Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
13
02
17
Theo van der Linden
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
1
Door Theo van der Linden
Dossier: Column
Soort:

Jan Terlouw en de perfecte aanbesteding

Jan Terlouw en de perfecte aanbesteding
Foto: Adobestock

In het gedicht ‘het huwelijk’ van Willem Elsschot overweegt een man zijn wat in het slop geraakte huwelijk daadkrachtig te beëindigen door zijn vrouw dood te slaan. Uiteindelijk doet hij dat niet, wat heeft geleid tot een van de beroemdste citaten uit de Nederlandse literatuur: “Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren”

Daar moet ik de laatste tijd veel aan denken als ik aan de huidige aanbestedingspraktijk denk. Lezers van mijn columns weten dat ik een hartstochtelijk voorstander ben van de uitgangspunten van aanbesteden: transparantie, objectieve beoordeling en niet discrimineren, door mijzelf graag samengevat in het begrip ‘eerlijk inkopen’ waarbij bedrijven een gelijke kans hebben en er geen ruimte is voor vriendjespolitiek en favoritisme. De laatste tijd word ik echter toch weleens door sombere gedachten overvallen. Ik zal u daar deelgenoot van maken. Wat mij op dit moment bijvoorbeeld dwars zit, is dat aanbestedende diensten zaken willen borgen die volgens mij niet te borgen zijn.

Enige tijd geleden maakte Jan Terlouw veel indruk met een speech in DWDD. Terlouw refereerde aan een aannemer die vroeger overeenkomsten met een handdruk bezegelde terwijl hij nu voor dezelfde opdracht vijf contracten moet ondertekenen. Daar zit wat in.

(Terlouws deed ook een oproep aan politici om weer ‘integer’ en ‘onkreukbaar’ te worden. Daar moest ik erg om lachen. Als minister Hennis haar vuilniszak een uur te vroeg buiten zet, dan weet in een mum van tijd via de social media heel Nederland dat. Volgens mij hebben we nog nooit in de geschiedenis van de Nederlandse politiek zulke onkreukbare bewindslieden gehad, maar dit terzijde.)

Het punt dat ik wil maken is het volgende. In je persoonlijke leven, in de samenleving en bij een aanbesteding gaan zaken niet precies zoals je zou willen. Toen ik jong was wilde ik of gitarist in de Bowie-band worden, of spits van Feyenoord, maar ik moet er nu toch echt ernstig rekening mee gaan houden dat beide niet meer gaat lukken (Bowie is dood en Jörgensen speelt goed, dus ook die kans wordt steeds kleiner).

Het vreemde is dat we ook in de politiek moeilijk kunnen accepteren dat er keuzes gemaakt worden die niet de onze zijn. Toch is het zinnig dat die keuzes gemaakt worden, en in Nederland is dat gelukkig door mensen die wij gekozen hebben. Nieuwe snelwegen of betere thuiszorg? Meer geld voor cultuur of meer vluchtelingen opvangen? Een nieuw stadhuis of meer politie? In Nederland worden dat soort beslissingen over het algemeen netjes genomen, maar soms zijn het niet jouw keuzes. Dat is vervelend, maar het is ook vreemd om te denken dat een regering iedereen, maar dan ook iedereen, ter wille kan zijn.

Deze trend zien we de laatste jaren ook bij aanbestedingen. Overheden willen alles, maar dan ook alles, van tevoren vastleggen in de hoop dat daarmee zekerheid gecreëerd wordt. Die hang naar 100% zekerheid is bij aanbestedingen volledig doorgeslagen.

Daar komt nog iets bij. Aanbestedingen die gegund worden op ‘beste prijs kwaliteit verhouding’ kennen één heel groot probleem. Het echte meten van de kwaliteitscomponent is pas mogelijk op het moment dat de leverancier, dienstverlener of aannemer met de opdracht bezig is. Iemand zei het pas heel kernachtig: “Kwaliteit zit ook in het humeur van de monteur.”

Nog moeilijker wordt het bij maatschappelijk verantwoord of circulair inkopen. Dan moet de aanbestedende dienst niet alleen bij de uitvoering van de opdracht kijken of alles klopt, maar ook in het land waar de koffiebonen vandaan komen controleren of de plukker wel echt een goed loon heeft ontvangen en of het geleverde hout wel echt onbespoten is. En zeker als de volledige levenscyclus een gunningscriterium wordt, dan moet de aanbestedende dienst ook nog controleren of er, als de brandweerauto na twintig jaar wordt afgeschreven, wel echt milieuvriendelijke asbakjes van gemaakt worden.

Zekerheid heb je volgens mij dus nooit. Het merendeel van de bedrijven zal zijn best doen om jouw opdracht zo goed mogelijk uit te voeren, en af toe probeert een bedrijf je te belazeren en zoveel mogelijk aan je te verdienen met zo min mogelijk inspanning. Zo is het, zo was het en zo zal het altijd blijven.

Waarom dan niet de papierwinkel een keer echt drastisch terugbrengen? Ik wil graag een revolutionair concept voor aanbestedingen bij jullie neerleggen. We gaan aanbesteden op laagste prijs. Dat bestaat toch al, zult u zeggen. Dat is zo, maar dit keer leggen we een beperking op aan de aanbestedende dienst. In de nieuwe Gids Proportionaliteit komt te staan: “De aanbestedende dienst moet de opdracht en de voorwaarden beschrijven in maximaal drie pagina’s A4, lettertype Arial 10, regelafstand 12 pnt.”

Denk er eens over na. De inschrijvers hoeven alleen een prijs af te geven, opdrachten moeten kernachtig en functioneel gespecificeerd worden (dus genoeg ruimte voor de creativiteit van het bedrijfsleven), het wordt weer eenvoudiger voor het MKB en het aantal rechtszaken gaat al snel afnemen. Ik stel voor dat we deze werkwijze voortaan de ‘Terlouw-aanbesteding’ noemen. Welke aanbestedende dienst durft het aan?

De tijd zal het leren. Ik ben zeker niet de eerste die vindt dat het aanbesteden eenvoudiger moet. Of het ooit zal lukken? Ik weet het niet. Daarom wil ik graag nog even wijzen op de twee regels die volgen op de hierboven geciteerde, die bijna altijd vergeten worden:

“Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad
staan wetten in de weg en praktische bezwaren
en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,
en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.”

Theo van der Linden
Door Theo van der Linden
Theo van der Linden is een van de meest gevraagde, zoniet de meest gevraagde, spreker over Europees aanbesteden in Nederland. De afgelopen jaren gaf hij meer dan 1000 trainingen, voordrachten en lezingen over aanbesteden bij zowel aanbestedende diensten als bedrijven. Hij is de samensteller van de bundel 'Aanbestedingsjurisprudentie in de praktijk' waarin hij commentaar geeft op ca 300 rechtszaken. Meer informatie over hem en zijn bedrijf VdLC vindt u op www.aanbesteding.nl

Reacties:

  • Hans Kuiper | 14-02-2017 om 17:19

    Voor Theo’s voorstel staats zelfs geen wet in de weg. Je hoeft deze keuze alleen maar te motiveren. Omdat je de ontwerpkennis van de aanbieder ook in de concurrentie betrekt zullen de onderlinge prijsverschillen groter (kunnen) zijn dan wanneer zoals traditioneel iedere aanbieder het zelfde ontwerp afprijst. Het enige nadeel dat ik zie dat er voor aanbieders geen drive in zit om meer kwaliteit te leveren dan het minimum. Als dat geen bezwaar is zou ik zeggen: doen.
    Ik zou wel eisen stellen aan de vorm van de aanbieding want zomaar in de blind gunnen, denk b.v. aan BVP, waarbij de aanbieder zijn ontwerp pas na de voorgenomen gunning “onthult” heeft niet mijn voorkeur……

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.