Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium partners

Gold partners

Silver partners

12
06
Tim Robbe
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
1
Door Tim Robbe
Categorie: Column
Soort:

Groundhog-day!

Groundhog-day!

Groundhog Day is een film met Bill Murray uit 1993. De film voert het concept van deja vue tot in het extreme door. Murray is een weerman die op onverklaarbare wijze iedere dag opnieuw dezelfde dag doorleeft. Hij komt elke dag dezelfde mensen tegen. En komt elke dag in dezelfde situaties terecht. Zijn acties zorgen wel voor andere reacties, maar elke morgen opnieuw gaat de wekker, waarbij de radio-omroeper dezelfde kreet slaakt: “Groundhog Day!”. En daar gaat Bill weer…

Ik voel mij op dit moment de Bill Murray van het sociaal domein. Lang voor het sociaal domein het sociaal domein heette, was ik al bezig met aanbesteden en, wel, het sociaal domein. Gezien de schaal van het sociaal domein nu, is het niet vreemd dat zoveel andere adviseurs en advocaten zich ermee gaan bezighouden. Er komen steeds meer organisaties die zich geconfronteerd zien met vragen als gemeenten zorg moeten inkopen. Waar wij echter voor moeten oppassen is opnieuw wielen gaan uitvinden. De laatste tijd heb ik regelmatig een deja vue naar 2007: Groundhog day!

In 2007 kregen wij de Wmo 2007 en vond de eerste decentralisatie plaats; hulp bij het huishouden (we tellen de Wvg uit 1994 en de WWB uit 2002 even niet mee). Opeens moesten alle gemeenten in Nederland een voor hun nieuwe dienst gaan aanbesteden! Uniek!

Er verschenen allemaal verschillende aanbestedingsmodellen. Het Ministerie publiceerde handreiking na handreiking. De VNG organiseerde workshops in het land met sprekers en adviseurs. Er was veel geklaag over aanbesteden bij politici, gemeenten, zorgorganisaties. Er volgden rechtszaken.

Ook in 2007 wees het Hof van Justitie van de EU het zogenaamde AnPost arrest. Daarin bepaalde het dat als een zogenaamde 2B dienst geen duidelijk grensoverschrijdend belang had, de aanbestedingsbeginselen (of: aanbestedingen) niet van toepassing waren. Zorg en maatschappelijke dienstverlening was zo’n 2B dienst.

In 2009 introduceerde ik bestuurlijk aanbesteden als zo’n model. Gemeenten, zorgorganisaties en Wmo-raden wilden na de eerste aanbestedingsrondes in 2007 geen “kille” openbare aanbestedingen zonder overleg, maar wilden met elkaar in gesprek (“dialoog”). Zij wilden ook meer flexibiliteit in de afspraken en meer keuzevrijheid voor inwoners. En zij wilden, kort gezegd, van het risico af dat aanbieders door een fout in de aanbesteding opeens jaren niet meer zouden kunnen leveren.

Vervolgens brandde een discussie los of bestuurlijk aanbesteden wel kon. Was hulp bij het huishouden wel een 2B dienst? Was het niet gewoon schoonmaak, dat je Europees openbaar moet aanbesteden? Die hele discussie duurde een jaar of twee, drie. Maar vanaf 2012 was bestuurlijk aanbesteden gemeengoed. Het vond zelfs zijn weg in verschillende officiële documenten van ministerie en VNG (vreemd genoegd heette het dan opeens “dialooggericht aanbesteden” en geen “bestuurlijk aanbesteden”).

Groundhog day!
Inmiddels is het 2017. Sinds twee jaar hebben wij de grootste decentralisatie ooit gehad (Wmo 2015, Jeugdwet, Participatiewet). Opeens moeten alle gemeenten in Nederland voor hun nieuwe diensten gaan aanbesteden. Uniek!

Er verschijnen allemaal verschillende aanbestedingsmodellen. Het Ministerie publiceert handreiking na handreiking. De VNG organiseert workshops in het land met sprekers en adviseurs. Er is geklaag over aanbesteden bij politici, gemeenten, zorgorganisaties. Er volgen rechtszaken.

In 2016 wees het Hof van Justitie van de EU het zogenaamde Falk arrest. Daarin bepaalde het dat als een inkopende organisatie zelf geen keuze maakt uit ondernemers, maar bijvoorbeeld inwoners laat kiezen voor een ondernemer, geen sprake is van een overheidsopdracht en geen sprake is van een aanbestedingsplicht. De Europese rechter spreekt van “open house”. Bij bestuurlijk aanbesteden is hiervan sprake.

Inmiddels implementeer ik in verschillende regio’s het “open house” model (bestuurlijk aanbesteden, maar dan met niet één, maar continue marktconsultaties). Gemeenten, zorgorganisaties en Wmo-raden willen namelijk nog steeds geen “kille” openbare aanbestedingen zonder overleg, maar willen met elkaar in gesprek blijven (“dialoog”). Zij willen ook meer flexibiliteit in de afspraken en meer keuzevrijheid voor inwoners. En zij willen, kort gezegd, nog steeds niet het risico lopen dat aanbieders door een fout in de aanbesteding opeens jaren niet meer zouden kunnen leveren.

Vervolgens brandt nu een discussie los of bestuurlijk aanbesteden of “open house” wel kan. Is het Falk-arrest geen uitzondering? Geldt niet gewoon de speciale procedure voor sociale en specifieke diensten? Deze hele discussie gaat waarschijnlijk weer een jaar of twee, drie duren. Maar ik verwacht dat vanaf 2019 bestuurlijk aanbesteden als “open house” gemeengoed is. Het zal zelfs zijn weg vinden in verschillende officiële documenten van ministerie en VNG (het heet dan waarschijnlijk “open house” of nog steeds “dialooggericht aanbesteden”).

Groundhog day!

Tim Robbe
Door Tim Robbe
mr. drs. Tim H.G. Robbe van Aboukir & Robbe Advocaten

Reacties:

  • Sander Vaneker | 12-06-2017 om 14:04

    Je weet hoe in Groundhogday (ook mijn alltime-favourite) de weerman de ellende van “iedere dag hetzelfde beleven” doorbreekt Tim?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.