Magnifying glass Close

De kerstvakantie is voorbij

De kerstvakantie is voorbij. Het nieuwe jaar is begonnen. Zoals de trouwe lezer weet, bestaan mijn vakanties vooral ook uit lezen. Deze vakantie heb ik mij gestort op de stoïcijnen: Epictetus, Seneca, Marcus Aurelius. Ik doe dat vooral om voor mijzelf te beoordelen of ik de wijsheden van deze heren ook in mijn eigen leven een plek kan geven. Maar, zoals altijd, zie ik ook verbanden met het domein waarin ik veel werk: het sociaal domein.

Een uitgangspunt van de stoïcijnen is dat je vooral je aandacht niet moet richten op zaken waar je geen invloed op hebt. Dat leidt alleen maar tot frustratie. Je moet je meer bezig houden met zaken waar je invloed op hebt of gedeeltelijk invloed op hebt. Als dit uitgangspunt hanteert, dan kijk je met name steeds naar je eigen denken en handelen. Daar heb je namelijk invloed op.

Het leidt ook tot een uitwerking in de praktijk waarbij je vooral doelen ‘internaliseert’. Je gaat dus niet voor het winnen van een tenniswedstrijd (een ‘extern’ doel). Om dat te bereiken moeten namelijk heel veel dingen gebeuren waar je geen invloed op hebt. Wat je wel kunt doen is je zo goed mogelijk voorbereiden en je ten doel stellen je best te doen tijdens de wedstrijd.

Hoe zijn deze wijze lessen toe te passen in het sociaal domein door gemeenten (en hun bestuurders, beleidsmakers en inkopers). Door de financiële uitdagingen zien wij dat de roep om ‘resultaat’ steeds harder luidt. Resultaat voor wat betreft ‘transformatie’, resultaat voor wat betreft ‘cliëntuitkomsten’ en resultaat voor wat betreft financiën.

De vraag is echter hoeveel invloed gemeenten (of hun bestuurders, beleidsmakers en inkopers) eigenlijk hebben op dat resultaat. Mijn uitgangspunt is nog altijd dat het sociaal domein (en elke organisatie daarbinnen) een complex adaptief systeem is. Dat wil zeggen dat hoewel inwoners, ambtenaren en hulpverleners wellicht simpel en voorspelbaar reageren, hun samenspel niet leidt tot voorspelbare uitkomsten. Het systeem is ‘non-lineair’. Oorzaak en gevolg zijn pas achteraf kenbaar, niet vooraf. ‘Als-dan’-redeneringen blijven aannames en kennen geen natuurkundige zekerheid.

Hoeveel invloed heeft de gemeente nu met zijn inkoop, toegang, beleid op de gewenste resultaten? Een mooie onderzoeksvraag. Ik heb het antwoord niet. Het leggen van ‘prikkels’ veronderstelt een gedeeltelijke invloed, maar ik heb nog geen gemeente dat zien bevestigen. Aangezien er nog geen bevestiging is, is het wellicht een idee aan te nemen dat de invloed van gemeenten (en hun bestuurders, beleidsmakers en inkopers) op al die gewenste resultaten toch maar zeer gering is.

In dat geval is het advies van de stoïcijnen om niet het gewenste resultaat centraal te stellen en daar de focus op te leggen (met beleid, inkoop en afrekenmechanismen), maar doelen te ‘internaliseren’. Ik lees daarin een herwaardering van professionaliteit. De bestuurder, beleidsmaker en inkoper, maar ook hulpverlener, ervaringsdeskundige en hulpvrager bereiden zich steeds zo goed mogelijk voor op hun ‘rol’ en voeren die vervolgens zo goed mogelijk uit.

“Zeg eerst tegen jezelf wie je wil zijn, en doe dan wat je moet doen” – Epictetus

 

Partner van Aanbestedingscafé
Partner van Aanbestedingscafé

Reacties

Partner van Aanbestedingscafé
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres