Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Prestatiemeting, ja! past performance, rustig aan jongens

In een interview met Iman Koster van CROW op deze website noemt hij prestatiemeting en past performance in één adem, sterker nog hij zegt dat het eigenlijk hetzelfde is. Dat dacht ik niet.

Prestatiemeting is al zo oud als de weg naar Rome en is zinnig en nuttig. Het is bekend van de Romeinse heersers dat zij de bouwers fors beloonden als de paleizen op tijd geleverd werden, maar dat een slechte en niet tijdige levering nog wel eens tot verbanning of zelfs een gruwelijk einde kon leiden. (“gooi hem voor de leeuwen!”)

Eerlijk is eerlijk, de prikkel om goed te presteren en tijdig te leveren was hierdoor aanzienlijk en ik heb begrepen dat Rijkswaterstaat een commissie heeft ingesteld die moet onderzoeken of deze aanpak ook nu nog van toepassing zou kunnen zijn, om zodoende de kwaliteit van ons wegennet tot grote hoogte te doen opstuwen. Persoonlijk acht ik lijfstraffen en het toebrengen van letsel aan een aannemer niet gewenst, maar de gedachte is interessant.

Goed, prestatiemeting is dus in beginsel een goede zaak, zeker voor de overheid. Het gaat hier om ons belastinggeld, dus ik waardeer het altijd zeer als aanbestedende diensten kritisch zijn bij het beoordelen of wij wel ‘waar voor ons geld krijgen’. Ook een poging om een zekere uniformiteit in de beoordelingen aan te brengen spreekt mij aan. Tot zover ben ik het volmondig met Iman Koster eens.

Ingewikkelder wordt het als aanbestedende diensten die prestatiebeoordelingen gaan gebruiken bij nieuwe opdrachten (past performance). Hier zijn een paar zaken over te zeggen. De belangrijkste is dat het bij Europese aanbestedingen helemaal niet toegestaan is om past performance als een selectiecriterium te gebruiken.

Richtlijn 2014, Art 57, lid 4 punt g zegt: De aanbestedende diensten kunnen van deelname aan een aanbestedingsprocedure uitsluiten, of daartoe door de lidstaten worden verplicht, elke ondernemer die in één van de onderstaande situaties verkeert:
g) wanneer de ondernemer blijk heeft gegeven van aanzienlijke of voortdurende tekortkomingen bij de uitvoering van een wezenlijk voorschrift tijdens een eerdere overheidsopdracht, een eerdere opdracht met een aanbestedende dienst of een eerdere concessieovereenkomst en dit geleid heeft tot vroegtijdige beëindiging van die eerdere opdracht, schadevergoeding of andere vergelijkbare sancties ;

Het gaat hier dus om een facultatieve uitsluitingsgrond en niet om een selectiecriterium. Het is dus ja of nee, een bedrijf mag meedoen, of een bedrijf mag niet meedoen. Het is in het kader van het gelijkheidsbeginsel niet toegestaan om een bedrijf op basis van beoordelingen in het verleden meer of minder kans te geven om zich te kwalificeren of de opdracht binnen te halen.

Toevallig heeft de rechtbank Gelderland zich op 22 januari 2016 ook in niet mis te verstane bewoordingen uitgesproken over het gebruik van past performance en emvi-scores uit het verleden bij het selecteren van partijen, in dit geval door loting:

“Bovendien geldt dat door past performance en emvi-scores uit het verleden erbij te betrekken, ook al is dat in de selectiefase in het kader van loting, gegadigden in wezen geen gelijke kansen hebben op gunning van de opdracht. In de wijze van beperking van het aantal gegadigden dat mag deelnemen aan de gunningsfase zitten elementen van favoritisme en willekeur die daardoor ook in zekere mate doorwerken in de gunning, in strijd met de beginselen van het aanbestedingsrecht.”

En

“Alles overziend is de voorzieningenrechter van oordeel dat de door de gemeente gehanteerde lotingssystematiek –gewogen loting met behulp van de Handleiding Lotingtool voor Groslijstmethodiek Gemeente Apeldoorn, waarbij de kans om te worden ingeloot mede wordt bepaald door de hoogte van de (gemiddelde) past performance score en het gemiddelde van eerder behaalde emvi-scores en waarbij de mogelijkheid bestaat om een wildcard uit te delen– in strijd is met artikel 2.100 van de Aanbestedingswet 2012.”

Los van het bovenstaande loop je tegen een aantal praktische problemen aan. Een voorbeeld: Bedrijven worden bij de uitvoering van een opdracht beoordeeld op planmatig werken (PW) communicatieve vaardigheden (CV) en of ze hun rommel opruimen (OZHRO)

De beoordeling is in rapportcijfers bijvoorbeeld:
Bedrijf A : PW 6, CV 8, OZHRO 9
Bedrijf B : PW 9, CV 4, OZHRO 8
Bedrijf C : PW 7, CV 6, OZHRO 4

Het eerste probleem is hoe we deze verschillende grootheden gaan vergelijken: is een onvoldoende op PW belangrijker dan een onvoldoende op CV? Kan een goed cijfer op OZHRO een onvoldoende op PW compenseren? Is de totale beoordeling het gemiddelde van de cijfers of is één onvoldoende fataal? Dat moet dus allemaal van te voren duidelijk zijn voor de ondernemers.

Het tweede probleem is de vergelijking in belangrijkheid tussen de opdrachten. De opdracht die bedrijf A gedaan heeft gaat over een project van € 4.000.000 terwijl de opdracht van bedrijf B een klusje van € 40.000,- was. Maakt dat uit voor de vergelijking tussen de cijfers? Ik zou zeggen van wel maar hoe gaan we dat doen? Telt de beoordeling van A 100 keer zwaarder mee?

Ten derde is er het probleem van meerdere opdrachten. Een groot bedrijf, bijvoorbeeld de BAM of Heijmans, heeft 100 opdrachten uitgevoerd waarbij ze bij drie daarvan op één van de drie criteria (TL, CV of OZHRO) een onvoldoende hebben gescoord.
Een klein plaatselijk bedrijf (bedrijf X) heeft maar vier opdrachten gedaan, waarbij ze op twee ervan een onvoldoende hebben gescoord. Hoe gaan we dat vergelijken? Het is duidelijk dat in dit voorbeeld de BAM en Heijmans feitelijk erg goed presteren (3% onvoldoende) terwijl dat kleine bedrijf heel slecht presteert (50% onvoldoende). Toch staan in dit voorbeeld de BAM en Heijmans drie keer op de lijst van onvoldoendes en bedrijf X maar twee keer. Hoe gaan we daar mee om? De totale waarde van de opdrachten? Of het aantal aanbestedingen? Duidelijk is, dat als we niets bedenken, de grote bedrijven in een mum van tijd bovenaan de nieuwe ‘poor-performance’-lijsten komen te staan.

En dan heb ik het nog maar niet eens over de mogelijkheid om de ervaringen van andere aanbestedende diensten mee te laten wegen. Hoe moet je dat in hemelsnaam vergelijken? En telt een fout bij de aanleg van een weg ook mee als dat bedrijf een gebouw wil neerzetten? Of in de ICT: Is een onvoldoende bij het leveren van een consultant ook van invloed op een aanbesteding voor de levering van hardware? En is een slechte beoordeling voor leerlingenvervoer ook van invloed op WMO-vervoer? Kortom, er zijn nog wel wat kleine puntjes die opgelost moeten worden.

Ik houd me aanbevolen voor briljante oplossingen, maar persoonlijk lijkt het mij het meest voor de hand liggen om past performance uitsluitend te gebruiken zoals de Europese wetgever dat heeft bedoeld, dus als facultatieve uitsluitingsgrond in het geval van een grove wanprestatie die geleid heeft tot vroegtijdige beëindiging van een eerdere opdracht, schadevergoeding of andere vergelijkbare sancties.

Partner van Aanbestedingscafé
Partner van Aanbestedingscafé

Reacties (3)

aanbestedingscafe gebruiker 12 april 2016 10:03 uur

Past Performance en Prestatiemeten zijn weliswaar twee verschillende benamingen maar met dezelfde doelstelling. Beiden beogen ze de samenwerking tijdens de uitvoering van een project te verbeteren door met elkaar in gesprek te gaan over elkaars houding en gedrag op basis van een uniforme vragenlijst en elkaar op basis hiervan ook te beoordelen. Deze uniforme vragenlijst is opgesteld met medewerking van opdrachtgevers en marktpartijen en zorgt er voor, dat we elkaar zoveel mogelijk op een gelijke wijze beoordelen. Bovendien kunnen we elkaar, door opleiding en uitwisseling van ervaring, zoveel mogelijk objectief beoordelen (al zal subjectiviteit door menselijk handelen niet zijn uit te sluiten). Zowel Prestatiemeten als Past Performance gebruikt de beoordelingen voor toekomstige aanbestedingen. Bij Past Performance bestaat de mogelijkheid om de beoordelingen tussen de verschillende aanbestedende diensten (in een besloten website) met elkaar te delen. Hiermee is het een hulpmiddel om bij onderhandse aanbestedingen op een meer objectieve manier te komen tot de selectie van uit te nodigen marktpartijen. Goed presterende marktpartijen hebben een grotere kans te worden uitgenodigd. Past Performance biedt voor deze partijen een podium om deze kwaliteiten bij opdrachtgevers onder de aandacht te brengen. Het gebruik van Past Performance is dus niet gericht op het uitsluiten van slecht presterende marktpartijen, maar het "belonen" van goed presterende marktpartijen in de vorm van een grotere kans op een uitnodiging voor inschrijving bij een (meervoudig) onderhandse aanbesteding.

Johan Arends 12 april 2016 08:22 uur

Prestatiemeting waar Iman Koster in het interview het over heeft, is prestatiemeting zoals dat door Rijkswaterstaat en ProRail is geïntroduceerd als instrument om de prestaties van gecontracteerde opdrachtnemers gedurende en na afloop van een opdracht, te beoordelen. Past Performance is het instrument zoals dat een aantal jaren geleden door een aantal samenwerkende gemeenten in Noord-Holland is ontwikkeld. Dit instrument is met name bedoeld om aannemers die werken uitvoeren voor de gemeenten, te beoordelen op houding en gedrag. Goed scorende aannemers krijgen daarmee een streepje voor als er geselecteerd moet worden bij meervoudig onderhandse uitvragen. In die zin zijn Prestatiemeting en Past Performance met elkaar vergelijkbaar, maar niet helemaal identiek. Prestatiemeting van RWS is wat zwaarder aangezet, Past Peformance (inmiddels is dit instrument overgedragen aan het CROW) is wat praktischer toepasbaar. Maar in essentie doen ze hetzelfde: houding en gedrag beoordelen en goed presterende partijen belonen met een grotere kans op vervolgopdrachten, niet het straffen van de mindere broeders.

aanbestedingscafe gebruiker 5 april 2016 21:32 uur

Performance meetellen om wel of niet een optionele verlenging van een onderhoudscontract te lichten lijkt me ook een mooie stimulans om de uitvoeringsperformance te stimuleren.

Partner van Aanbestedingscafé
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres