Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
10
07
Theo van der Linden
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
3
Door Theo van der Linden
Categorie: Column
Soort:

Presentaties en interviews moeten verboden worden bij aanbestedingen

Presentaties en interviews moeten verboden worden bij aanbestedingen

Een paar weken geleden zei een rechter in een door KPN aangespannen rechtszaak, dat presentaties en zelfs mondelinge offertes gewoon toegestaan zijn bij aanbestedingen: “Met betrekking tot dit nadere betoog overweegt de voorzieningenrechter dat in artikel 2:113 Aw 2012 niet is opgenomen dat een mondelinge offerte of presentatie bij een inschrijving niet is toegestaan. Het is evenmin in strijd met de Aw 2012 en/of geldende jurisprudentie om een presentatie te laten meewegen bij de beoordeling van de inschrijving, maar eerder juist vrij gebruikelijk om dat te doen.”

Persoonlijk vind ik het argument dat het vrij gebruikelijk is niet erg sterk. Het is ook vrij gebruikelijk om te hard te rijden, maar toch is het niet toegestaan.

Over presentaties en interviews bestaan veel misverstanden. In de laatste editie van Aanbestedingsrecht van Pijnakker Hordijk e.a. wordt nog het volgende geschreven:
“Het gebruik van een presentatie als zelfstandig gunningscriterium is in het licht van het transparantiebeginsel in beginsel problematisch. Dit is ons inziens het gevolg van het feit dat een presentatie als zodanig niet het voorwerp van de opdracht betreft maar de inschrijving en reeds daarom ongeschikt is om als zelfstandig gunningscriterium te gebruiken. Zelfstandige beoordeling van een presentatie komt in de praktijk dan ook meestal neer op een beoordeling van de presentator, hetgeen in beginsel niet objectief is. Een presentatie is wel geschikt om de aanbieding nader toegelicht te krijgen en daarmee de objectieve en correcte beoordeling van de aanbieding te faciliteren. Dergelijk gebruik van een presentatie zonder het als gunningscriterium te hanteren, is wel toegestaan.”

Deze zienswijze is deels achterhaald met de invoering van richtlijn 2014/24. Daarin is expliciet opgenomen dat personen wel deel uit kunnen maken van de gunningscriteria.
Er staat:
“Het kan bijvoorbeeld gaan om de volgende criteria:
b) de organisatie, de kwalificatie en de ervaring van het personeel voor de uitvoering van de opdracht, wanneer de kwaliteit van dat personeel een aanzienlijke invloed kan hebben op het niveau van de uitvoering van de opdracht,”

Dit is gebaseerd op Overweging (94) waarin de Europese wetgever aangeeft wanneer dit het geval is: “Ingeval de kwaliteit van het personeel van betekenis is voor het prestatieniveau van de opdracht, moet de aanbestedende dienst de organisatie, kwalificatie en ervaring van het bij de uitvoering van de opdracht betrokken personeel als gunningscriterium kunnen gebruiken, aangezien dit van invloed kan zijn op de kwaliteit van de uitvoering van de opdracht en daarmee ook op de economische waarde van de inschrijving. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij de uitvoering van contracten voor intellectuele diensten, zoals adviesverlening of architectuurdiensten.”

Duidelijk is dus dat niet bedoeld wordt, dat voor iedere willekeurige opdracht personen als gunningscriterium ingezet worden. Het gaat om intellectuele diensten die invloed hebben op de economische waarde van de inschrijving. Door het gebruik van ‘bijvoorbeeld’ is het echter niet hiertoe beperkt. Hier in Nederland hebben we de neiging om elke functionaris die bij een aanbesteding betrokken is (als zijnde ‘sleutelfiguur’) voor een interview uit te nodigen. Als je wilt kun je natuurlijk prima betogen dat iedere individuele schoonmaker of thuishulp ‘invloed heeft op de kwaliteit van de uitvoering’, maar het lijkt mij niet dat de wetgever bedoeld heeft om iedere schoonmaker of thuishulp te interviewen of een presentatie te laten geven.

Er is nog een sterk argument tegen interviews en presentaties dat ik helaas maar zelden hoor, en dat is dat het onmogelijk is om in een tijdsbestek van 45 minuten een goed onderbouwd oordeel te vellen over een persoon. Het misverstand hierbij is, dat wij dat privé wel doen en daarom denken we dat het zakelijk ook zou moeten kunnen. Dat is niet zo.

Een voorbeeld: een vriendin van mijn vrouw is aan het daten en wij fungeren als haar klankbord. Zij vertelde het volgende verhaal. Ze had een leuk emailcontact met een man genaamd Henk en op een zondagmiddag hadden ze afgesproken bij grand cafe Dudok in Den Haag. De man in kwestie, dat had ze op de foto al gezien, had een flinke snor, maar ze wilde daar niet gelijk over oordelen. (Ze zei wel tegen ons: “als in mijn jeugd, in de jaren 80, iemand een snor had, dan was hij of homoseksueel of bij de politie”).
Het gesprek was nog maar amper begonnen, toen de bestelde cappuccino’s gebracht werden. Henk nam een grote slok waarna een enorme hoeveelheid schuim gedurende enige tijd in zijn snor bleef hangen. Dit herhaalde zich drie keer. Het gesprek duurde niet heel lang en onze vriendin vertelde ons later dat het idee om seks te hebben met de cappuccino-snor haar meer dan afschrikwekkend leek. Ik acht deze strikt persoonlijke en subjectieve redenering in aangelegenheden rond seks en erotiek toegestaan.

Anders wordt het als het hier zou gaan om een presentatie of interview bij een aanbesteding. Voor vrijwel alle beroepen geldt dat zaken als deskundigheid, volharding en toewijding het meest belangrijk zijn. Dat zijn zaken die zich pas op lange termijn openbaren en die zich niet in drie kwartier aan de oppervlakte komen.

Er zijn wel beroepen waarbij de presentatie van de kandidaat belangrijk is maar dat zijn er niet zoveel. In mijn eigen beroep als cursusleider van aanbestedingscursussen, kan ik me wel indenken dat een presentatie zin heeft. Een goede cursusleider moet charmant zijn, snel contact kunnen maken, een sympathieke uitstraling hebben, gevoel voor humor hebben en zich uitstekend kunnen uitdrukken. (Het is misschien niet voor niets dat ik dit beroep al meer dan twintig jaar met veel succes uitoefen)

Bij een normale aanbesteding zou die zogenaamde ‘persoonlijke klik’ er echter helemaal niet toe moeten doen. Ik zal heel eerlijk zijn, ik zou, als ik al seks met mannen zou prefereren, ook niet graag seks hebben met mannen in wiens snor de cappuccino-resten nog weelderig rondfladderen. Als projectleider, bedrijfsarts, consultant of als ‘sleutelfiguur’ kan Henk echter prima functioneren. Zo'n snor, al dan niet bevolkt door etensresten, schuim of ongedierte staat dat niet in de weg.

De Richtlijn en de Aanbestedingswet zijn volstrekt duidelijk. Gunningscriteria dienen in relatie te staan tot het voorwerp van de opdracht. Presenteren is zelden een wezenlijke component van een opdracht. Ooit werd in een rechtszaak betoogd dat een accountant goed moest kunnen presenteren omdat hij eens per jaar de cijfers aan het college moest presenteren. Flauwekul natuurlijk, een accountant moet kunnen rekenen en boekhouden en hij lijkt op Mark Knopfler of Phil Collins. Zijn presentatievaardigheden lijken mij volstrekt onbelangrijk.

Daarbij komt dat geen enkel bedrijf de zekerheid kan geven dat de geïnterviewden in dienst blijven. Ik heb pas het verhaal gehoord van een aanbestedende dienst, die mede op basis van een uitstekend interview met de sleutelfiguur, aan bedrijf A gegund had, en direct na de definitieve gunning te horen kreeg dat de vrouwelijke sleutelfiguur met wie ze gesproken hadden, het bedrijf had verlaten. Gelukkig was er volgens de inschrijver een ervaren vervanger. Helaas was dat de stuntelende stakker van de als laatste geëindigde partij, die vrijwel geen punten had gescoord bij het interview. Uiteindelijk bleek dat overigens een prima vervanger, dat dan weer wel. Het tekent echter de zinloosheid van al die interviews en presentaties.

De hier onbekende Zweedse filosoof Gustaf Grundall (1860-1912) heeft ooit gezegd: "Vad brist på ödmjukhet drar man tänker att förstå i korthet en människa."
(Welk gebrek aan nederigheid tekent de mens die meent een menselijk wezen in één oogopslag te doorgronden.)

Theo van der Linden
Door Theo van der Linden
Tot slot nog even een reclameblokje. Vanwege de enorme belangstelling voor de Jurisprudentiemarathon aanbestedingsrecht die mijn bedrijf VdLC op 12 december 2017 organiseert, hebben we op 23 januari 2018 nog een extra sessie ingelast, ook weer in conferentiecentrum Drakenburg in Baarn. Op die dag behandelen mr. Suzanne Brackmann en ikzelf meer dan 40 rechtszaken over aanbestedingen van het afgelopen half jaar. Je kunt meer informatie vinden op onze website www.aanbesteding.nl. Uiteraard behandelen we ook bovenstaande zaak.

Reacties:

  • Tim Peperkamp | 19-07-2017 om 20:18

    Leuk stukje tekst, maar ik vind het ietwat te kort door de bocht om te stellen dat ondeugdelijk gebruik van interviews/presentaties moet leiden tot een verbod. Ik kan mij (gezien je expertise) niet voorstellen dat je zelf achter de bewering staat, maar dat het meer bedoeld is als clickbait en om reacties te ontlokken. Gefeliciteerd! Het is gelukt.
    Bovendien begrijp ik dat je taaie aanbestedingsstof tastbaarder probeert te maken met simpele vergelijkingen, maar m.i. zijn ze gedramatiseerd en raken kant noch wal.
    Zoals een goede inkoper betaamd, weet hij welke middelen hij moet inzetten om voldoende vertrouwen te krijgen in een goed aanbestedingsresultaat. De nuance zit hem in het maatwerk bij iedere aanbestedingsstrategie. Welke meerwaarde haalt hij als inkoper uit het gebruik van interviews en presentaties? Als je bij een aanbesteding van kantoorartikelen de magazijnmedewerker van de inschrijver gaat interviewen, heb je simpelweg te maken met een incompetente inkoper.
    Het is niet nodig om een onderbouwd oordeel te vellen over een persoon. Het gaat immers niet om de snor, maar zoals je zelf ook stelt, om de prestaties die de snor levert. En dat kan prima in 45 minuten.
    Wij vinden het zinvol om hetgeen dat door een gespecialiseerd tenderteam is opgeschreven, te toetsen bij de personen die de opdracht gaan uitvoeren. Het hangt er echter wel vanaf welke rol je de interviews in de aanbesteding wilt geven, welk doel ze hebben en welke voorwaarden je er aan hangt.
    Dus om nou te zeggen dat we ze moeten verbieden…
    Ik ga nog wat azijn drinken.
    Mvg,
    Tim

    • Theo van der Linden | 21-07-2017 om 10:33

      Beste Tim,
      Bedankt voor je reactie. Het is een column dus daarom chargeer ik het. Uiteraard moeten interviews en presentaties niet verboden worden, maar ik ben er wel van overtuigd dat er veel aanbestedingen zijn, waarin interviews en aanbestedingen onterecht worden ingezet. Dat heb ik met wat milde spot willen aangeven. Eén zin in jouw reactie is ongeveer mijn lijfspreuk: “De nuance zit hem in het maatwerk bij iedere aanbestedingsstrategie”. Dat is precies waar het om gaat. Die nuance ontbreekt vaak. Als ik gemeenten hoor verklaren dat ze alles met BVP inkopen dan ben ik blij dat ik daar niet woon. Niet omdat BVP per definitie een slechte methode is, maar omdat je van opdracht tot opdracht zou moeten kijken op welke wijze je hem aanbesteedt.
      Vriendelijke groet,
      Theo

      • Theo van der Linden | 21-07-2017 om 10:36

        interviews en presentaties natuurlijk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.