Inloggen
Login met InkopersCafé account Account aanmaken

Premium logo's

Premium logo's

Premium partners

Sidebar premium

Sidebar premium

Gold partners

Sidebar gold

Sidebar gold

Silver partners

Sidebar silver

Sidebar silver
01
04
19
Tim Robbe
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
1
Door Tim Robbe
Dossier: Column
Soort:

Rechtsstaat in de inkooppraktijk

Rechtsstaat in de inkooppraktijk

Nederland is een rechtsstaat omdat iedereen zich aan het Nederlandse recht moet houden: burgers, organisaties en overheid. Zo staat het op de website van de Nederlandse rechtspraak, www.rechtspraak.nl. Wat betekent de definitie van ‘rechtstaat’ voor de praktijk? En meer specifiek voor de inkooppraktijk in het sociaal domein?


Er gaan veel geluiden op om ‘de plicht tot aanbesteden’ in het sociaal domein af te schaffen. Dat veronderstelt dat de rechtsstaat nu een plicht tot aanbesteden kent voor gemeenten in het sociaal domein. De minister is er druk mee in Brussel. Kamerleden maken wetsvoorstellen.

De ‘plicht tot aanbesteden’ bestaat echter alleen als gemeenten met een beperkt aantal zorgorganisaties contracten willen sluiten. En ook dan is sprake van een ‘verlicht regime’ (art. 2.38 Aanbestedingswet 2012). Minister, kamerleden en (steeds meer) gemeentebestuurders willen zelfs af van dit ‘verlicht regime’. Het blokkeert gemeentebestuurders namelijk bij het ‘direct zakendoen’ met bestuurders van bekende, vertrouwde (en vooral grote) zorgorganisaties.

De vraag is echter of met het verdwijnen van het ‘verlicht regime’ uit de Aanbestedingswet, voor zover dat werkelijk gebeurt, gemeentebestuurders veel zijn geholpen. Iedereen moet zich aan het Nederlandse recht houden, ook de overheid. Zonder ‘verlicht regime’ gelden nog steeds de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (3:14 Burgerlijk Wetboek).

Inmiddels is er flink wat jurisprudentie in het sociaal domein waaruit blijkt dat deze beginselen en de doelstellingen van specifieke wetgeving in het sociaal domein een rol spelen bij het inkooprechtelijk beoordelen van gemeentelijke inkoopbeslissingen. Prof. Chris Jansen van de VU en ikzelf gaven er onlangs een masterclass over. De rechter kijkt niet alleen meer of de procedure wel juist is uitgevoerd.

Ik kan mij voorstellen dat - bij grote delen van het sociaal domein, niet alle - het direct zakendoen met alleen bekende, vertrouwde en grote zorgorganisaties efficiënter is voor de gemeentefinancien (op proces en inhoud), maar ook dat het in strijd is met algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de doelstellingen van wetgeving in het sociaal domein. Zelfregie van inwoners, werknemers en ondernemers krijgt een flinke deuk. Dat staat haaks op een inclusieve samenleving die de wetgever met het sociaal domein voor ogen heeft. En dan laat ik het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Verdrag Handicap van de Verenigde Naties in mijn analyse nog buiten beschouwing.

Wat mij wel verwondert is dat de discussie nu de inhoud krijgt van een soort ‘old school’ politiek links versus rechts. Een ‘doorgeschoten marktwerking’ veronderstelt dat er maar twee systemen zijn: een waarbij de overheid het regelt (links) of een waarbij de markt het regelt (rechts). Beide verhalen zijn bijzonder paternalistisch - de overheid of de markt moeten het regelen - in een tijd waarin het grootste deel van burgers met een ondersteuningsvraag juist meer persoonlijke autonomie willen en kunnen nemen. En er voldoende ontwikkelingen zijn, vooral op het gebied van ICT, om ook echt van onderop deze burgers die persoonlijke autonomie te geven.

Hoe dan ook, met ‘alle ballen op de Europese aanbestedingsregels’ schieten bestuurders dus weinig op. De rechtsstaat beperkt nu eenmaal mogelijkheden voor bestuurders om financiële problemen op te lossen. De rechtsstaat was niet voor niets ooit een antwoord op absolute vorsten die te pas en te onpas hun burgers zagen als persoonlijke bank. De rechtsstaat wil (gemeente)bestuurders niet dwars zitten, maar is er in het sociaal domein vooral in het belang van individuele burgers die hulp en ondersteuning nodig hebben.

Eisenhower: laten we de waarde van de rechtsstaat onthouden door ons te herinneren hoe het was toen de rechtsstaat er niet was.

Tim Robbe
Door Tim Robbe
mr. drs. Tim H.G. Robbe, partner bij Victor Advocaten

Reacties:

  • Marco van der Spek-Stikkelorum | 02-04-2019 om 08:49

    Mooi stuk Tim, zo jammer dat er ondertussen sturingsmogelijkheden zijn ontwikkeld die mogelijk wel een oplossing bieden voor de financiële problemen onderbelicht blijven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.