijn er ook zorgen over de kwaliteit van de trein. NS kiest er echter voor om door te gaan met AnsaldoBreda. Alsnog andere treinen bestellen lijkt meer tijd te kosten dan doorgaan op de ingeslagen weg. Bovendien kan het opzeggen van de koopovereenkomst gevolgen hebben voor het behoud van de concessie. Uiteindelijk heeft NS de Fyra in gebruik genomen, terwijl de betrouwbaarheid in hoge mate onzeker was.

Aanbevelingen
De commissie doet een aantal aanbevelingen. Specifiek over aanbestedingen zeggen de onderzoekers: Besteed bij aanbestedingen en contractbeheer in rijksverband expliciet aandacht aan risico’s die het realiseren van het contractdoel in de weg kunnen staan. Dit kan de aanbesteder vooraf analyseren door aandacht te besteden aan een deugdelijke risicoanalyse. Wees daarnaast alert als slechts één partij inschrijft, adviseren de onderzoekers. Tot slot moeten contractbeheerders actief sturen op deugdelijke uitvoering van het contract en gebruikmaken van het juridische instrumentarium om nakoming van het contract af te dwingen.

Partner van Aanbestedingscafé:
Partner van Aanbestedingscafé:

Reacties (1)

H. Keulen 1 november 2015 09:16 uur

Als dit de aanbevelingen zijn van de commissie kan ik alleen maar constateren, dat dit zaken zijn die iedere junior inkoper die NEVI 1 heeft gedaan weet. Moet daar zo'n dure commissie aan te pas komen? Overigens heeft Prof. Chris Jansen in 2013 een schitterend openbaar college over deze materie gegeven, zie https://av-media.vu.nl/VUMedia/Play/17f31fa9cbd5458daa847119523d277d

Partner van Aanbestedingscafé:
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres