Magnifying glass Close

Adblocker is geactiveerd!

Op deze website worden advertenties getoond. Van de advertenties wordt de redactie betaald. De redactie verzorgt het nieuws op deze website. Zonder advertenties geen nieuws. Zou je je adblocker daarom willen uitschakelen

Verschil tussen inkopen van en sturen op resultaat

Steeds vaker heb ik discussies met (goedbedoelende) mensen over resultaatssturing in het sociaal domein. Ik neem in die discussie nogal een bijzondere stelling in: gemeenten moeten sturen op resultaten, maar zij moeten resultaten niet inkopen. Uiteraard vind ik die stelling zelf heel duidelijk. Maar uit de discussies die ik moet voeren blijkt dat niet voor iedereen zo te zijn. Daarom schrijf ik in deze korte column nog een keer over het verschil tussen inkopen en sturen op resultaat. En geef ik aan waarom gemeenten vooral op resultaten moeten sturen, maar vooral geen resultaten moeten inkopen.

Wat is inkopen? Inkopen is het met een initiërende handeling, bijvoorbeeld een aanbesteding, proberen te beïnvloeden van een proces van aanbod en aanvaarding én de werking van de overeenkomst die daaruit voortkomt. Het idee is dat door de inkoop op een bepaalde manier in te richten de opdrachtgever de relatie met zijn opdrachtnemer beïnvloedt en uiteindelijk ook de overeenkomst die beide partijen uitvoeren. Dat moet dan weer een positief effect hebben op de doelstellingen die de opdrachtgever beoogt met zijn inkoop. Wel of geen onderhandelingen mogelijk maken is van invloed op de relatie. Wel of geen lange looptijd is van invloed op de uitvoering van de overeenkomst. Beide zijn van invloed op het bereiken van de gewenste doelstellingen die opdrachtgever heeft.

Wat is sturen? Sturen is het met zowel doen als nalaten, met zowel experimenteren als met “evidence based” interventies, proberen te bereiken van gewenste resultaten. Dat resultaat kan ook zijn het ontwijken of voorkomen van bepaalde situaties. Het idee is dat er een “kritiek pad” is tussen de situatie waarin we ons bevinden en de gewenste situatie. Hoe meer we (kunnen) weten over dat “kritieke pad”, hoe voorspelbaarder het is. Hoe voorspelbaarder het kritieke pad, hoe zekerder we weten wat we moeten doen en niet moeten doen om de gewenste resultaten te bereiken.

Wat zijn de gewenste resultaten in het sociaal domein? In principe zijn die voor gemeenten te herleiden tot twee grote, strategische doelstellingen. Alle andere doelstellingen zijn “verhaal” of afgeleide van deze twee. Doelstelling één is maximale participatie en zelfredzaamheid van de eigen inwoners. Een doelstelling op microniveau dus, op het niveau van de inwoner zelf. Doelstelling twee is binnen de financiële kaders blijven. Een doelstelling op macroniveau, op het niveau van de gemeente.

Het “kritieke pad” tussen de situatie waarin gemeenten zich bevinden en de gewenste situatie, het duurzaam bereiken van de genoemde twee doelstellingen, is per definitie onvoorspelbaar. Dit komt omdat het onmogelijk is alle inwoners voortdurend in beeld te hebben voor wat betreft hun (veranderende!) ondersteuningsbehoefte. Ook is het onmogelijk voortdurend in beeld te hebben wat het (meest geschikte) aanbod is binnen een gemeente. Ondernemers, ook zorgondernemers, ontwikkelen aanbod buiten de gemeente om. Voorgaande maakt ook het binnen financiële kaders blijven als doelstelling geen sinecure. Voor wat betreft de Wmo 2015 is het dan niet vreemd meer dat een aantal gemeenten veel geld heeft overgehouden. Ook dat was niet een doelstelling, maar wel een effect.

Het inkopen van resultaten in een omgeving die zich kenmerkt door een onvoorspelbaar kritiek pad is niet handig. Juist vanwege de onvoorspelbaarheid is in ieder geval op dit moment geen sprake van vertrouwen tussen gemeenten, zorgorganisaties en inwoners. Alle positivo’s over de decentralisaties (vooral in de hogere regionen van gemeenten en zorgorganisaties) ten spijt, kan niemand met droge ogen beweren dat er op dit moment voldoende vertrouwen is om het inkopen van resultaten werkbaar te maken. Dat is ook niet vreemd. Een verandering onder bezuinigingen doorvoeren werkt juist averechts. In de hulp bij het huishouden was dit goed merkbaar. Het inkopen van resultaten werkte zolang er voldoende middelen waren. Toen de middelen afnamen gingen gemeenten knijpen op tarieven en zorgorganisaties knijpen op uren. De inwoner was de dupe onder het mom van “meer eigen regie”.

In de praktijk hoor ik gemeenten ook nogal eens stoer praten dat het ze niet uitmaakt hoe zorgorganisaties een resultaat bereiken, als ze dat maar bereiken. Maar dat is natuurlijk niet waar. Zodra een gemeenteraadslid hoort dat de ene zorgorganisatie professionele zorgverleners inzet en een andere bomen knuffelt, met hetzelfde resultaat, dan heeft de wethouder wat uit te leggen. En vervolgens, als de wethouder gedwongen ingrijpt, de gemeente die op resultaat in heeft gekocht wat aan zijn contractspartners.

Het lijkt mij verstandiger voor nu, en misschien wel voor langere tijd, om het vakmanschap in het sociaal domein te waarderen in de inkoop, in plaats van het resultaat. Dat betekent dat gemeenten gewoon op basis van beschikbare informatie (cao’s, benchmarks) een eerlijk tarief af spreken voor te leveren vakmanschap. En gemeenten ook dat tarief afrekenen als de zorg (aantoonbaar) is geleverd. In de inkoop bereik je daarmee een eerlijke, zakelijke relatie en heldere transparante overeenkomsten die iedereen snapt en ook makkelijk kan monitoren.

Het sturen op resultaten halen we weg uit de inkoop en verleggen we dan naar de uitvoering. Ik zie veel goede en slimme manieren die gemeenten gebruiken om resultaten in te kopen veel beter tot hun recht komen in de uitvoering. Profielen, matrices, et cetera, komen beter tot hun recht als ze in het individuele geval van een inwoner tot het formuleren van een voor die inwoner specifiek resultaat leiden. Het vakmanschap daarbij kan de gemeente dan makkelijk inzetten, op- en afschalen vanwege de simpele inkoop. Door goed te sturen op resultaten op het laagste niveau (dat van de inwoner) in de uitvoering en de inkoop te versimpelen naar inkoop van vakmanschap, kunnen gemeenten veel beter omgaan met een onvoorspelbaar kritiek pad dan met het inkopen op resultaat. Sturen? Ja! Inkopen? Nee.

Partner van Aanbestedingscafé:
Partner van Aanbestedingscafé:

Reacties

Partner van Aanbestedingscafé:
Sluiten

Inloggen met

of met e-mailadres